Phó Giám đốc công ty cáp treo kiếm tiền tỉ 'nhờ bóng' cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai

Chi tiền tỉ "chạy" hạn ngạch xuất khẩu quặng

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ban hành kết luận điều tra vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Lợi dụng chức vụ, quyền hàn trong khi thi hành công vụ; Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi; Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp”, xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và luyện kim Việt Trung (VTM) và các đơn vị có liên quan.

Kết luận điều tra thể hiện, nhóm bị can tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung có vai trò chính là bị can Bùi Thanh Bình (cựu Tổng giám đốc) đã lợi dụng việc được khai thác quặng sắt, than cốc để bán ra cho các doanh nghiệp tư nhân với giá thấp hơn giá thị trường, còn phần tiền chênh lệch Bình đã bỏ túi nhiều tỉ đồng, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 434,7 tỉ đồng.

Đáng chú ý, sau khi các doanh nghiệp “đi đêm” với nhóm bị can của VTM mua được quặng sắt thấy rằng, việc bán quặng sang Trung Quốc có lãi hơn thị trường trong nước nên đã “chạy” hạn mức xuất khẩu.

Trong vụ án này, bị can Nguyễn Ngọc Khiêm (SN 23/09/1982, nguyên Phó Giám đốc một Công ty TNHH Dịch vụ du lịch Cáp treo) có vai trò quan trọng trong việc "kết nối" lãnh đạo tỉnh Lào Cai khi đó để giúp doanh nghiệp xuất khẩu quặng sắt. Khiêm được cho là có mối quan hệ thân tình với lãnh đạo tỉnh Lào Cai, cụ thể là "nhờ bóng" cựu Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Vịnh mà Khiêm đã kiếm bộn tiền từ các doanh nghiệp. Trong vụ án này, bị can Khiêm bị đề nghị truy tố về tội “Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi”, quy định tại khoản 3 Điều 366 Bộ luật Hình sự.

Ông Lê Ngọc Hưng khi còn đương chức Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai.

Kết luận điều tra xác định, từ năm 2015 đến năm 2020, sau khi mua quặng sắt của VTM, một số doanh nghiệp được UBND tỉnh Lào Cai có văn bản đề nghị Bộ Công Thương cho phép xuất khẩu quặng, cấp tổng hạn ngạch hơn 3 triệu tấn/ 5,7 triệu tấn. Kết quả điều tra đến nay, xác định các doanh nghiệp nêu trên sau khi mua được quặng sắt của VTM, đã gửi văn bản đến UBND tỉnh Lào Cai và Bộ Công Thương để xin giấy phép xuất khẩu quặng, nhằm mục đích đạt được lợi nhuận cao hơn so với bán tại thị trường trong nước.

Sau khi các doanh nghiệp có văn bản gửi UBND Tỉnh và Sở Công Thương tỉnh Lào Cai, một số chủ doanh nghiệp trực tiếp hoặc thông qua Trần Bích Long, Phó Giám đốc Công ty Hoàng Lan (em vợ ông Nguyễn Hữu Vạn, nguyên Bí thư tỉnh Lào Cai, đã chết) và Nguyễn Ngọc Khiêm, nguyên Phó Giám đốc Công ty TNHH dịch vụ du lịch Cáp treo đến gặp và nhờ Lê Ngọc Hưng (Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai) và Đỗ Trường Giang (Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai) tạo điều kiện ban hành văn bản gửi Bộ Công Thương đề nghị cấp hạn ngạch cho các doanh nghiệp trên xuất khẩu, được Hưng và Giang đồng ý.

Từ đó, Đỗ Trường Giang chỉ đạo cấp dưới tạo điều kiện cho các doanh nghiệp được mua quặng của VTM để xuất khẩu. Do đó, không kiểm tra thực tế nhu cầu quặng sắt trong nước, điều kiện xuất khẩu của các doanh nghiệp nhưng vẫn tham mưu cho Giám đốc, dự thảo Tờ trình gửi Bộ Công Thương trình Lê Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh ký gửi Bộ Công Thương.

Sau đó, các doanh nghiệp đã cảm ơn Lê Ngọc Hưng tổng cộng 355 triệu đồng, Đỗ Trường Giang tổng cộng 500 triệu đồng.

Theo đó, việc ký, thực hiện hợp đồng mua quặng với VTM và xuất khẩu quặng cụ thể với các doanh nghiệp như sau:

Đối với Công ty Việt Phát: Tháng 10/2017, Nguyễn Văn Bình (Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Phát) liên hệ, trao đổi, thống nhất chi 37 tỉ cho Bùi Thanh Bình để được ký 7 Hợp đồng mua bán quặng sắt, tổng khối lượng thực hiện là hơn 1,8 triệu tấn, tổng giá trị thanh toán hơn 941,6 tỉ đồng, gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 134,6 tỉ đồng.

Sau đó, năm 2017, Công ty Việt Phát được xuất khẩu tổng khối lượng 570.000 tấn, còn lại tiêu thụ trong nước.

Về việc xuất khẩu quặng, tháng 11/2017, sau khi mua quặng sắt từ VTM, Nguyễn Văn Đức, Phó Tổng Giám đốc Công ty Việt Phát (nay là Tổng Giám đốc) đã đến gặp Đỗ Trường Giang để nhờ UBND Tỉnh có văn bản gửi Bộ Công Thương cho Công ty Việt Phát được phép xuất khẩu. Thấy việc Đức nhờ cũng như một số doanh nghiệp trước đó đặt vấn đề, Giang nói với Đức là sẽ xem xét theo chủ trương như các doanh nghiệp khác. Trước khi ra về Nguyễn Văn Đức đã biếu cho Giang số tiền 100 triệu đồng.

Đối với Công ty An Bình: Đầu năm 2019, Nguyễn Duy Nghiệp (Giám đốc Công ty An Bình) có nhu cầu mua quặng sắt của VTM để bán thương mại trong nước và xuất khẩu.

Nguyễn Duy Nghiệp đã liên hệ, trao đổi nhờ Lê Xuân Định (làm nghề xem phong thủy) giúp đỡ do biết Định có mối quan hệ với Bùi Thanh Bình, Tổng Giám đốc VTM.

Sau khi tìm hiểu chi phí xin thủ tục của các doanh nghiệp khác, Lê Xuân Định đã đồng ý giúp Nguyễn Duy Nghiệp được mua 300.000 tấn quặng sắt của VTM để xuất khẩu và đã nhận từ Nghiệp số tiền 120.750 USD và 10 tỉ đồng (tương đương 13 tỉ đồng) để thực hiện các nội dung thỏa thuận.

Để Công ty An Bình được mua quặng, tháng 03/2019, Lê Xuân Định đã thỏa thuận sẽ chi cho Bình 10.000 đồng/tấn, Bình đồng ý và ký 1 Hợp đồng bán 216.000 tấn quặng sắt cho Công ty An Bình (khối lượng thực hiện là 95.000 tấn, tổng giá trị thanh toán là 57 tỉ đồng, gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 7 tỉ đồng).

Thực hiện thỏa thuận, đến tháng 12/2019, Lê Xuân Định gặp và đưa Bùi Thanh Bình số tiền 1,8 tỉ đồng tại khu vực quán cafe trên phố Phan Đình Phùng, TP Hà Nội.

Cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Nguyễn Văn Vịnh (khoanh đỏ) hầu tòa vào tháng 5/2024. Ảnh: Hồng Nguyên

"Cáo mượn oai hùm", tiền tỉ bỏ túi

Kết luận điều tra cũng thể hiện, để được xuất khẩu lượng quặng này, cuối tháng 10/2019, Nguyễn Duy Nghiệp thỏa thuận Lê Xuân Định nhờ Nguyễn Ngọc Khiêm, nguyên Phó Giám đốc Công ty tác động đến lãnh đạo UBND tỉnh Lào Cai, Sở Công Thương (do biết Khiêm có mối quan hệ thân quen với ông Nguyễn Văn Vịnh, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai và lãnh đạo UBND Tỉnh) để có văn bản gửi Bộ Công Thương xin cấp hạn ngạch cho Công ty An Bình xuất khẩu số lượng quặng này và được Khiêm đồng ý với chi phí là 100.000 USD.

Tháng 11/2019, Định đến trụ sở Công ty gặp và đưa cho Khiêm 100.000 USD như thỏa thuận. Sau khi nhận tiền, Khiêm đến gặp ông Nguyễn Văn Vịnh, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai nhờ ông Vịnh chỉ đạo cho UBND Tỉnh có văn bản đề nghị Bộ Công Thương cho Công ty An Bình xuất khẩu, ông Vịnh nói với Khiêm đến gặp Lê Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh và Đỗ Trường Giang, Giám đốc Sở Công Thương để làm thủ tục (Khiêm chỉ nhờ ông Vịnh hỗ trợ, không biếu tặng gì; khi trao đổi, ông Vịnh nói sẽ hỗ trợ Công ty An Bình cũng như các doanh nghiệp khác theo chủ trương của Chính phủ, Bộ Công Thương). Sau đó, Khiêm lần lượt đến gặp, nói với Lê Ngọc Hưng và Đỗ Trường Giang về việc được ông Nguyễn Văn Vịnh đồng ý chủ trương cho Công ty An Bình xuất khẩu.

Hưng và Giang tuy không được ông Vịnh chỉ đạo gì nhưng biết Khiêm có mối quan hệ thân quen với ông Vịnh (do Khiêm hay đi cùng trong các sự kiện của tỉnh) nên đã đồng ý. Trước khi ra về, Khiêm đưa cho Hưng 100 triệu đồng và đưa cho Giang 50 triệu đồng.

Đầu tháng 12/2019, Đỗ Trường Giang chỉ đạo thuộc cấp điều kiện cho các doanh nghiệp được mua quặng của VTM để xuất khẩu nên đã không kiểm tra thực tế nhu cầu quặng sắt trong nước, điều kiện xuất khẩu của các doanh nghiệp cũng như Công ty An Bình, nhưng vẫn dự thảo Tờ trình cho Giang, Giám đốc Sở ký trình UBND Tỉnh để Lê Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch UBND Tỉnh ký văn bản đề nghị Bộ Công Thương cho Công ty An Bình xuất khẩu quặng.

Căn cứ văn bản của tỉnh Lào Cai gửi, Bộ Công Thương có văn bản chấp nhận cho Công ty An Bình được cấp hạn ngạch xuất khẩu quặng sắt. Lúc này, theo thỏa thuận chia lợi nhuận 50/50, Định đưa cho Khiêm 4 tỉ đồng; tháng 01/2020, Định đưa thêm 250 triệu đồng, nhờ Khiêm tác động UBND tỉnh cho Công ty An Bình xuất khẩu trở lại (do Công ty An Bình thiếu phương án vận chuyển quặng nên UBND Tỉnh tạm dừng xuất khẩu).

Nguyễn Ngọc Khiêm đã 3 lần nhận của Lê Xuân Định tổng số tiền 4,25 tỉ đồng và 100.000 USD để hỗ trợ xin hạn ngạch xuất khẩu quặng sắt cho Công ty An Bình, theo đề nghị của Định. Sau đó, Khiêm đã dùng ảnh hưởng của mình (thông qua mối quan hệ với ông Nguyễn Văn Vịnh, khi đó là Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai) tác động đến Lê Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch UBND Tỉnh và Đỗ Trường Giang, Giám đốc Sở Công Thương để UBND tỉnh Lào Cai có văn bản đề nghị Bộ Công Thương cấp hạn ngạch xuất khẩu quặng cho Công ty An Bình khi không kiểm tra điều kiện xuất khẩu theo quy định. Khiêm đưa Lê Ngọc Hưng 100 triệu đồng, đưa Đỗ Trường Giang 50 triệu đồng, còn lại hưởng lợi cá nhân 4,1 tỉ đồng và 100.000 USD (tương đương 6,1 tỉ đồng).

Tương tự còn nhiều công ty khác nữa cũng mua quặng của VTM và chi tiền cho Bùi Thanh Bình như Công ty Minh Đức do Nguyễn Thị Minh Đức làm Chủ tịch HĐQT; Công ty Ngọc Sơn do Bùi Thị Hương làm Giám đốc; Công ty Tây giang Bắc Kạn – Chi nhánh Lào Cai; Công ty Lan Anh; Công ty Tố Như.

Bị can Nguyễn Ngọc Khiêm thừa nhận việc nhận tiền của Lê Xuân Định, sau đó dùng ảnh hưởng của mình thông qua mối quan hệ thân quen với Nguyễn Văn Vịnh (khi đó là Bí thư tỉnh ủy Lào Cai) tác động đến Lê Ngọc Hưng, Đỗ Trường Giang nhằm tạo điều kiện cho Công ty An Bình được xuất khẩu quặng sắt.

Trong vụ án này, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Lê Ngọc Hưng và Đỗ Trường Giang (cựu Giám đốc Sở Công thương Lào Cai) bị đề nghị truy tố tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hàn trong khi thi hành công vụ”.

Còn cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Nguyễn Văn Vịnh đã bị phạt tù trong vụ án khai thác trái phép quặng Apatit.

Vũ Phương