Quy hoạch sử dụng đất quốc gia: Mở không gian cho tăng trưởng, siết kỷ luật đất đai

Điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia đặt mục tiêu đáp ứng nhu cầu phát triển giai đoạn 2026-2030, ưu tiên hạ tầng, công nghiệp, đô thị, an ninh lương thực, đồng thời siết quản lý và chống lãng phí đất đai.

Phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký Quyết định số 1177/QĐ-TTg ngày 30/6/2026 phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo Quyết định, mục tiêu của điều chỉnh Quy hoạch là bảo đảm nhu cầu sử dụng đất để thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Trong đó, phấn đấu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD; tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt khoảng 28% GDP; tỷ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP.

KHAI THÁC LỢI THẾ TỪNG VÙNG, BẢO ĐẢM CÂN BẰNG SINH THÁI

Định hướng đến năm 2050, tài nguyên đất được sử dụng hiệu quả, đáp ứng mục tiêu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; tập trung thực hiện đột phá chiến lược về xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, phát triển đô thị hiện đại, xanh, văn minh.

Không gian sử dụng đất được phân bổ dựa trên tiềm năng các vùng sinh thái nông nghiệp, lợi thế hành lang kinh tế ven biển và 6 vùng kinh tế - xã hội; bảo đảm cân đối yêu cầu an ninh lương thực, môi trường, văn hóa, quốc phòng, an ninh và cân bằng hệ sinh thái tự nhiên.

Ảnh minh họa.

Với vùng trung du và miền núi phía Bắc, Quy hoạch định hướng tập trung bảo vệ, khôi phục rừng, nhất là rừng đầu nguồn; sử dụng hiệu quả nguồn nước các hồ, đập; phát huy lợi thế về tài nguyên rừng, khoáng sản, cửa khẩu, văn hóa dân tộc, du lịch và dịch vụ.

Đồng thời, hình thành các hành lang kinh tế theo các trục giao thông hướng tâm về Thủ đô Hà Nội, gắn với hành lang kinh tế quốc tế và phát triển kinh tế vùng biên.

Vùng đồng bằng sông Hồng tập trung xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành đô thị thông minh, hiện đại, xanh, sạch, đẹp, an ninh, an toàn. Khu vực Hải Phòng - Quảng Ninh tiếp tục được định hướng trở thành trung tâm kinh tế biển, cửa ngõ của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ gắn với cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện.

Vùng này cũng phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo, đô thị hóa gắn với hạ tầng đồng bộ; đồng thời phát triển vùng lúa chất lượng cao, nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch.

Vùng Bắc Trung Bộ ưu tiên bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng phòng hộ ven biển, rừng đặc dụng, vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên; nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu. Quy hoạch cũng định hướng phát triển giao thông, đô thị ven biển, trung tâm du lịch biển, hành lang kinh tế Bắc - Nam gắn với cảng biển và dịch vụ cảng biển.

Đối với vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Quy hoạch nhấn mạnh phát triển khu kinh tế, khu công nghiệp, công nghiệp chế biến; năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, năng lượng hạt nhân.

Đồng thời, phát huy các hành lang kinh tế Bắc - Nam, Đông - Tây gắn với cảng biển nước sâu, dịch vụ cảng biển; phát triển đô thị, du lịch biển, du lịch sinh thái, hạ tầng giao thông và hệ thống hồ đập, tưới nhỏ giọt bảo đảm an ninh nguồn nước.

Vùng Đông Nam Bộ được định hướng nâng cao khả năng kết nối hạ tầng, tạo động lực liên kết với đồng bằng sông Cửu Long, duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Thành phố Hồ Chí Minh được thúc đẩy trở thành Trung tâm Tài chính Quốc tế; phát triển chuỗi công nghiệp - đô thị Mộc Bài - Thành phố Hồ Chí Minh - Cảng Cái Mép - Thị Vải, cảng biển container trung chuyển quốc tế Cái Mép - Thị Vải và thành phố sân bay cửa ngõ quốc tế Long Thành.

Vùng đồng bằng sông Cửu Long tập trung phát triển nông nghiệp hàng hóa hiện đại, quy mô lớn; công nghiệp chế biến, bảo quản nông sản, thủy sản; phát triển chuỗi giá trị ba sản phẩm chủ lực gồm thủy sản, trái cây và lúa gạo.

Vùng này cũng được định hướng tăng cường kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ, phát triển giao thông đường bộ, đường thủy, đồng thời sử dụng đất linh hoạt để thích ứng biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn và sạt lở.

SỐ HÓA QUẢN LÝ, XỬ LÝ ĐẤT CHẬM ĐƯA VÀO SỬ DỤNG

Quyết định đưa ra các nhóm giải pháp và nguồn lực thực hiện điều chỉnh Quy hoạch, gồm cơ chế, chính sách; khoa học và công nghệ; bảo vệ, cải tạo đất, bảo vệ môi trường, phục hồi đất bị suy thoái và ứng phó biến đổi khí hậu; tổ chức thực hiện quy hoạch; nguồn lực thực hiện; tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức.

Về khoa học và công nghệ, Quyết định yêu cầu đẩy nhanh chuyển đổi số, xây dựng và vận hành hệ thống thông tin đất đai, cơ sở dữ liệu đất đai tập trung, thống nhất; quản lý nhà nước về đất đai từ trung ương đến địa phương trên môi trường số; chia sẻ, kết nối dữ liệu đất đai với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các nền tảng số liên quan.

Ảnh minh họa. Ảnh: TTXVN

Quyết định cũng yêu cầu ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo, học máy, blockchain để tự động hóa quản lý, cập nhật, kiểm tra, bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu và truy xuất nguồn gốc thông tin quy hoạch sử dụng đất; công bố công khai để người dân, doanh nghiệp tiếp cận thông tin, dữ liệu quy hoạch.

Trong kiểm tra, giám sát thực hiện quy hoạch, các công nghệ như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, mô hình hóa không gian, hệ thống hỗ trợ ra quyết định, viễn thám, ảnh vệ tinh, GIS và công cụ số sẽ được ứng dụng để giám sát biến động sử dụng đất, cảnh báo sớm khu vực có nguy cơ sử dụng đất sai quy hoạch.

Về tổ chức thực hiện, Quyết định yêu cầu tiếp tục rà soát các quy hoạch ngành quốc gia có sử dụng đất, quy hoạch tỉnh để bảo đảm thống nhất, đồng bộ với Quy hoạch sử dụng đất quốc gia đã được điều chỉnh.

Đồng thời, tăng cường quản lý, kiểm soát sử dụng đất trên toàn quốc; tập trung thanh tra, kiểm tra các dự án đầu tư, xử lý nghiêm hoạt động gây ô nhiễm, hủy hoại đất, thoái hóa đất.

Đáng chú ý, Quyết định yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện quy hoạch sử dụng đất; đẩy mạnh kiểm tra, giám sát, xử lý tình trạng tham nhũng, lãng phí đất đai, đất được giao, cho thuê nhưng chậm đưa vào sử dụng.

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, kiên quyết thu hồi diện tích đất, mặt nước đã giao cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhưng chưa sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tăng cường rà soát, kiểm tra, xử lý và công bố công khai các trường hợp đã được thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất nhưng chưa đưa vào sử dụng; đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư nhưng không được sử dụng hoặc chậm đưa đất vào sử dụng.

Hà Lê