Qatar đối mặt 'cú sốc chiến lược' sau xung đột Trung Đông

Khói bốc lên sau các vụ nổ ở Doha, Qatar ngày 9/9/2025. Ảnh: IRNA/TTXVN

Một báo cáo của tờ The New York Times nhận định quốc gia vùng Vịnh này đang rơi vào trạng thái “cú sốc chiến lược”, với thiệt hại sâu rộng cả về kinh tế lẫn vị thế chính trị.

Trong thời gian giao tranh, Qatar trở thành một trong những điểm nóng khi phải đối mặt với khoảng 700 cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran, chủ yếu nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ đặt trên lãnh thổ nước này. Dù hệ thống phòng không đã đánh chặn phần lớn các đòn tấn công và không ghi nhận thương vong dân sự, tác động gián tiếp đối với nền kinh tế lại đặc biệt nghiêm trọng.

Ngành du lịch gần như tê liệt hoàn toàn, các chuyến bay của hãng hàng không quốc gia bị đình chỉ, trong khi làn sóng người nước ngoài rời khỏi Qatar gia tăng mạnh. Hoạt động kinh doanh và dịch vụ tại nhiều khu vực bị gián đoạn kéo dài, khiến nền kinh tế phụ thuộc lớn vào dịch vụ và năng lượng rơi vào tình trạng suy giảm đột ngột.

Thiệt hại lớn nhất được ghi nhận ở lĩnh vực năng lượng - trụ cột của nền kinh tế Qatar. Tập đoàn năng lượng quốc gia QatarEnergy buộc phải dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại cơ sở chủ lực Thành phố công nghiêp Ras Laffan. Nguyên nhân xuất phát từ việc tuyến vận chuyển qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn, khiến việc xuất khẩu trở nên không an toàn. Đáng chú ý, vào giữa tháng 3, cơ sở này còn trúng một cuộc tấn công trực tiếp, gây thiệt hại nghiêm trọng.

Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi cho biết quá trình khôi phục có thể kéo dài tới 5 năm. Thiệt hại doanh thu hàng năm ước tính khoảng 20 tỷ USD, tương đương gần 37% tổng thu ngân sách dự kiến trong năm nay. Ông al-Kaabi thừa nhận: “Những gì đã xảy ra khiến toàn bộ khu vực bị thụt lùi tới 20 năm”.

Không chỉ ảnh hưởng trong nước, khủng hoảng năng lượng tại Qatar còn gây tác động lan rộng toàn cầu, đe dọa nguồn cung cho các nền kinh tế lớn như Italy và Nhật Bản - những nước phụ thuộc đáng kể vào LNG nhập khẩu. Bên cạnh đó, nguy cơ thiếu hụt helium, loại khí quan trọng trong sản xuất chip và thiết bị y tế, cũng gia tăng, khi Qatar hiện cung cấp hơn một phần ba sản lượng helium toàn cầu.

Không chỉ đối mặt với tổn thất kinh tế, Qatar còn rơi vào thế khó về mặt ảnh hưởng chính trị. Trong những năm gần đây, chính quyền Doha đã nỗ lực tăng cường quan hệ với Tổng thống Mỹ Donald Trump thông qua hàng loạt động thái như tặng máy bay, đầu tư bất động sản và cam kết gói đầu tư lên tới 1.200 tỷ USD. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới quan sát, những nỗ lực này không mang lại ảnh hưởng như kỳ vọng. Báo cáo cho rằng Israel vẫn có tác động lớn hơn nhiều đến các quyết định của Washington so với các quốc gia vùng Vịnh.

Chuyên gia Dina Esfandiary của hãng tin Bloomberg nhận định đây là một “cú tát” đối với Qatar khi nhận ra mức độ ảnh hưởng của mình kém xa Israel. Trong khi đó, nhà kinh tế Farouk Sosa của Goldman Sachs cho rằng dù Qatar có đủ tiềm lực tài chính để vượt qua cú sốc trước mắt, thách thức lớn hơn là liệu nước này có thể duy trì hình ảnh là điểm đến an toàn, ổn định cho nhà đầu tư quốc tế hay không.

Dù sở hữu nguồn lực tài chính dồi dào, Qatar đang đứng trước bài toán khó, đó là khôi phục ngành năng lượng, ổn định nền kinh tế và lấy lại niềm tin của nhà đầu tư. Trong bối cảnh địa chính trị Trung Đông vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, “cú sốc chiến lược” lần này có thể để lại hệ quả dài hạn, không chỉ đối với Qatar mà còn với toàn bộ thị trường năng lượng toàn cầu.

Thanh Bình (Phóng viên TTXVN tại Trung Đông)