Quảng Ngãi: Cấp bách bảo vệ nhà rông trước nguy cơ hỏa hoạn

Lực lượng chức năng đến kiểm tra nhà rông thôn Đăk Tiêng Klah, xã Đăk Hà bị ngọn lửa thiêu rụi. Ảnh: CV.

Theo đó, lúc 15h ngày 7/4/2026, ngôi nhà rông tại thôn Đăk Tiêng Klah, xã Đăk Hà, tỉnh Quảng Ngãi đã bị hỏa hoạn thiêu rụi. Cơ quan chức năng xác định nguyên nhân do một nhóm trẻ em nghịch bật lửa khi đến vui chơi tại đây.

Ông A Nhin, Trưởng thôn Đăk Tiêng Klah cho biết, nhà rông được xây dựng từ năm 2011 theo kiến trúc truyền thống của người Ba Na, với trụ bê tông, khung gỗ và mái lợp tranh (lần thay mái gần nhất vào năm 2015).

Đây là không gian sinh hoạt cộng đồng quan trọng, nơi thường xuyên diễn ra các hoạt động văn hóa của người dân trong thôn. Vụ cháy không gây thiệt hại về người nhưng khiến địa phương mất đi một công trình văn hóa có giá trị.

Theo ông Nhin, việc khôi phục lại nhà rông gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn vật liệu như gỗ, tranh, chủ yếu phải trông chờ vào sự hỗ trợ từ chính quyền.

Nhà rông thôn Đăk Tiêng Klah bị ngọn lửa thiêu rụi. Ảnh: CV.

Trước đó, ngày 8/2/2026, nhà rông làng Kon Brăp Ju, xã Kon Braih, tỉnh Quảng Ngãi cũng bị cháy rụi hoàn toàn. Đây là ngôi nhà rông còn giữ nguyên kiến trúc truyền thống, được xem là lớn nhất của người Ba Na, nhóm Giơ Lâng tại tỉnh Quảng Ngãi.

Nơi đây từng diễn ra nhiều lễ hội đặc sắc, trong đó có lễ Ét đông (Tết ăn con dúi) đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Già làng A Jring Đeng cho biết, làng có hơn 190 hộ với gần 800 nhân khẩu. Việc nhà rông bị cháy khiến người dân vô cùng tiếc nuối bởi đây là biểu tượng, là “linh hồn” gắn bó với bao thế hệ.

Nguyện vọng lớn nhất của bà con hiện nay là được các cấp chính quyền hỗ trợ cơ chế, chính sách để tìm nguồn vật liệu và dựng lại nhà rông mới.

Nhà rông là thiết chế văn hóa đặc trưng của các làng đồng bào DTTS tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi (tỉnh Kon Tum cũ), không chỉ mang giá trị kiến trúc mà còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng, tín ngưỡng.

Theo thống kê tỉnh Quảng Ngãi, toàn khu vực hiện có 503 làng đồng bào DTTS với 479 nhà rông, nhà sàn cộng đồng; trong đó 221 công trình được xây dựng bằng vật liệu truyền thống như gỗ, tre, mái tranh.

Người dân phía Tây tỉnh Quảng Ngãi xây dựng một ngôi nhà rông truyền thống. Ảnh: CV.

Ông Nguyễn Minh Vương, Chủ tịch UBND xã Đăk Hà cho biết, toàn xã hiện có 7 Nhà rông và đã chỉ đạo các thôn đẩy mạnh tuyên truyền, nhắc nhở người dân thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn, như tắt toàn bộ hệ thống điện sau khi sinh hoạt, quản lý con em, không mang lửa vào Nhà rông.

Hiện nay, việc xây dựng lại Nhà rông truyền thống gặp nhiều trở ngại do nguồn vật liệu như tranh, tre, nứa, gỗ ngày càng khan hiếm.

Thực tế này đòi hỏi các cơ quan chức năng cần nhìn nhận rõ những yếu tố khiến Nhà rông dễ bị tổn thương trước hỏa hoạn, như vật liệu dễ cháy, hệ thống điện chưa đảm bảo, thiếu thiết bị phòng cháy… để từ đó có giải pháp hỗ trợ hiệu quả hơn cho cộng đồng.

Chí Đại - Nguyễn Tín