Bánh căn Phan Thiết đậm đà hương vị biển

Mỗi chiều, gió từ biển thổi vào lộng lộng làm cho không khí của Phan Thiết trở nên mát mẻ dịu bớt cái nắng hanh nồng. Dọc các tuyến đường xuống cảng cá hay Tuyên Quang các hàng bánh căn được bày bán trước hiên nhà. Quán nhỏ, chỉ vừa bày đủ đôi, ba bộ bàn ghế nhựa nhưng người ngồi chặt kín đặc biệt là khách du lịch. Mùi bánh phảng phất trong làn khói than cuốn theo chiều gió khiến lòng người thổn thức, say mê. Cho dù bạn có bôn ba nơi đất khách quê người bao lâu, bao xa, một khi ngửi thấy mùi cháy xém của bột gạo nướng trên bếp than hồng trong mấy chiếc khuôn nhỏ làm lòng bạn chùng xuống chỉ muốn chạy ào đến thật nhanh để thưởng thức món ăn đường phố giản dị mà thấm đẫm tình quê.

Người Phan Thiết thường thưởng thức món bánh căn thay cho buổi cơm chiều dân dã mà đậm vị, không cần cao sang mỹ vị nhưng lại khiến ai đi xa cũng nhớ, cũng thèm. Sau những giờ lênh đênh trên biển cả mênh mông làn da đen sạm còn vương mùi nắng gió, chỉ cần được ngồi xuống một chiếc quán ven đường gấp cặp bánh căn nóng hổi bỏ ngặp trong tô nước chấm với nhiều topping mang hương vị quê nhà thì không gì sánh bằng. Chỉ vậy thôi đã thấy lòng nhẹ nhõm.

Bánh căn Phan Thiết khác với những nơi khác. Nó được làm từ một loại gạo quê do chính người dân nơi đây canh tác trên mảnh đất trù phú này. Gạo được đem xây nhuyễn trong cối. Dưới bàn tay tài hoa của người phụ nữ xóm biển họ tạo một thứ bột gạo sền sền trắng trong để làm nên những chiếc bánh mang hương vị đặc trưng của vùng miền. Người sành ăn sẽ đánh giá chiếc bánh căn qua loại gạo được dùng: dẻo, xốp và thơm. Bánh được nướng trên những chiếc khuôn làm từ đất sét do người dân tộc chăm nơi đây sản xuất. Khi chiếc bánh căn được khậy ra từ khuôn đặt lên những thanh tre đan hình chữ nhật phía dưới cháy xém vàng rụm, bên trên vẫn giữ được độ mềm.

Các tỉnh miền trung, đặc biệt là những tỉnh ven biển như Bình Định, Khánh Hòa … khi đổ bột vào khuôn người ta thường cho thêm nhân như mực, tôm rồi tiếp tục đậy nắp khuôn cho đến khi bánh chín. Mục đích các loại nhân ấy làm tăng thêm hương vị và độ hấp dẫn cho món ăn. Thế nhưng, với người Phan Thiết, chiếc bánh căn nguyên bản cũng đủ gợi lên hương vị quê nhà. Chính sự mộc mạc đó giữ được linh hồn của món ăn qua bao thế hệ. Ký ức của tuổi thơ là mùi khói bếp len lỏi qua các con hẻm nhỏ theo làn gió đưa đến tận hiên nhà. Sự chân chất của người miền biển quê tôi đã nuôi dưỡng biết bao thế hệ.

Tuy nhiên, tinh túy của món bánh căn phần lớn nằm ở nước chấm đẫm hương vị. Con cá nục tươi rói là lộc của biển ban tặng cho xứ Phan Thiết được nhét đầu vào bụng kĩ lưỡng kho nhừ đến rục xương mà vẫn giữ nguyên hình hài của nó như ban đầu là một kĩ thuật của người phụ nữ làng biển. Viên xíu mại tròn vo là sự kết hợp hoàn hảo của thịt nạc vai và mỡ gáy kho kèm với một ít da heo cắt thành từng khúc nhiều hình thù: tam giác, vuông … trông thật bắt mắt. Trứng vịt phải là loại vịt đồng được nuôi ở vùng quê Phong Nẫm luộc chín vừa tới, bên ngoài trắng, bên trong lòng đỏ cắn vào bùi bùi, béo béo thơm lừng thì mới chuẩn vị. Nhưng phải kể đến đến đó là tóp mỡ vàng rụm. Những khối vuông nhỏ tí ấy khi cắn vào tan chảy trong miệng thật thú vị biết nhường nào. Tô nước chấm khi được mang ra cho thực khách chỉ cần nhìn vào thôi đã thôi thúc chiếc bụng chưa đói cũng sôi ùng ục vì thèm thuồng. Mỗi thứ một chút quấn quyện vào nhau sao mà hợp đến khó cưỡng. Có người nghiện món bánh căn chỉ bởi tô nước chấm đặc biệt được nấu bới công thức riêng mang hương vị đậm đà góp phần tạo nên sức hút cho món ăn đến kỳ lạ.

Du khách đến Phan Thiết thường tìm đến món bánh căn để tận hưởng vị riêng của những con người chất phác hiền lành nơi đây. Có thể một phần họ nếm thử để trải nghiệm, có thể họ thưởng thức vì tò mò nhưng đa phần đều làm họ thích thú bởi độ ngon hấp dẫn của món ăn đến từ hình thức bên ngoài và cả hương vị bên trong.

Với người Phan Thiết, bánh căn không đơn thuần là món ăn để no mà còn là một phần ký ức, một nét đẹp văn hóa rất riêng của người vùng biển. Muốn ăn bánh căn phải “chậm”. Và trong cái khoảnh khắc ngồi đợi từng chiếc bánh đến tô nước chấm là bao nhiêu câu chuyện đời thường được buông lơi. Sự kết nối ấy làm cho cái tình người được gắn kết. Bánh căn nuôi cả cách sống và cả cách người dân giữ quê trong những điều bình dị nhất.

Hương Cỏ