Quảng Ninh đẩy mạnh cơ cấu lại kinh tế biển theo hướng bền vững

Một góc cảng Cô Tô. (Ảnh: Đức Hiếu/TTXVN)

Tại Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tinh thần chuyển đổi tư duy từ “kinh tế biển” sang “không gian phát triển biển quốc gia."

Tỉnh Quảng Ninh đang đẩy mạnh cơ cấu lại kinh tế biển theo hướng bền vững, lấy bảo vệ môi trường và sinh thái biển làm nền tảng, quyết tâm trở thành một trung tâm kinh tế biển kiểu mẫu của vùng Duyên hải Bắc Bộ.

Mô hình quản trị biển hiện đại, thống nhất và tích hợp

Tại Hội nghị Trung ương 3, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra những định hướng chiến lược quan trọng về phát triển kinh tế biển. Đáng chú ý là việc chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy "kinh tế biển" thông thường sang "không gian phát triển biển quốc gia." Định hướng này yêu cầu chuyển mạnh sang mô hình quản trị biển hiện đại, thống nhất và tích hợp, khắc phục triệt để tình trạng phân mảnh, cắt khúc giữa các ngành, địa phương ven biển; coi biển là không gian sinh tồn, phát triển kinh tế mới để kết nối các hành lang kinh tế trong nước và quốc tế, tạo động lực tăng trưởng mới cho đất nước.

Quảng Ninh sở hữu bờ biển dài hơn 250km và hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ, giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế cũng như quốc phòng-an ninh. Việc chuyển đổi từ tầm nhìn "kinh tế biển" đơn thuần vốn tập trung chủ yếu vào khai thác tài nguyên và các ngành kinh tế ven biển riêng lẻ - sang tư duy "không gian phát triển biển quốc gia" đã mở ra định hướng tích hợp đa ngành, kết nối liên vùng và liên kết chặt chẽ giữa đất liền với biển, đảo.

Nhìn lại chặng đường phát triển, Quảng Ninh từng phụ thuộc lớn vào công nghiệp khai khoáng và khai thác hải sản truyền thống. Tuy nhiên, nhận thức rõ những giới hạn của mô hình kinh tế tuyến tính, tỉnh đã sớm tiên phong thực hiện cuộc cách mạng chuyển đổi phương thức phát triển từ "nâu" sang "xanh." Sự chuyển dịch này hoàn toàn phù hợp và đi trước một bước so với yêu cầu chỉ đạo mang tầm chiến lược của Trung ương. Biển không còn đơn thuần là nơi đánh bắt, khai thác khoáng sản hay mở cảng hàng hải, mà đã trở thành hệ sinh thái không gian đa chiều, kết nối chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng-an ninh, bảo vệ môi trường và hội nhập quốc tế.

Theo định hướng mới, Quảng Ninh đã chủ động quy hoạch và phân vùng sử dụng không gian biển bài bản với sự phân chia chức năng rõ ràng: vùng bảo tồn nghiêm ngặt (vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long), vùng phát triển du lịch-dịch vụ chất lượng cao, vùng nuôi trồng thủy sản tập trung công nghệ cao và hệ thống cảng biển-logistics xanh, hiện đại. Việc phân vùng chức năng này giúp giảm thiểu tối đa xung đột lợi ích giữa các ngành kinh tế, thực hiện kiên định cam kết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần.

Tàu biển ghé tham quan vịnh Hạ Long (Quảng Ninh). (Ảnh: TTXVN phát)

Nền tảng phát triển bền vững

Thời gian qua, Quảng Ninh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm xanh hóa các ngành kinh tế biển. Trong phát triển du lịch biển-đảo chất lượng cao, tỉnh tập trung bảo tồn nghiêm ngặt di sản thế giới vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và khu bảo tồn biển Cô Tô-Đảo Trần; mở rộng không gian du lịch kết nối Hạ Long-Vân Đồn-Cô Tô, kiên quyết loại bỏ rác thải nhựa dùng một lần trên các vịnh.

Đặc biệt, trong lĩnh vực thủy sản, Nghị quyết của Tỉnh ủy Quảng Ninh đã đặt ra chỉ tiêu rõ ràng về chuyển dịch từ "ngư nghiệp khai thác" sang "ngư nghiệp nuôi trồng và bảo tồn." Tỉnh đã thực hiện chuyển đổi 100% phao xốp truyền thống sang vật liệu chuẩn HDPE thân thiện với môi trường.

Theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, Quảng Ninh dành hơn 45.146ha cho nuôi biển với mục tiêu đến năm 2030, nuôi biển công nghiệp phải chiếm trên 75% sản lượng, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 8-10%/năm. Đến nay, tỉnh đã quy hoạch hàng nghìn hecta mặt biển, hoàn thành việc cấp phép cho 60/60 tổ chức, thực hiện giao biển cho 56 tổ chức và hơn 1.000 cá nhân. Địa phương đang quyết liệt triển khai các vùng nuôi tập trung tại 5 vùng trọng điểm tại các xã đảo, xã ven biển Vĩnh Thực, Cái Chiên, Đầm Hà và hai đặc khu Cô Tô, Vân Đồn.

Điển hình tại đặc khu Cô Tô, mới đây Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã giao quyền sử dụng 209,80 ha khu vực biển cho Công ty Cổ phần Mực nhảy Biển Đông triển khai dự án nuôi trồng thủy sản công nghệ cao đến năm 2050 với tổng mức đầu tư hơn 65,8 tỷ đồng, sản lượng dự kiến đạt khoảng 669,583 tấn/năm.

Bí thư Đảng ủy đặc khu Cô Tô Lê Ngọc Hân cho biết đây là doanh nghiệp nuôi biển công nghệ cao đầu tiên tại đặc khu. Dự án áp dụng công nghệ nuôi tuần hoàn nước nhằm kiểm soát chất lượng, hạn chế dịch bệnh và giảm tác động ra môi trường, tạo động lực hình thành ngành nuôi biển công nghiệp hiện đại.

Bên cạnh nuôi trồng thủy sản, phát triển hạ tầng cảng biển và logistics xanh cũng được đẩy mạnh. Trung tuần tháng 4/2026 vừa qua, Sở Xây dựng Quảng Ninh và Viện Hàng hải Đông Bắc (Hoa Kỳ) đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác chiến lược khu vực cảng Con Ong-Hòn Nét và Sáng kiến hàng hải Quảng Ninh. Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng nhấn mạnh, khu vực cảng Con Ong-Hòn Nét là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của vùng Bắc Bộ; việc hợp tác với đối tác Hoa Kỳ sẽ góp phần nâng cao chất lượng khai thác hệ thống cảng biển xanh và làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Hoa Kỳ.

Nhằm giữ gìn "sức khỏe" đại dương, từ cuối năm 2025, tỉnh đã thành lập Khu bảo tồn biển Cô Tô-Đảo Trần, thể hiện quyết tâm chiến lược trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển kinh tế biển xanh gắn với giữ vững an ninh chủ quyền vùng biển Đông Bắc của Tổ quốc.

Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh và Viện Hàng hải Đông Bắc (Hoa Kỳ) chính thức ký kết Bản ghi nhớ (MoU) về hợp tác chiến lược khu vực cảng Con Ong-Hòn Nét và Sáng kiến hàng hải Quảng Ninh. (Ảnh: Văn Đức/TTXVN)

Mở rộng không gian mới và định hướng tương lai

Sự khác biệt trong tư duy không gian biển của Quảng Ninh chính là tính kết nối liên hoàn: đất liền-ven biển-biển đảo-vùng trời. Sự hình thành và gắn kết của Khu kinh tế ven biển Quảng Yên, Khu kinh tế Vân Đồn và Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái đã tạo thành dải động lực kinh tế ven biển vững chắc, giúp mở rộng dư địa cho các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao kết nối trực tiếp với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Không gian biển Quảng Ninh mở ra tiềm năng to lớn về năng lượng tái tạo. Với tổng tiềm năng điện gió lên tới gần 16.000 MW (trong đó tiềm năng điện gió ngoài khơi chiếm khoảng 13.000 MW), Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh đã thống nhất chủ trương đầu tư dự án Nhà máy điện gió Quảng Ninh 4 tại đặc khu Cô Tô với công suất 50 MW. Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường yêu cầu đẩy nhanh tiến độ dự án tiên phong này, đồng thời khảo sát tổng thể các khu vực tiềm năng để đề nghị bổ sung vào kế hoạch phát triển nguồn điện trong Quy hoạch điện VIII, hướng tới đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm điện gió của cả nước.

Ngày 7/4/2026, Bộ Chính trị đã có kết luận đồng ý về chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương. Định hướng chiến lược này đặt ra yêu cầu tập trung phát triển Quảng Ninh theo hướng đô thị xanh, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc; mở rộng không gian tăng trưởng với động lực là khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, phát triển đồng bộ kinh tế xanh, kinh tế di sản, kinh tế biển và kinh tế biên giới.

Để hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm kinh tế biển bền vững của cả nước, Quảng Ninh đang tập trung rà soát, tích hợp quy hoạch không gian biển vào Quy hoạch tỉnh, thúc đẩy chuyển đổi số với công nghệ GIS (hệ thống thông tin địa lý) và Big Data (dữ liệu lớn) trong quản lý tài nguyên biển, thu hút nguồn vốn FDI xanh và mở rộng diện tích các khu bảo tồn nhằm gia tăng khả năng hấp thụ carbon xanh.

Với tư duy đột phá, hành động quyết liệt cùng việc quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Trung ương về "không gian phát triển biển quốc gia," Quảng Ninh đang khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế biển xanh, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp vươn ra biển lớn của Tổ quốc./.

(TTXVN/Vietnam+)