QUY HOẠCH TỔNG THỂ THỦ ĐÔ HÀ NỘI TẦM NHÌN 100 NĂM: 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn, 9 trục động lực

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn trình bày tờ trình về việc thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm: Định hình cấu trúc đô thị đa trung tâm, đa tầng, gắn kết vùng

Chiều 28/3, tại kỳ họp thứ nhất HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã biểu quyết thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Trình bày tờ trình, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội được xây dựng theo các giai đoạn rõ ràng gồm: Giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035, trung hạn đến năm 2045, dài hạn đến năm 2065 và tầm nhìn chiến lược 100 năm.

Theo đó, mục tiêu đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành thành phố “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, là trung tâm kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đến năm 2045, Thủ đô hội tụ tri thức và công nghệ toàn cầu, ngang tầm các thủ đô của các nước phát triển; và đến năm 2065 cùng tầm nhìn sau đó, hướng tới trở thành thành phố toàn cầu với chất lượng sống cao.

Một trong những điểm nhấn của quy hoạch là định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm; trong đó sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, giữ vai trò trung tâm kết nối với vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Quy hoạch lần này cũng thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy và phương pháp, chuyển từ cách tiếp cận “quy hoạch hàn lâm” sang “quy hoạch hành động”.

Các định hướng được gắn chặt với chương trình, kế hoạch thực hiện, làm cơ sở triển khai ngay các dự án động lực mang tính chiến lược, đặc biệt là phát triển hệ thống hạ tầng giao thông, trong đó đường sắt đô thị được xác định là trụ cột nhằm khắc phục các điểm nghẽn của đô thị lớn.

Đồ án đề xuất 11 nhóm giải pháp đột phá, trong đó nổi bật là tăng cường liên kết vùng; phát triển đô thị theo mô hình TOD lấy giao thông công cộng làm trung tâm; hình thành các cực tăng trưởng mới để giãn dân khu vực nội đô; xây dựng đô thị thông minh, xanh và bền vững; tái thiết đô thị có chọn lọc; khai thác không gian đa tầng, đa lớp; phát triển sân bay thứ hai của vùng Thủ đô tại phía Nam; đồng thời giải quyết căn bản các vấn đề môi trường.

Về không gian phát triển, vùng đô thị Hà Nội được tổ chức theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, với đô thị trung tâm là hạt nhân, giữ vai trò kết nối vùng và quốc tế. Các đô thị vệ tinh được phân vai chức năng rõ ràng, góp phần chia sẻ áp lực dân số và tạo động lực phát triển cho toàn vùng.

9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực

Quy hoạch xác định 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Các trục này đóng vai trò như “xương sống” kết nối các khu vực, hình thành hệ sinh thái không gian kinh tế đô thị đồng bộ và hiện đại.

Đáng chú ý, trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn chế, quy hoạch chuyển hướng khai thác không gian theo chiều đứng (đa tầng) và tích hợp đa giá trị trong cùng một không gian (đa lớp), bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường.

Không gian đô thị được tổ chức theo ba tầng chức năng chính, bao gồm không gian ngầm cho hạ tầng và dịch vụ; không gian mặt đất và tầm thấp cho sinh hoạt và giao thông; và không gian trên cao gắn với các mô hình phát triển mới trong tương lai.

Cấu trúc đô thị đa lớp cũng được hình thành trên nền tảng các lớp giá trị gồm di sản - văn hóa, sinh thái - tự nhiên và kinh tế - số hóa.

Việc kiểm soát ranh giới phát triển đô thị được đặt ra chặt chẽ nhằm hạn chế tình trạng phát triển lan tỏa, đồng thời thúc đẩy phát triển đô thị nén tại các khu vực giao thông công cộng.

Đối với khu vực nông thôn, quy hoạch chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và gia tăng giá trị.

Đồng thời, chú trọng bảo tồn không gian làng truyền thống với cấu trúc “làng trong phố - phố trong làng”, gắn với phát triển du lịch, văn hóa và các ngành nghề truyền thống.

Một định hướng quan trọng khác là phát triển không gian xanh với mục tiêu tỷ lệ cây xanh đạt 40-50% diện tích tự nhiên toàn thành phố, đồng thời duy trì quỹ đất nông nghiệp, lâm nghiệp, mặt nước và hành lang thoát lũ ở mức hợp lý, bảo đảm phát triển bền vững.

Các đại biểu HĐND thành phố tập trung theo dõi các thông tin về đồ án Quy hoạch. Ảnh: Thành Nguyễn.

Lộ trình triển khai, nguồn lực và cơ chế đột phá

Để bảo đảm tính khả thi, quy hoạch được cụ thể hóa thành các kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn 5 năm và hằng năm, gắn chặt với kế hoạch đầu tư công và phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Các quy hoạch cấp dưới và quy hoạch ngành, lĩnh vực cũng sẽ được rà soát, điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với định hướng tổng thể.

Đồng thời, thành phố sẽ phân công rõ trách nhiệm cho từng cấp, từng ngành trong tổ chức thực hiện, tăng cường cơ chế giám sát, kiểm tra tiến độ và chất lượng triển khai, bảo đảm không làm sai lệch các định hướng lớn của quy hoạch.

Việc thiết lập hệ thống quản lý đầu tư liên ngành, kết nối các lĩnh vực kế hoạch, tài chính, xây dựng và quy hoạch cũng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả điều phối, kịp thời tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Thành phố sẽ thiết lập hệ thống quản lý đầu tư liên ngành, đồng thời đánh giá định kỳ kết quả thực hiện để kịp thời điều chỉnh. Chương trình phát triển đô thị toàn thành phố sẽ là công cụ quan trọng để kiểm soát tốc độ và chất lượng đô thị hóa.

Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội ưu tiên hoàn thiện các tuyến vành đai, các trục giao thông hướng tâm, hệ thống cầu vượt sông, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị và các dự án xử lý môi trường cấp bách. Giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung hoàn thiện mạng lưới hạ tầng, xây dựng sân bay thứ hai và các trung tâm y tế, giáo dục quy mô lớn.

Để hiện thực hóa quy hoạch, vấn đề huy động nguồn lực được xác định là then chốt. Dự kiến, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho các giai đoạn phát triển là rất lớn, đòi hỏi các cơ chế linh hoạt và hiệu quả, trong đó có khai thác giá trị gia tăng từ đất đai theo mô hình TOD, phát hành trái phiếu đô thị quốc tế và đẩy mạnh hợp tác công - tư.

Theo dự báo, giai đoạn 2026-2035, Hà Nội cần khoảng 11 triệu tỷ đồng để định hình khung hạ tầng chiến lược; giai đoạn 2036-2045 cần khoảng 25,3 triệu tỷ đồng để mở rộng và bứt phá; và giai đoạn 2046-2065, nhu cầu vốn có thể lên tới hơn 100 triệu tỷ đồng để hoàn thiện cấu trúc đô thị đa tầng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.

Trong bối cảnh đó, thành phố sẽ ưu tiên phân bổ nguồn lực vào các lĩnh vực then chốt như hệ thống đường sắt đô thị, hạ tầng số và các tổ hợp y tế, giáo dục chất lượng cao, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa và thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội tham gia đầu tư.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý quy hoạch sẽ được đẩy mạnh, thông qua hệ thống dữ liệu không gian và bản sao số, nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Các đại biểu HĐND thành phố biểu quyết thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Sau phát biểu tiếp thu và làm rõ ý kiến các 2 đại biểu, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn khẳng định, sau khi được HĐND thành phố thông qua, Quy hoạch sẽ tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, trước khi trình phê duyệt và công bố theo đúng quy định.

Trước đó, từ 13/3, thành phố Hà Nội lấy ý kiến của nhân dân đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Bản đồ định hướng phát triển không gian Thủ đô Hà Nội được đưa ra lấy ý kiến.

Theo đó, người dân đóng góp ý kiến đối với các nội dung trọng tâm của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm; định hướng phát triển không gian; phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, hạ tầng kỹ thuật cùng các ý kiến khác.

Báo cáo thuyết minh Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được đưa ra lấy ý kiến có dung lượng hơn 1.100 trang, do 6 đơn vị trong liên danh tư vấn lập quy hoạch thực hiện, gồm: Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội; Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội; Công ty TNHH Viện quy hoạch và thiết kế đô thị Đồng Tế Thượng Hải; DHI China; Công ty TNHH The Boston Consulting Group và Công ty Encity Urban Solutions PTE. LTD.

Về nguyên tắc lập quy hoạch, liên danh tư vấn nhấn mạnh, trên địa bàn thành phố chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm trên cơ sở cụ thể hóa các nội dung quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và tích hợp, lồng ghép các nội dung của Quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô.

Nội dung Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm thể hiện, cụ thể hóa các định hướng phát triển đã được xác định ở quy hoạch cấp quốc gia; phương hướng phát triển đã được xác định ở quy hoạch vùng; định hướng phát triển, sắp xếp không gian và phân bổ nguồn lực cho các hoạt động kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, hệ thống đô thị và nông thôn, kết cấu hạ tầng, sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường ở cấp thành phố, liên xã, phường.

Quy hoạch nhằm biến các nhiệm vụ xử lý cấp bách (ùn tắc, ngập úng, an ninh trật tự, môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm) thành trọng tâm của chiến lược hạ tầng và thích ứng khí hậu tầm nhìn 100 năm, không chỉ là giải pháp kỹ thuật ngắn hạn.

Các phân tích, đánh giá và định hướng phát triển được dựa trên mối quan hệ tổng thể, có tính hệ thống, tính kết nối liên ngành, liên tỉnh và liên vùng, bảo đảm tính liên kết không gian, thời gian.

Quy hoạch cũng bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai, phù hợp với khả năng thực tế, nguồn lực thực hiện và khả năng huy động nguồn lực; vai trò, vị thế và tiềm năng của Thủ đô Hà Nội; đồng thời bảo đảm tính khoa học, ứng dụng công nghệ hiện đại, số hóa thông tin, cơ sở dữ liệu trong quá trình lập quy hoạch; kết nối liên thông, dự báo, khả thi, tiết kiệm và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Định hướng phát triển không gian Thủ đô Hà Nội đến năm 2045.

Nội dung chính của quy hoạch gồm: Phân tích, đánh giá, dự báo các nhu cầu, điều kiện phát triển đặc thù của Hà Nội với các đánh giá về tiềm năng, lợi thế, khó khăn, thách thức; đánh giá hiện trạng phát triển của Hà Nội trên các mặt về kinh tế, khả năng huy động nguồn lực, thực trạng phát triển và phân bổ không gian phát triển văn hóa - xã hội; hiện trạng sử dụng đất; hiện trạng hệ thống đô thị và nông thôn; hiện trạng phát triển kết cấu hạ tầng; thực trạng bảo vệ môi trường, khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học; hiện trạng liên kết vùng…

Trên cơ sở đó, quy hoạch đưa ra quan điểm, kịch bản phát triển, mục tiêu, tầm nhìn cùng định hướng tổ chức không gian, phát triển các ngành quan trọng; định hướng sử dụng đất; định hướng phát triển các khu chức năng; phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật; bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên; phòng, chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Quy hoạch cũng gồm phân kỳ thực hiện, chương trình, dự án, nhiệm vụ ưu tiên đầu tư; giải pháp và nguồn lực thực hiện.

Việc lấy ý kiến rộng rãi của nhân dân đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm nhằm huy động trí tuệ, tâm huyết của các tầng lớp nhân dân, góp phần hoàn thiện định hướng phát triển Thủ đô trong tương lai.

Đến ngày 24/3, UBND thành phố Hà Nội đã tiếp nhận ý kiến của các bộ ngành, tỉnh thành, sở ngành, phường, xã và các chuyên gia, tổ chức, cơ quan, cộng đồng dân cư góp ý, phối hợp cung cấp thông tin, tài liệu. Đáng chú ý, có hơn 8.300 ý kiến góp ý của cộng đồng dân cư, tập trung vào các vấn đề như phát triển không gian sông Hồng, bảo tồn di sản, hạ tầng giao thông và môi trường, bảo đảm công bằng và an sinh xã hội...