Quốc gia đầu tiên trên thế giới tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng do chiến tranh Iran

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. Ảnh: AFP/TTXVN

Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 24/3 cho biết cùng ngày, Philippines đã trở thành quốc gia đầu tiên tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia nhằm ứng phó với các gián đoạn nguồn cung toàn cầu ngày càng gia tăng liên quan đến cuộc xung đột đang diễn ra tại Trung Đông.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. viện dẫn các rủi ro đối với nguồn cung nhiên liệu trong nước và sự ổn định năng lượng do cuộc chiến Trung Đông gây ra đã tuyên bố tình trạng “khẩn cấp năng lượng quốc gia”.

Tuyên bố của Tổng thống Philippines được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Bộ trưởng Năng lượng nước này cho biết Manila có kế hoạch tăng sản lượng từ các nhà máy điện than nhằm giữ giá điện ở mức thấp trong bối cảnh xung đột Trung Đông làm gián đoạn các chuyến hàng khí đốt.

“Một tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia được tuyên bố trong bối cảnh xung đột đang diễn ra tại Trung Đông và mối nguy cấp bách đối với khả năng cung ứng và sự ổn định của nguồn năng lượng quốc gia”, sắc lệnh hành pháp được công bố tối 24/3 nêu rõ.

Theo kênh GMA News, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã ký sắc lệnh hành pháp chính thức tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia và kích hoạt phản ứng trên toàn quốc nhằm ổn định nguồn cung năng lượng, bảo vệ nền kinh tế trước đà tăng của giá nhiên liệu.

Chính phủ triển khai các biện pháp khẩn cấp về năng lượng

Trong khuôn khổ các biện pháp, chính phủ Philippines đã đưa ra một khuôn khổ hỗ trợ toàn diện mang tên Gói Hỗ trợ thống nhất cho sinh kế, công nghiệp, thực phẩm và giao thông vận tải (UPLIFT).

Sắc lệnh hành pháp được công bố tối 24/3 cho phép Bộ Năng lượng Philippines thanh toán trước 15% giá trị hợp đồng để đảm bảo nguồn cung nhiên liệu, đồng thời thực hiện các biện pháp trực tiếp nhằm chống lại tình trạng tích trữ hoặc trục lợi.

“Tuyên bố này… sẽ cho phép chính phủ, thông qua Bộ Năng lượng và các cơ quan liên quan khác, triển khai các biện pháp phản ứng và phối hợp theo các luật hiện hành nhằm xử lý các rủi ro phát sinh từ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và nền kinh tế trong nước”, sắc lệnh cho biết.

Sắc lệnh cũng trao quyền cho Bộ Giao thông điều phối trợ cấp nhiên liệu cho vận tải công cộng, giảm hoặc tạm dừng thu phí đường bộ và phí hàng không, đồng thời đẩy nhanh hỗ trợ cho các cá nhân trong “tình huống khủng hoảng”.

Sáng kiến này nhằm hỗ trợ các lĩnh vực chủ chốt, bao gồm vận tải, nông nghiệp và các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.

Các quan chức cho biết tuyên bố này cho phép áp dụng cách tiếp cận “toàn bộ chính phủ”, giúp các cơ quan huy động nguồn lực hiệu quả hơn, quản lý phân phối nhiên liệu và triển khai các chương trình hỗ trợ có mục tiêu cho các cộng đồng bị ảnh hưởng.

Philippines tăng phụ thuộc vào than khi giá LNG tăng mạnh

Philippines, một trong những quốc gia có chi tiêu về năng lượng cao nhất khu vực, phụ thuộc lớn vào nhiên liệu nhập khẩu để vận hành các nhà máy điện.

Quốc gia Đông Nam Á này nhập khẩu gần 26% nguồn cung năng lượng từ Trung Đông, với tổng chi phí năm 2024 lên tới 16 tỷ USD.

Quốc gia quần đảo với 116 triệu dân này phụ thuộc vào than để sản xuất khoảng 60% điện năng.

Bộ trưởng Năng lượng Sharon Garin cho biết trước đó trong ngày rằng do giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tăng vọt, Philippines sẽ “tạm thời” phải phụ thuộc nhiều hơn vào than.

Trong khi tìm cách “tối đa hóa” việc sử dụng than trong nước, bà Garin cho biết Philippines cũng đang cân nhắc tăng nhập khẩu than từ nhà cung cấp lớn nhất là Indonesia.

“Chúng tôi đã làm việc với các công ty phát điện, các nhà máy điện than, để kiểm tra họ có thể tăng sản lượng đến mức nào”, bà Garin nói và gọi đây là một “biện pháp tạm thời” có thể bắt đầu sớm nhất từ ngày 1/4.

Bà Garin cho biết thêm: “Nếu chúng tôi thực hiện thành công, ít nhất có thể giảm mức tăng giá điện do xung đột Trung Đông”.

Indonesia đã đảm bảo với Philippines rằng sẽ không áp đặt bất kỳ hạn chế nào đối với các đơn hàng than.

“Hiện tại không có hạn chế nào đối với việc nhập khẩu than từ Indonesia”, bà Garin cho biết, đồng thời nói thêm rằng việc tăng mua có thể chưa cần thiết.

Tổng thống Marcos hồi tháng 1 cũng đã công bố một phát hiện “đáng kể” về khí tự nhiên gần mỏ khí ngoài khơi Malampaya đang suy giảm nhanh chóng.

Phát hiện này được kỳ vọng sẽ kéo dài tuổi thọ của mỏ, vốn cung cấp khoảng 40% điện năng cho đảo chính Luzon và dự kiến sẽ cạn kiệt trong vài năm tới.

Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất UAE), trong bối cảnh Iran hạn chế hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, ngày 3/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Chiến tranh Iran làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu

Căng thẳng khu vực Trung Đông đã tiếp tục leo thang kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công chung vào Iran ngày 28/2, khiến hơn 1.340 người thiệt mạng, trong đó có lãnh tụ tối cao khi đó là Ali Khamenei.

Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái và tên lửa nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh có sự hiện diện quân sự của Mỹ.

Tehran cũng đã kiểm soát Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng toàn cầu, nơi phần lớn nguồn cung năng lượng thế giới đi qua, đặc biệt là các chuyến hàng tới các nước châu Á.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc