PNJ làm gì để hóa giải áp lực dòng tiền?

Áp lực mua lại kim cương

Trong văn bản vừa gửi Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), PNJ cho biết từ ngày 1 - 20/7/2026, nhu cầu bán lại trang sức kim cương tăng đột biến và trong khoảng thời gian này, doanh nghiệp đạt doanh thu 1.588 tỷ đồng nhưng giá trị hàng mua lại lên tới 5.900 tỷ đồng. Nói cách khác, số tiền PNJ chi để thu mua lại sản phẩm cao gấp gần bốn lần doanh thu bán hàng trong cùng kỳ.

Áp lực thanh khoản vì thế gia tăng đáng kể khi lượng tiền mặt phải chi ra trong thời gian ngắn vượt xa dòng tiền bán hàng.

Trước áp lực thanh khoản gia tăng, PNJ cho biết đã rà soát toàn bộ hoạt động kinh doanh và quyết định điều chỉnh chính sách thu đổi từ ngày 21/7. Theo chính sách mới, khách hàng bán lại sản phẩm có thể lựa chọn nhận tiền theo lộ trình kéo dài 120 ngày, chia thành nhiều đợt thanh toán, hoặc đổi sang sản phẩm khác trong hệ thống để được xử lý ngay cùng các ưu đãi đi kèm.

Sau một tuần áp dụng, doanh nghiệp cho biết các chỉ số đã cải thiện đáng kể.

Cụ thể, từ ngày 21 đến 27/7, doanh thu của PNJ đạt 1.393 tỷ đồng, trong khi giá trị hàng mua lại giảm xuống còn 1.162 tỷ đồng. Đáng chú ý, 95% khách hàng đã lựa chọn đổi sang sản phẩm khác thay vì nhận tiền mặt. Theo PNJ, điều này giúp áp lực dòng tiền giảm đáng kể so với giai đoạn đầu tháng.

Tính chung từ đầu tháng 7 đến nay, doanh nghiệp đã mua lại lượng hàng hóa trị giá khoảng 7.062 tỷ đồng, chủ yếu là kim cương, vàng và các sản phẩm trang sức.

Tuy vậy, PNJ cũng lưu ý kết quả trên mới được ghi nhận trong thời gian ngắn và cần thêm thời gian để đánh giá tính bền vững của xu hướng này.

Điều đáng nói, cú sốc mà PNJ đang đối mặt không xuất phát từ hoạt động kinh doanh hay sức khỏe tài chính, mà đến từ sự lung lay của niềm tin thị trường sau thông tin ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab), bị khởi tố trong vụ án buôn lậu 28.000 viên kim cương.

Ngay sau đó, dù doanh nghiệp nhiều lần khẳng định số kim cương trong vụ án không đi vào hệ thống phân phối của PNJ, toàn bộ sản phẩm bán ra đều có nguồn gốc hợp pháp, làn sóng bán lại vẫn diễn ra. Khi tâm lý lo ngại lan rộng, phản ứng của người tiêu dùng không còn hoàn toàn dựa trên những gì đã được xác minh, mà chịu tác động mạnh từ cảm nhận về mức độ an toàn của tài sản họ đang nắm giữ.

Trong bối cảnh đó, áp lực thanh khoản chỉ là biểu hiện dễ nhìn thấy nhất. Thách thức lớn hơn với PNJ nằm ở việc giữ vững niềm tin của khách hàng, bởi với một doanh nghiệp bán lẻ, tiền mặt có thể được bổ sung từ tín dụng, tài sản có thể xoay vòng, nhưng niềm tin một khi bị bào mòn sẽ không thể phục hồi trong ngắn hạn.

Ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Công ty CP Chứng khoán KIS Việt Nam cho biết, trường hợp của PNJ cần được nhìn nhận dưới góc độ quản trị dòng tiền hơn là sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.

Theo ông Phương, ngay cả ngân hàng, loại hình doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ và có quy mô vốn rất lớn, cũng có thể gặp áp lực thanh khoản khi khách hàng rút tiền với số lượng lớn. "Vì vậy, với doanh nghiệp kinh doanh vàng và trang sức, việc phải đối mặt với sức ép thanh khoản trong những tình huống bất thường là điều khó tránh khỏi”, ông Phương phân tích.

Thực tế, PNJ là doanh nghiệp dẫn đầu ngành trang sức, với lượng sản phẩm đã bán ra thị trường được tích lũy qua nhiều năm hoạt động. Khi nhiều khách hàng cùng lúc mang những sản phẩm đã mua trước đây trở lại bán, doanh nghiệp buộc phải có một lượng tiền mặt lớn để đáp ứng ngay việc chi trả cho khách hàng.

Theo ông Phương, ngay cả doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, doanh thu và lợi nhuận tích cực vẫn có thể chịu sức ép khi nhu cầu chi trả tiền mặt tăng đột biến, bởi bài toán lúc này nằm ở khả năng huy động và phân bổ nguồn tiền đúng thời điểm.

“Doanh nghiệp có thể sở hữu lượng tài sản lớn, hàng tồn kho có giá trị cao hoặc duy trì kết quả kinh doanh tích cực, nhưng nếu các tài sản đó chưa thể nhanh chóng chuyển thành tiền mặt thì vẫn có thể đối mặt với áp lực chi trả trong ngắn hạn”, ông nói.

Với PNJ, áp lực này càng rõ nét bởi mỗi giao dịch mua lại đều đồng nghĩa với việc tiền mặt rời khỏi doanh nghiệp ngay lập tức, trong khi lượng hàng mua vào cần thêm thời gian để kiểm định, phân loại và tái lưu thông trên thị trường.

Đối với một doanh nghiệp bán lẻ, doanh thu và lợi nhuận thường được xem là thước đo phản ánh hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, trong những giai đoạn thị trường xuất hiện biến động bất thường, năng lực quyết định lại nằm ở khả năng bảo đảm thanh khoản. Nếu không cân đối được những yếu tố này, sức ép thanh khoản sẽ không chỉ dừng ở hoạt động thu mua mà có thể lan sang toàn bộ chuỗi vận hành.

Về nguyên tắc, doanh nghiệp có thể ưu tiên nguồn tiền cho hoạt động thu mua, đồng thời cân đối lại tiến độ thanh toán, sử dụng hạn mức tín dụng ngắn hạn và đẩy nhanh quá trình kiểm định, phân loại, đưa hàng hóa quay trở lại thị trường. Mục tiêu là rút ngắn vòng quay vốn và giảm khoảng thời gian tiền bị giữ trong lượng hàng mua lại.

Tuy nhiên, bên cạnh việc bảo đảm thanh khoản, điều doanh nghiệp cần ưu tiên bảo vệ trong giai đoạn này là niềm tin của khách hàng.

Theo ông Phương, khi khách hàng vẫn tin tưởng vào năng lực tài chính và khả năng thực hiện cam kết của doanh nghiệp, họ sẽ không đồng loạt mang sản phẩm đến bán lại. Trong số những người đang cân nhắc giao dịch, một bộ phận có thể tiếp tục nắm giữ tài sản vì tin rằng doanh nghiệp vẫn đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ mua lại khi cần thiết.

Ở chiều ngược lại, niềm tin cũng giúp duy trì hoạt động kinh doanh thường nhật. Trong khi một bộ phận khách hàng lựa chọn bán lại sản phẩm, vẫn sẽ có những người tiếp tục mua mới nếu họ còn tin vào thương hiệu, chất lượng sản phẩm và uy tín doanh nghiệp đã xây dựng trong nhiều năm. Dòng tiền từ hoạt động bán hàng nhờ đó tiếp tục được duy trì, tạo thêm nguồn lực để xử lý nhu cầu mua lại tăng đột biến.

Siết quản trị để chuẩn bị cho mùa cao điểm

Trên thực tế, phương án mà PNJ ứng phó trong những ngày qua không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh chính sách thu đổi để giảm áp lực thanh khoản, doanh nghiệp còn đồng loạt triển khai nhiều giải pháp nhằm củng cố "sức khỏe" tài chính và tăng khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường.

Cụ thể, doanh nghiệp cho biết đang siết chặt quản trị thanh khoản hàng tồn kho, đẩy nhanh vòng quay sản phẩm, linh hoạt điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo nhu cầu thực tế và tối ưu chi phí vận hành để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Theo PNJ, doanh nghiệp vẫn còn dư địa tài chính nhờ các hạn mức tín dụng chưa sử dụng. Đây được xem là "vùng đệm" quan trọng giúp duy trì hoạt động ổn định, đồng thời chuẩn bị nguồn lực cho mùa mua sắm cuối năm. Đồng thời, ban điều hành khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường để cân bằng giữa lợi ích của khách hàng, hiệu quả kinh doanh và quyền lợi của cổ đông.

Chỉ trong tháng 7/2026, PNJ đã chi hơn 7.000 tỷ đồng mua lại trang sức từ khách hàng. Ảnh minh họa: Quốc Hải.

Ở hệ thống bán lẻ, PNJ hiện chỉ duy trì 110 cửa hàng trên toàn quốc thực hiện giao dịch mua lại bằng tiền mặt. Các cửa hàng còn lại chỉ tiếp nhận khách có nhu cầu đổi sang sản phẩm mới có giá trị tương đương hoặc cao hơn, qua đó giảm áp lực dòng tiền trong ngắn hạn.

Song song với các giải pháp tài chính, doanh nghiệp cũng tăng cường siết chặt quản trị. PNJ đã thiết lập cơ chế giám sát mới với sự tham gia của đơn vị tư vấn độc lập, báo cáo trực tiếp Hội đồng quản trị. Đồng thời, Hội đồng quản trị cũng khởi động quá trình rà soát toàn diện khung quản trị và tuân thủ tại P-Lab, tập trung củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ.

Một cơ chế giám sát chuyên trách với sự tham gia của hai thành viên độc lập phụ trách quản trị rủi ro và kiểm toán nội bộ cũng được PNJ thành lập nhằm nâng cao tính minh bạch và năng lực quản trị.

Tuy nhiên, theo đánh giá của giới phân tích, những động thái trên chủ yếu giúp PNJ củng cố nền tảng vận hành, trong khi áp lực lên kết quả kinh doanh có thể vẫn còn kéo dài.

Trong báo cáo mới công bố, Chứng khoán Vietcap nhận định lợi nhuận của PNJ nhiều khả năng tiếp tục chịu sức ép trong nửa cuối năm 2026 và cả năm 2027, trước khi bước vào chu kỳ phục hồi từ năm 2028 nếu niềm tin của khách hàng dần được khôi phục.

Theo kịch bản cơ sở của Vietcap, doanh thu bán lẻ của PNJ trong năm 2026 được dự báo tăng khoảng 2%, trong khi lợi nhuận sau thuế sau lợi ích cổ đông không kiểm soát tăng 11%. Tuy nhiên, sang năm 2027, lợi nhuận có thể giảm 14% do biên lợi nhuận gộp của mảng bán lẻ thu hẹp, trong khi chi phí bán hàng, quản lý và chi phí tài chính tiếp tục gia tăng.

Theo Vietcap, việc chủ động tái cấu trúc hệ thống quản trị, tăng cường kiểm soát nội bộ và nâng cao tính minh bạch cho thấy PNJ đang đặt ưu tiên vào việc khôi phục niềm tin của thị trường. Tuy nhiên, để niềm tin đó thực sự quay trở lại, doanh nghiệp sẽ cần thêm thời gian để chứng minh hiệu quả của những thay đổi này bằng kết quả kinh doanh và sự ổn định trong hoạt động.

Từ góc độ kinh nghiệm quản trị trong ngành tài chính hơn 20 năm qua, ông Trương Hiền Phương cho hay, rủi ro lớn nhất với PNJ không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp phải giãn tiến độ thanh toán, mà còn ở khả năng thị trường hiểu sai bản chất của vấn đề.

Nếu niềm tin suy giảm, sức ép không chỉ đến từ nhu cầu bán lại của khách hàng mà còn có thể lan sang quan hệ với các đối tác và nhà cung cấp. Các đối tác có thể trở nên thận trọng hơn trong hợp tác, trong khi nhà cung cấp có thể siết chặt điều kiện thanh toán hoặc hạn chế cấp tín dụng thương mại. Khi đó, khó khăn về dòng tiền sẽ có nguy cơ lan rộng từ hoạt động thu mua sang toàn bộ chuỗi vận hành.

Bởi vậy, theo ông, bên cạnh việc chuẩn bị nguồn tiền và các phương án quản trị dòng tiền, doanh nghiệp cần chủ động minh bạch thông tin, truyền thông rõ ràng về tình hình cũng như các giải pháp đang triển khai. Việc giải thích đầy đủ cho khách hàng và đưa ra những cam kết cụ thể về nghĩa vụ mua lại sẽ góp phần ổn định tâm lý thị trường, hạn chế phản ứng dây chuyền.

"Khi tâm lý khách hàng dần ổn định, nhu cầu bán lại có thể giảm xuống, trong khi hoạt động mua mới có cơ hội phục hồi. Áp lực thanh khoản tại PNJ theo đó cũng từng bước được cải thiện", ông Phương nói thêm.

Quốc Hải - Quỳnh Anh