Hà Nội thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm

Chiều 28/3, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất HĐND TP Hà Nội khóa XVII, các đại biểu đã biểu quyết thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Trình bày tờ trình, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Dương Đức Tuấn cho biết, quy hoạch được xây dựng theo các giai đoạn rõ ràng: ngắn hạn đến năm 2035, trung hạn đến năm 2045, dài hạn đến năm 2065 và tầm nhìn chiến lược 100 năm. Đây là cơ sở quan trọng để định hình mô hình phát triển, cấu trúc không gian và bản sắc đô thị của Hà Nội trong tương lai.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn trình bày tờ trình về việc thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Định hình cấu trúc đô thị đa trung tâm, lấy sông Hồng làm trục phát triển

Quy hoạch xác định tổ chức không gian Thủ đô theo hướng mở, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm; trong đó sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, giữ vai trò trung tâm kết nối vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế.

Không gian đô thị Hà Nội được tổ chức theo mô hình "chùm đô thị hướng tâm", với đô thị trung tâm là hạt nhân, đóng vai trò kết nối vùng và quốc tế. Các đô thị vệ tinh được phân vai chức năng rõ ràng, góp phần chia sẻ áp lực dân số, tạo động lực phát triển cân bằng.

Quy hoạch xác định 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực, tạo nên hệ thống "xương sống" kết nối các khu vực, hình thành hệ sinh thái không gian kinh tế đô thị đồng bộ, hiện đại.

Đáng chú ý, trong bối cảnh quỹ đất hạn chế, Hà Nội chuyển hướng khai thác không gian theo chiều đứng (đa tầng) và tích hợp đa giá trị trong cùng một không gian (đa lớp). Không gian đô thị được tổ chức theo ba tầng chính: không gian ngầm cho hạ tầng và dịch vụ; không gian mặt đất cho sinh hoạt, giao thông và không gian trên cao gắn với các mô hình phát triển mới.

Cấu trúc đô thị đa lớp được hình thành trên nền tảng các lớp giá trị gồm di sản - văn hóa, sinh thái - tự nhiên và kinh tế - số hóa. Việc kiểm soát ranh giới phát triển đô thị được đặt ra chặt chẽ nhằm hạn chế phát triển lan tỏa, đồng thời thúc đẩy đô thị nén gắn với hệ thống giao thông công cộng.

Đối với khu vực nông thôn, quy hoạch chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao, gia tăng giá trị; đồng thời bảo tồn không gian làng truyền thống gắn với phát triển du lịch và văn hóa.

Một định hướng quan trọng khác là phát triển không gian xanh, với mục tiêu tỷ lệ cây xanh đạt 40-50% diện tích tự nhiên, đồng thời duy trì hợp lý quỹ đất nông nghiệp, lâm nghiệp, mặt nước và hành lang thoát lũ.

Từ quy hoạch đến hành động: Lộ trình, nguồn lực và cơ chế thực hiện

Để bảo đảm tính khả thi, quy hoạch được cụ thể hóa thành các kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn 5 năm và hằng năm, gắn với kế hoạch đầu tư công và phát triển kinh tế - xã hội. Các quy hoạch ngành, lĩnh vực sẽ được rà soát, điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với định hướng tổng thể.

Các đại biểu HĐND thành phố biểu quyết thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Thành phố phân công rõ trách nhiệm cho từng cấp, từng ngành; tăng cường cơ chế giám sát, kiểm tra tiến độ và chất lượng triển khai, bảo đảm không làm sai lệch các định hướng lớn. Hệ thống quản lý đầu tư liên ngành được thiết lập nhằm kết nối các lĩnh vực kế hoạch, tài chính, xây dựng và quy hoạch, nâng cao hiệu quả điều phối.

Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội ưu tiên hoàn thiện các tuyến vành đai, trục giao thông hướng tâm, hệ thống cầu vượt sông; đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị và các dự án xử lý môi trường cấp bách. Các giai đoạn tiếp theo tập trung hoàn thiện mạng lưới hạ tầng, xây dựng sân bay thứ hai và các trung tâm y tế, giáo dục quy mô lớn.

Nhu cầu vốn đầu tư được xác định rất lớn. Dự kiến giai đoạn 2026-2035 cần khoảng 11 triệu tỷ đồng; giai đoạn 2036-2045 khoảng 25,3 triệu tỷ đồng; và giai đoạn 2046-2065 hơn 100 triệu tỷ đồng. Để đáp ứng yêu cầu này, thành phố sẽ áp dụng các cơ chế huy động nguồn lực linh hoạt như khai thác giá trị gia tăng từ đất đai theo mô hình TOD, phát hành trái phiếu đô thị quốc tế và đẩy mạnh hợp tác công - tư.

Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý quy hoạch cũng được đẩy mạnh, thông qua hệ thống dữ liệu không gian và mô hình "bản sao số", nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Đến ngày 24/3, UBND TP đã tiếp nhận hơn 8.300 ý kiến góp ý của các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và cộng đồng dân cư, tập trung vào các nội dung như phát triển không gian sông Hồng, bảo tồn di sản, hạ tầng giao thông, môi trường và an sinh xã hội.

Thảo luận tại kỳ họp, các đại biểu đánh giá quy hoạch thể hiện bước tiến về tư duy, chuyển từ "quy hoạch hàn lâm" sang "quy hoạch hành động", gắn định hướng với chương trình, kế hoạch triển khai cụ thể.

Các ý kiến cũng nhấn mạnh vai trò của hệ thống sông, hồ trong cấu trúc đô thị, coi đây là yếu tố "linh hồn" của Hà Nội. Quy hoạch đã nâng tầm yếu tố mặt nước thành trục dẫn dắt không gian phát triển, với định hướng phục hồi các dòng sông như Đáy, Nhuệ, Đuống, Tô Lịch; đồng thời nâng cấp hệ thống tiêu thoát nước.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng chỉ ra những thách thức như ô nhiễm nguồn nước, áp lực đô thị hóa và yêu cầu phối hợp liên ngành, liên vùng. Một số giải pháp được đề xuất gồm hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ sông, hồ; phát triển hợp tác công - tư; đầu tư hệ thống xử lý nước thải và ứng dụng công nghệ trong quản lý.

Quy hoạch đề ra mục tiêu đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành thành phố "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", là trung tâm kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đến năm 2045, Thủ đô phát triển ngang tầm thủ đô của các nước phát triển và đến năm 2065, hướng tới trở thành thành phố toàn cầu với chất lượng sống cao.

Đồ án cũng đề xuất 11 nhóm giải pháp đột phá, trong đó tập trung vào tăng cường liên kết vùng; phát triển đô thị theo mô hình TOD; xây dựng đô thị thông minh, xanh, bền vững; hình thành các cực tăng trưởng mới; phát triển hạ tầng chiến lược, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị.

Sau khi được HĐND TP thông qua, quy hoạch sẽ tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu ý kiến, trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và công bố theo quy định.

Dương Thy

Linh Đan