Quảng Ninh: Thể thao dân tộc góp phần bồi đắp bản sắc cộng đồng

Tinh thần thể thao dân tộc là dòng chảy nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc cộng đồng. Ảnh: QN

Xác định thể thao dân tộc là dòng chảy nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc cộng đồng, Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ gốc. Trước hết là khơi dậy phong trào từ cơ sở thông qua việc đưa các môn bắn nỏ, đẩy gậy, tung còn vào danh mục thi đấu. Cùng với đó, tỉnh xây dựng lực lượng kế cận, phát hiện, bồi dưỡng các hạt nhân thể thao và phát huy vai trò của các nghệ nhân, già làng trong việc truyền dạy kỹ thuật cho thế hệ trẻ.

Đồng thời, các trò chơi dân gian cũng được lồng ghép vào các tiết học thể chất và hoạt động ngoại khóa tại các trường học vùng cao, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống.

Từ thực tế thi đấu, lãnh đạo Sở VHTTDL đánh giá các môn thể thao dân tộc không chỉ thúc đẩy phong trào rèn luyện thể chất mà còn góp phần tôn vinh, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống, tạo nên mảng màu đặc sắc, sôi động và mang đậm bản sắc cho đại hội.

Điều đó cho thấy các môn thể thao gắn bó với đời sống lao động, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng của đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh vẫn giữ được sức sống bền bỉ.

Sức hút của các môn thể thao dân tộc được thể hiện rõ qua quy mô giải đấu. Ảnh: QN

Từ các cuộc tranh tài đã diễn ra, có thể thấy Đại hội thể dục thể thao đang tạo nên không gian để thể thao dân tộc được chuẩn hóa, tổ chức bài bản và cổ vũ rộng rãi hơn. Những môn vốn quen thuộc trong lễ hội, sân đình, thôn bản, khu dân cư... nay được đặt trong điều lệ thi đấu, có trọng tài, nội dung tranh huy chương, có sự chuẩn bị của từng địa phương. Đó là cách “giữ lửa” rất cụ thể: không chỉ nhắc lại truyền thống, mà còn tạo môi trường để truyền thống tiếp tục vận động trong đời sống hôm nay.

Không còn gói gọn trong không gian làng bản, những môn thể thao dân tộc và trò chơi dân gian tại Quảng Ninh đang bước lên những sàn đấu quy mô, chuyên nghiệp hơn. Từ những hội thao sôi nổi, đến các lễ hội vùng cao, sắc màu văn hóa truyền thống đang được tiếp sức, mở ra một hướng đi mới: phát triển du lịch từ chính di sản văn hóa phi vật thể.

Giải đấu các môn thể thao dân tộc thu hút nhiều người dân tộc thiểu số tham gia. Ảnh: QN

Tại Quảng Ninh, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) tổ chức thường niên Giải các môn thể thao dân tộc TKV, thu hút đông đảo thợ mỏ là người dân tộc thiểu số tham gia. Giải đấu không chỉ góp phần phát triển phong trào rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại, mà còn xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết giữa các dân tộc trong ngành Than.

Gần đây, người xem được chiêm ngưỡng những tà áo dài, áo nhóm thêu hoa văn rực rỡ của các vận động viên người Dao, Tày, Sán Chỉ, Sán Dìu. Họ vốn là những công nhân mỏ, những người nông dân, nhưng khi bước vào sân thi đấu, bỗng chốc trở thành những vận động viên chuyên nghiệp.

Chính nhờ những sân chơi như vậy, ngọn lửa đam mê được truyền từ thế hệ đi trước sang lớp thanh niên. Thể thao dân tộc không còn chỉ là câu chuyện của quá khứ, mà đang hiện diện sống động, hòa cùng nhịp sống đương đại.

Tỉnh Quảng Ninh hiện đang rất quan tâm đến các môn thể thao dân tộc. Ảnh: QN

Không dừng lại ở ý nghĩa rèn luyện sức khỏe, hay bảo tồn di sản một cách thuần túy, tầm nhìn chiến lược của Quảng Ninh hiện nay là biến các môn thể thao dân tộc và trò chơi dân gian thành sản phẩm du lịch trải nghiệm khác biệt.

Thực tế cho thấy, du khách quốc tế và đô thị đang có xu hướng dịch chuyển từ tham quan du lịch sang "chạm" vào du lịch, "chạm" vào di sản. Họ sẵn sàng chi trả nhiều hơn để được trực tiếp cầm quả còn ném qua vòng đồng, được thử sức bước đi trên những cây cà kheo chênh vênh, hay hòa mình vào dòng người kéo co trong tiếng trống cổ vũ vang lừng...

Việc xây dựng các show diễn, không gian tương tác thể thao dân tộc tại các bản văn hóa du lịch cộng đồng đang mở ra một hướng đi đem lại lợi ích kép: vừa giúp đa dạng hóa sản phẩm du lịch, kéo dài thời gian lưu trú của du khách, vừa tạo ra sinh kế bền vững cho người dân bản địa. Từ đó, người dân địa phương có điều kiện giữ đất, giữ văn hóa và sống tốt bằng chính di sản của cha ông.

Khi những nét đẹp mộc mạc, khỏe khoắn của trò chơi dân gian và thể thao dân tộc được nâng tầm thành sản phẩm du lịch, đây sẽ là lực đẩy mới góp phần phát huy giá trị văn hóa các dân tộc vùng Đông Bắc.

VĨNH QUÂN