Các đồng minh châu Á bất an khi Mỹ chuyển vũ khí sang Iran

Không thể ngăn cản

Khi Mỹ tiếp tục chuyển vũ khí đến Trung Đông để phục vụ chiến dịch quân sự chống Iran, nhiều quan chức và cựu quan chức quốc phòng châu Á đang lo ngại Mỹ sẽ tiếp tục chuyển hỏa lực ra khỏi khu vực nếu cuộc chiến với Iran kéo dài. Kể cả khi giao tranh sớm kết thúc, họ cũng lo ngại kho dự trữ đạn dược cạn kiệt sẽ cần nhiều năm để bổ sung, khiến các khu vực như đảo Đài Loan (Trung Quốc) trở nên dễ bị tổn thương.

Trong cuộc họp nội các tuần này, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung xác nhận việc Mỹ chuyển các hệ thống phòng không từ quốc gia Đông Á này sang Trung Đông. Nhiều bệ phóng của hệ thống phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) đã được đưa khỏi một căn cứ ở miền nam Hàn Quốc.

Dù hạ thấp lo ngại và khẳng định Hàn Quốc có năng lực “áp đảo không thể phủ nhận”, Tổng thống Lee cũng cho biết ông phản đối quyết định của Mỹ nhưng không thể “áp đặt quan điểm của chúng tôi” lên Washington.

“Bất cứ khi nào chúng ta rút các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa khỏi một khu vực, điều đó chắc chắn sẽ gây lo ngại. Chúng không chỉ cực kỳ quan trọng mà còn mang lại cảm giác yên tâm cho các quốc gia”, bà Lindsey Ford, cựu Phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách Nam và Đông Nam Á dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, cho biết.

Trong 2 thập kỷ qua, tốc độ phát triển quân đội nhanh chóng của Trung Quốc cùng với việc Triều Tiên phát triển nhiều loại tên lửa tiên tiến khiến các đồng minh của Mỹ ở khu vực này lo ngại hơn. Mỹ đã triển khai khoảng 1/3 hạm đội tàu chiến mặt nước tới Trung Đông, cùng các thành phần quan trọng khác trong chuỗi hậu cần quân sự như máy bay tiếp nhiên liệu trên không và tàu tiếp tế.

Các quan chức Mỹ cố gắng giảm bớt lo ngại về tình trạng thiếu đạn dược hoặc nguy cơ chiến tranh lan rộng ra các khu vực khác trên thế giới. Theo PGS James Char, công tác tại ĐH Công nghệ Nanyang, quân đội Mỹ một lần nữa bị phân tán bởi Trung Đông. Ông cho rằng, có thể sẽ gia tăng hoạt động “vùng xám” ở eo biển Đài Loan, nhưng sẽ không leo thang đến mức xung đột.

Tại phiên điều trần ở Thượng viện Mỹ tuần trước, ông Elbridge Colby, Thứ trưởng Chiến tranh Mỹ phụ trách chính sách, cho biết Mỹ đang phối hợp chặt chẽ với các đồng minh và đối tác ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Ông cho biết, cuộc gọi đầu tiên mà ông thực hiện sau khi chiến dịch tấn công Iran diễn ra là với Bộ trưởng Quốc phòng Philippines. “Chúng tôi tập trung tuyệt đối vào chuỗi đảo thứ nhất”, ông Colby nhắc đến thuật ngữ nói về chuỗi đảo trải dài từ Nhật Bản xuống Đài Loan (Trung Quốc) và Philippines.

Một quan chức quân sự Philippines cho biết, nước này không lo ngại về liên minh với Mỹ vì cuộc chiến ở Iran. Các cuộc tập trận thường niên với quân đội Mỹ vẫn sẽ diễn ra vào tháng tới, bao gồm huấn luyện bảo vệ các đảo của Philippines.

Thay đổi cán cân quyền lực

Một số nhà chiến lược trong khu vực cho rằng, việc Mỹ giảm hiện diện quân sự ở Đông Á ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến cán cân quyền lực. Theo ảnh do quân đội Mỹ công bố, ít nhất 2 tàu khu trục Mỹ đóng tại Nhật Bản đã được điều đi tham gia chiến dịch tấn công Iran.

Ông Rommel Ong, chuẩn đô đốc hải quân Philippines đã nghỉ hưu, cho rằng mức độ hiện diện hải quân Mỹ hiện nay là cần thiết để duy trì hiện trạng trên các vùng biển tranh chấp.

Việc Mỹ di chuyển vũ khí trên toàn cầu không phải là điều hiếm. Năm ngoái, các hệ thống phòng không Patriot được chuyển từ Hàn Quốc sang Qatar trước khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch tấn công các cơ sở hạt nhân Iran, rồi được đưa trở lại sau vài tháng.

Một chiếc máy bay tiêm kích F-35C Lightning II chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ từ tàu sân bay Mỹ USS Abraham Lincoln để hỗ trợ chiến dịch tấn công Iran ngày 2/3. Ảnh: Getty

Đến nay, cuộc chiến với Iran gần như chỉ là chiến dịch không kích, khác với các cuộc xung đột trước đây. Nhưng nếu nó mở rộng, các lực lượng khác của Mỹ có thể bị điều động. Các tiểu đoàn thủy quân lục chiến từ Nhật Bản từng được điều đến Afghanistan.

Trong các cuộc chiến trước ở Trung Đông, Mỹ điều động nhiều khí tài quân sự từ Đông Á, bao gồm tàu sân bay USS George Washington từ Nhật Bản trong giai đoạn tăng quân tại Afghanistan.

Theo cựu quan chức Bộ Quốc phòng Nhật Bản Hirohito Ogi, nếu những khí tài lớn như tàu sân bay được chuyển sang Trung Đông, khả năng sẵn sàng chiến đấu của Mỹ ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sẽ bị ảnh hưởng, dù ông cho rằng kịch bản đó khó xảy ra.

Mối lo cấp bách hơn là tình trạng cạn kiệt tên lửa đánh chặn Patriot. Việc sản xuất những hệ thống này mất nhiều thời gian, vì thế có thể mất nhiều năm để bổ sung đầy đủ kho dự trữ. “Điều đó có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sẵn sàng chiến đấu ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”, ông Ogi nói với Bloomberg.

Theo Viện Chính sách công Payne, hệ thống phòng thủ Mỹ đã sử dụng hơn 300 tên lửa Patriot và các loại khác để đánh chặn trong 36 giờ đầu của cuộc chiến Iran, và thêm 280 tên lửa nữa được các nước vùng Vịnh sử dụng.

Lực lượng Phòng vệ Israel ngày 13/3 thông báo, nhiều đợt không kích của Israel đã nhắm vào một số căn cứ quân sự của Iran, bao gồm một địa điểm ở Shiraz chuyên sản xuất và lưu trữ tên lửa đạn đạo dưới lòng đất, Times of Israel đưa tin.

Chi tiết về kho dự trữ tên lửa không được công khai, nhưng hãng Lockheed Martin chỉ sản xuất khoảng 620 tên lửa Patriot mỗi năm.

Cựu đại tá thủy quân lục chiến Mỹ Grant Newsham cho rằng đây là hậu quả của phương pháp “sản xuất đúng lúc” đối với trang bị quân sự, dựa trên giả định rằng Mỹ sẽ không phải chiến đấu trong một cuộc chiến lớn nữa, chưa nói tới hai cuộc chiến cùng lúc.

Đây là vấn đề đối với châu Á, nơi vẫn phụ thuộc vào Mỹ như lực lượng răn đe chính. Theo bà Lindsey Ford, các quốc gia trong khu vực cần làm nhiều hơn để tự đảm bảo nguồn lực quốc phòng của mình, thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào Mỹ nếu xảy ra khủng hoảng. “Chúng ta đã thấy điều này trước đây, nhưng cuộc chiến lần này chắc chắn khiến các đồng minh châu Á đặt câu hỏi họ cần làm gì để tăng cường năng lực quốc phòng độc lập của mình”, bà nói.

Tú Linh (theo Bloomberg, Times of Israel)