Quảng Ninh: Phục dựng nghi lễ Khỏi Kêm của người Dao Thanh Y

Người Dao tham dự lễ hội. (Ảnh: TTXVN phát)

Ngày 18/4, tại Trung tâm văn hóa - thể thao Trúc Bài Sơn (xã Đường Hoa, tỉnh Quảng Ninh), Ủy ban Nhân dân xã Đường Hoa đã tổ chức khai mạc Lễ hội mở cửa rừng - Khỏi Kêm lần thứ nhất năm 2026.

Khỏi Kêm là tên gọi của nghi lễ truyền thống “mở cửa rừng” của đồng bào dân tộc Dao Thanh Y tại địa phương, mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao phía Đông Bắc.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Đường Hoa, ông Nguyễn Sơn Hà cho biết, việc phục dựng nghi lễ Khỏi Kêm và lần đầu tiên tổ chức thành Lễ hội Khỏi Kêm thể theo nguyện vọng của nhân dân, vừa gìn giữ, bảo tồn văn hóa truyền thống của Người Dao, vừa hướng tới xây dựng, hình thành một sản phẩm du lịch, thu hút du khách đến với vùng rừng núi biên cương ở phía Đông Bắc của tỉnh Quảng Ninh - nơi có thiên nhiên tươi đẹp, văn hóa đặc sắc nhưng chưa được khám phá: Núi Đục, suối đá Trúc Bài Sơn, đỉnh Quảng Năm Châu (cao 1.507m là đỉnh núi cao nhất của tỉnh Quảng Ninh), Hồ Trúc Bài Sơn…

Lễ hội Khỏi Kêm năm nay thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương tham dự. Theo quan niệm của người Dao Thanh Y, sau một thời gian "đóng cửa rừng" để rừng nghỉ ngơi và tái sinh, lễ "mở cửa rừng" được tổ chức vào trung tuần tháng Tư hàng năm nhằm tạ ơn thần rừng, thần núi và cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no.

Phần lễ được thực hiện trang nghiêm với các nghi thức cúng tế truyền thống do các thầy cúng uy tín đảm nhiệm. Lễ vật bao gồm gà, rượu và cơm mới - những sản vật gắn liền với đời sống sản xuất của người dân.

Sau bài khấn xin phép thần linh, nghi thức chặt cành cây biểu trưng mở lối vào rừng đã được thực hiện, đánh dấu thời điểm người dân chính thức được phép vào rừng canh tác và khai thác lâm sản bền vững.

Thi thêu thổ cẩm của người Dao Thanh Y. (Ảnh: TTXVN phát)

Theo ông Nguyễn Sơn Hà, Nghi lễ Khỏi Kêm do chính đồng bào người dân tộc Dao tái hiện lại các điệu múa truyền thống thường xuyên được tổ chức trong hệ thống nghi lễ vòng đời của người Dao như Múa chuông - cấp sắc, múa gà - cầu may, múa rồng - cầu mưa; nghi thức đón dâu của Người Dao Thanh Phán, hát giao duyên…

Điểm nhấn của Lễ hội năm 2026 là sự kết hợp chặt chẽ giữa nghi thức tín ngưỡng với công tác tuyên truyền bảo vệ môi trường.

Ngay sau phần lễ, chính quyền xã Đường Hoa đã tổ chức ký cam kết bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng giữa các hộ dân và ban quản lý thôn bản.

Hoạt động này nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc gìn giữ "lá phổi xanh," gắn phát triển kinh tế lâm nghiệp với bảo tồn đa dạng sinh học.

Cùng với Lễ hội trà Đường Hoa, việc phục dựng và duy trì Lễ hội Khỏi Kêm không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc của người Dao tại Quảng Ninh, mà còn tạo tiền đề để xã Đường Hoa phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh, gắn kết cộng đồng các dân tộc trên địa bàn.

Trong khuôn khổ Lễ hội, nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian như đẩy gậy, kéo co, trình diễn trang phục dân tộc, thi vấn tóc, thi thêu thổ cẩm... được tổ chức, tạo không khí sôi nổi và đậm đà bản sắc địa phương./.

(TTXVN/Vietnam+)