Quỳnh Nhai bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống

Phục dựng nghi lễ Kin Pang Then tại Tuần văn hóa, thể thao và du lịch xã Quỳnh Nhai năm 2026.

Xã Quỳnh Nhai có 6 dân tộc anh em cùng chung sống, gồm Thái, La Ha, Mông, Kháng, Dao, Kinh, tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng, phong phú. Trên địa bàn xã hiện đang duy trì 41 đội văn nghệ quần chúng với hơn 410 thành viên hoạt động thường xuyên. Những điệu xòe Thái, khèn Mông, dân ca Kháng, La Ha được bảo tồn và biểu diễn trong ngày lễ, tết, sinh hoạt cộng đồng.

Chị Dừ Thị Dông, đội trưởng đội văn nghệ tiểu khu Phiêng Ban, chia sẻ: Đội được thành lập từ năm 2020 với 12 thành viên. Là tiểu khu có 100% người dân tộc Mông sinh sống, chúng tôi luôn cố gắng duy trì luyện tập, gìn giữ các tiết mục truyền thống. Dù bận rộn công việc gia đình, các thành viên vẫn chủ động sắp xếp thời gian tham gia đầy đủ.

Không gian trưng bày văn hóa dân tộc Kháng, xã Quỳnh Nhai.

Hiện nay, 41/41 bản, xóm của xã Quỳnh Nhai đều có nhà văn hóa, trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng quen thuộc của người dân. Tại đây, các đội văn nghệ luyện tập, người dân tham gia thể dục, thể thao, tổ chức sinh hoạt văn hóa, tạo nên không khí sôi nổi, lan tỏa tình đoàn kết trong cộng đồng, nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân.

Phát huy lợi thế cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp của lòng hồ thủy điện Sơn La, Quỳnh Nhai đang từng bước phát triển du lịch gắn với văn hóa bản địa, đưa các lễ hội, hoạt động trình diễn văn hóa cộng đồng trở thành điểm nhấn độc đáo thu hút du khách. Nhiều lễ hội, nghi lễ dân gian được phục dựng và duy trì cùng lễ hội đua thuyền truyền thống trên lòng hồ sông Đà và Tuần văn hóa, thể thao và du lịch được tổ chức vào dịp đầu xuân, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa và quảng bá hình ảnh du lịch của địa phương.

Đồng bào dân tộc Thái Quỳnh Nhai trình diễn đánh trống, chiêng múa xòe tại sự kiện văn hóa.

Anh Hoàng Công Duẩn, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, thông tin: Công tác bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể được địa phương quan tâm triển khai, tập trung sưu tầm, nghiên cứu, lập hồ sơ di sản, gặp gỡ nghệ nhân để ghi chép, phục dựng các nghi lễ, làn điệu dân ca. Nhờ đó, nhiều giá trị văn hóa đã được “hồ sơ hóa”, tạo cơ sở khoa học cho việc bảo tồn lâu dài.

Đến nay, xã Quỳnh Nhai đã có 5 nghi lễ, lễ hội, loại hình nghệ thuật được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, gồm: Lễ Kin Pang Then; lễ Gội đầu; nghi lễ Tết Xíp xí của người Thái trắng; lễ Pang A của dân tộc La Ha; lễ Xé Pang Á của dân tộc Kháng. Xã có một nghệ nhân nhân dân và 4 nghệ nhân ưu tú, là những nhân tố tích cực trong gìn giữ và truyền dạy văn hóa truyền thống, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn các loại hình nghệ thuật dân gian đang đứng trước nguy cơ mai một.

Trưng bày các sản phẩm thủ công truyền thống đồng báo Thái Quỳnh Nhai.

Ông Nguyễn Ngọc Tú, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Nhai, cho biết: Địa phương luôn chú trọng sưu tầm, nghiên cứu tư liệu lịch sử, văn hóa dân gian nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống của các dân tộc. Việc phục dựng các nghi lễ, lễ hội, trình diễn văn hóa cộng đồng đã giúp gìn giữ di sản, đưa văn hóa trở thành nguồn lực cho phát triển du lịch.

Bên cạnh đó, Quỳnh Nhai còn chú trọng bảo tồn các nghề thủ công truyền thống, như nghề đan lát của người La Ha, Kháng; nghề dệt, thêu thổ cẩm, làm đàn tính của người Thái Trắng; nghề rèn của người Mông... Những sản phẩm thủ công ngoài phục vụ đời sống đã trở thành hàng hóa, quà lưu niệm du lịch, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Việc gìn giữ bản sắc văn hóa tại Quỳnh Nhai đã trở thành ý thức, trách nhiệm của người dân, từ các đội văn nghệ cơ sở đến từng gia đình đều tham gia bảo tồn di sản, góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa đặc trưng vùng lòng hồ sông Đà.

Vũ Huyền