Phước Trà bảo tồn văn hóa cồng chiêng, hướng đến phát triển du lịch xanh

UBND xã Phước Trà công bố kiện toàn Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ văn hóa cồng chiêng ở 7 thôn. Ảnh: N.ĐOAN

Gìn giữ và trao truyền

Xã Phước Trà có đồng bào dân tộc Ca Dong và Mơ Nông chiếm hơn 76% dân số. Nơi đây sở hữu nét văn hóa độc đáo cùng hệ thống phong tục, tập quán phong phú được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Nhằm khôi phục và bảo tồn văn hóa bản địa, Huyện ủy Hiệp Đức (cũ) đã ban hành nghị quyết chuyên đề về bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa các dân tộc thiểu số giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030.

Các thôn thi múa cồng chiêng tại Ngày hội Văn hóa - Thể thao truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số xã Phước Trà lần thứ I năm 2026. Ảnh: N.ĐOAN

Từ nguồn lực đầu tư, xã Phước Trà đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức tự giác của người dân trong việc bảo tồn, phát huy và quảng bá di sản văn hóa dân tộc. Nhờ đó, địa phương vẫn lưu giữ được nhiều bộ chiêng, nhạc cụ truyền thống cùng các nghề thủ công như dệt thổ cẩm, đan lát...

Theo ông Hồ Văn Xơ, Trưởng thôn Gia Cao, mỗi thôn đều thành lập câu lạc bộ văn hóa cồng chiêng và đội văn nghệ. Trong đó, các nghệ nhân giữ vai trò nòng cốt nhằm xây dựng lực lượng kế thừa, hướng tới bảo tồn và phát huy bền vững các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào.

“Các lớp truyền dạy cồng chiêng và dân ca truyền thống của người Ca Dong, Mơ Nông được chú trọng; hoạt động giao lưu, trình diễn cũng diễn ra thường xuyên hơn. Việc Nhà nước hỗ trợ trang phục, nhạc cụ cồng chiêng... cho các thôn thời gian qua đã góp phần quan trọng trong việc gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc”, ông Xơ nói.

Diễn viên không chuyên ở các thôn thi trình diễn trang phục truyền thống tại phiên chợ kết nối sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng do UBND xã Phước Trà tổ chức. Ảnh: N.ĐOAN

Hằng năm, Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS Hiệp Đức (xã Phước Trà) đều chủ động xây dựng kế hoạch tập luyện, truyền dạy và tổ chức hội thi múa cồng chiêng cho học sinh.

Nhà trường phân công 2 giáo viên người dân tộc Mơ Nông và Ca Dong trực tiếp hướng dẫn các điệu múa cồng chiêng. Hoạt động này được duy trì trong chương trình Tết dân tộc và đêm văn nghệ truyền thống, thường diễn ra vào tháng 2 hoặc tháng 3 hằng năm.

Ẩm thực truyền thống của người dân vùng cao xã Phước Trà thu hút sự quan tâm của du khách tại các lễ hội. Ảnh: N.ĐOAN

Thầy Trần Văn Bình, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trước mỗi dịp Tết dân tộc, giáo viên đến từng lớp hướng dẫn học sinh tập luyện, giúp các em nắm vững nhịp điệu, động tác và kỹ năng phối hợp trong các bài múa cồng chiêng truyền thống.

Trong ngày Tết dân tộc do trường tổ chức, bên cạnh hội thi múa cồng chiêng giữa các lớp, hoạt động đốt lửa trại và giao lưu múa quanh ngọn lửa luôn tạo không khí vui tươi, đoàn kết, thu hút đông đảo học sinh, thầy cô và phụ huynh tham gia.

“Nhà trường luôn nỗ lực duy trì hoạt động này qua từng năm học, để tiếng cồng chiêng không chỉ vang lên trong các dịp lễ hội mà còn được gìn giữ, trao truyền qua từng thế hệ học sinh", ông Bình nói.

Xã Phước Trà chú trọng khai thác tài nguyên bản địa để phát triển sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng nhằm nâng cao thu nhập cho người dân. Ảnh: N.ĐOAN

Hướng đến phát triển du lịch xanh

Trong các sự kiện, lễ hội và liên hoan văn nghệ tại địa phương, tiết mục múa cồng chiêng luôn giữ vai trò chủ đạo, nhận được sự chờ đón nồng nhiệt của người dân lẫn du khách.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại các thôn/tổ dân phố, UBND xã Phước Trà tiếp tục củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của các câu lạc bộ văn hóa cồng chiêng tại 7 thôn.

Các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số được xã Phước Trà nỗ lực bảo tồn, trao truyền cho thế hệ trẻ. Ảnh: N.ĐOAN

Theo ông Hồ Văn Duyên, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ văn hóa cồng chiêng thôn Trà Va (xã Phước Trà), cồng chiêng không chỉ là loại hình nghệ thuật dân gian mà còn là phần cốt lõi trong đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào. Qua mỗi nhịp chiêng, tiếng trống và điệu múa, các giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ban Chủ nhiệm cùng các thành viên câu lạc bộ duy trì tập luyện đều đặn, phát huy vai trò của các nghệ nhân giàu kinh nghiệm trong việc truyền dạy kỹ năng đánh cồng chiêng, múa và các làn điệu dân gian cho thế hệ trẻ.

“Câu lạc bộ luôn cố gắng tổ chức các hoạt động giao lưu, biểu diễn phù hợp, đồng thời tích cực tham gia những chương trình văn hóa, văn nghệ do địa phương tổ chức. Chúng tôi quyết tâm xây dựng câu lạc bộ trở thành nơi gắn kết cộng đồng, nuôi dưỡng tình yêu văn hóa truyền thống và góp phần quảng bá hình ảnh địa phương”, ông Duyên nói.

Múa cồng chiêng xuất hiện trong các dịp lễ, hội, liên hoan văn nghệ do UBND xã Phước Trà tổ chức. Ảnh: N.ĐOAN

Cụ thể hóa Chương trình hành động số 54 ngày 12/3/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy về thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Đảng ủy xã Phước Trà đề ra các mục tiêu cụ thể.

Trong đó, trọng tâm là xây dựng và triển khai đề án phát triển các điểm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn xã giai đoạn 2026 - 2030.

Địa phương định hướng đẩy mạnh liên kết giữa bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch, từng bước hình thành các sản phẩm du lịch như trải nghiệm lễ hội, nghề truyền thống, ẩm thực và sinh hoạt cộng đồng… nhằm thu hút du khách, tạo sinh kế cho người dân.

Phó Chủ tịch UBND xã Phước Trà Nguyễn Thành Liêm cho biết, nỗ lực của xã là gắn công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số với việc tổ chức các hoạt động giao lưu, biểu diễn và trải nghiệm thực tế.

Từ đó, từng bước hình thành sản phẩm du lịch cộng đồng đặc trưng theo hướng xanh, bền vững trên cơ sở khai thác hiệu quả tài nguyên bản địa, góp phần tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.

[VIDEO] - Phó Chủ tịch UBND xã Phước Trà Nguyễn Thành Liêm chia sẻ về công tác bảo tồn văn hóa cồng chiêng hướng đến phát triển du lịch cộng đồng đặc trưng:

HÀN GIANG