Những chiếc 'xe máy' biết bay của Iran gieo sầu cho Mỹ

Shahed-136 đang khiến Mỹ gặp khó trong việc đánh chặn. Ảnh: Grabcad.

Loại UAV giá rẻ của Iran đang gieo sầu cho Mỹ trên chiến trường. Thiết bị có vật liệu thô sở, chi phí thấp và dễ sản xuất hàng loạt. Máy bay không người lái Shahed-136 có giá 20.000-50.000 USD mỗi chiếc. Trong khi tên lửa Patriot đánh chặn nó có giá 4 triệu USD đi kèm hệ thống radar giá trị hàng trăm triệu USD.

Đáng nói, thiết bị phía Iran dùng động cơ xăng 4 xi-lanh, vỏ làm bằng nhựa, gỗ và được phóng đi từ những chiếc xe tải hoán cải công năng. Với kết cấu cơ bản của mình, Shahed-136 vẫn được gọi là những chiếc "xe máy" biết bay trên chiến trường.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Hegseth thừa nhận máy bay không người lái của Iran "khó đối phó hơn dự kiến". Chỉ trong 5 ngày đầu của cuộc tấn công, ước tính 2,4 tỷ USD giá trị tên lửa Patriot đã được sử dụng để chặn những vũ khí làm từ động cơ xe máy và cánh quạt gỗ.

"Có thể nói máy bay không người lái đã dần phát triển thông qua quá trình học hỏi lẫn nhau giữa các quốc gia trong thực chiến", một chuyên gia quân sự nhận định.

Shahed-136 không phải sản phẩm thuần túy của Iran. Sau khi thu giữ một máy bay không người lái của Mỹ, Iran đã tháo dỡ, nghiên cứu và nội địa hóa thiết kế. So với phiên bản gốc giá hàng trăm triệu USD, loại thay thế này phù hợp hơn với nguồn lực trong nước và vẫn sản xuất được quy mô lớn.

Tháng 12/2025, quân đội Mỹ đã nghiên cứu ngược kỹ thuật của loại máy bay này và lần đầu triển khai hệ thống tấn công chiến đấu không người lái chi phí thấp LUCAS tại Trung Đông.

Giá rẻ không phải ưu thế duy nhất của Shahed-136. Thân bằng gỗ và composite ít bị radar phát hiện hơn so với máy bay kim loại. Khi được phóng theo bầy từ nhiều hướng, chúng buộc hệ thống phòng không phải phân tán nguồn lực đánh chặn nhiều mục tiêu cùng lúc.

Drone trở thành quân bài hỏa lực của Iran. Ảnh: Bloomberg.

"Sau cuộc chiến này, máy bay không người lái có thể thu hút sự chú ý nhiều hơn từ nhiều quốc gia, bất kể đó là các cường quốc quân sự hay các nước yếu", chuyên gia quân sự Trương Quân Thạch của Trung Quốc nói.

Tuy nhiên, loại thiết bị này không thể quyết định hoàn toàn kết quả cuộc chiến. Trong ngắn hạn, tầm bắn và sức phá hủy của chúng vẫn thua xa tên lửa truyền thống. Về mặt răn đe tâm lý, một loạt pháo kích quy mô lớn tạo ra tác động khác hẳn. Hiện nay, drone chủ yếu đóng vai trò bổ sung, không phải thay thế.

"Vận hành drone đang dần trở thành kỹ năng cơ bản của binh lính, giống như học lái xe hay thành thạo một ngôn ngữ", ông Trương Quân Thạch nhận xét.

Minh Hoàng