Phim có Tăng Thanh Hà đóng Nam Phương Hoàng hậu tiếp tục gây tranh cãi

Còn chờ thẩm định

Dù còn nhiều tháng nữa mới dự kiến ra rạp, "Hoàng hậu cuối cùng" đã trở thành một trong những dự án điện ảnh gây nhiều tranh luận nhất thời gian qua. Từ việc công bố Tăng Thanh Hà trở lại màn ảnh rộng sau 13 năm để hóa thân vào vai Nam Phương Hoàng hậu, những tranh cãi về mức độ phù hợp của diễn viên, tạo hình nhân vật, phục trang, bối cảnh...cho đến cách tiếp cận đề tài lịch sử gần như chưa có dấu hiệu lắng xuống.

Mới đây, cuộc tranh luận xung quanh dự án phim này tiếp tục "nóng" lên khi Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam phát hành thông cáo gửi các cơ quan quản lý văn hóa, điện ảnh cùng công chúng, đề nghị tôn trọng sự thật lịch sử trong các tác phẩm lấy cảm hứng từ triều Nguyễn.

Trong thông cáo, phía Hội đồng này cho rằng việc xây dựng hình tượng các nhân vật hoàng gia triều Nguyễn như: cựu hoàng Bảo Đại, Nam Phương Hoàng hậu và Hoàng thái hậu Từ Cung cần dựa trên các nguồn tư liệu đáng tin cậy. Với những tình tiết hư cấu, đơn vị này đề nghị nhà làm phim cần có cách chú thích hoặc giải thích rõ để tránh việc công chúng hiểu nhầm đây là những sự kiện có thật. Tuy nhiên, thông cáo không đề cập đến việc yêu cầu dừng sản xuất hay cấm phổ biến bộ phim.

Bộ phim "Hoàng hậu cuối cùng" tiếp tục trở thành tâm điểm tranh cãi, từ khâu tuyển chọn diễn viên đến cách khai thác chất liệu lịch sử

Trước những tranh luận xoay quanh "Hoàng hậu cuối cùng", đặc biệt sau thông cáo của Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam, ông Đặng Trần Cường - Cục trưởng Cục Điện ảnh cho biết, cơ quan quản lý luôn ghi nhận và tôn trọng các ý kiến từ giới nghiên cứu, các tổ chức, dòng tộc và công chúng. Tuy nhiên, đó chỉ là một trong những nguồn thông tin tham khảo trong quá trình thực hiện chức năng quản lý Nhà nước.

Đại diện Cục Điện ảnh cũng nhấn mạnh, việc bộ phim có được phép phổ biến hay không chỉ được quyết định sau khi Hội đồng thẩm định xem xét đầy đủ bản phim theo quy định của Luật Điện ảnh. Đến thời điểm hiện tại, bộ phim "Hoàng hậu cuối cùng" vẫn chưa hoàn thiện và chưa được trình Hội đồng thẩm định, vì vậy chưa có cơ sở để đưa ra bất kỳ đánh giá hay kết luận nào. Hiện cơ quan quản lý chưa có căn cứ để khẳng định bộ phim làm sai lệch lịch sử, đồng thời lưu ý rằng một tác phẩm lấy cảm hứng từ lịch sử không đồng nghĩa với việc được phép xuyên tạc lịch sử, nhưng cũng không thể vội vàng kết luận khi bộ phim chưa hoàn thành.

Hình ảnh trong phim "Hoàng hậu cuối cùng"

Theo ông Đặng Trần Cường, quan điểm nhất quán của Cục Điện ảnh là chỉ xem xét một tác phẩm trên cơ sở bản phim hoàn chỉnh. Vì vậy, việc đánh giá thông qua trailer, hình ảnh quảng bá hay những thông tin được công bố trước đó sẽ không bảo đảm tính khách quan cũng như sự công bằng đối với êkíp sản xuất và khán giả.

Đề cập đến việc khai thác chất liệu lịch sử trong điện ảnh, người đứng đầu Cục Điện ảnh cho rằng đây là điều bình thường ở Việt Nam cũng như nhiều nền điện ảnh trên thế giới. Tuy nhiên, quyền tự do sáng tạo luôn phải đi kèm trách nhiệm tuân thủ pháp luật, tôn trọng lịch sử, văn hóa và các giá trị dân tộc. Đối với các bộ phim sử dụng trực tiếp nhân vật lịch sử hoặc khai thác những sự kiện có sức ảnh hưởng lớn, Hội đồng thẩm định sẽ xem xét toàn diện nội dung, bối cảnh, cách thể hiện và tác động xã hội của tác phẩm theo các tiêu chí của Luật Điện ảnh. Việc cân bằng giữa quyền tự do sáng tạo và trách nhiệm tôn trọng lịch sử, theo ông, là nguyên tắc được áp dụng đối với mọi bộ phim, không riêng gì "Hoàng hậu cuối cùng".

"Cái áo" có rộng với bộ đôi đạo diễn trẻ?

Trên thực tế, những tranh cãi xoay quanh "Hoàng hậu cuối cùng" không phải mới xuất hiện sau thông cáo của Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam. Ngay từ thời điểm êkíp công bố dự án, bộ phim đã nhanh chóng trở thành chủ đề bàn luận khi xác nhận Tăng Thanh Hà trở lại màn ảnh rộng sau 13 năm để đảm nhận vai Nam Phương Hoàng hậu. Đồng thời, Ma Ran Đô được lựa chọn vào vai vua Bảo Đại, NSƯT Diệu Đức hóa thân thành Hoàng thái hậu Từ Cung và Trâm Anh đảm nhận vai Lý Lệ Hà. Việc sử dụng trực tiếp tên tuổi của các nhân vật lịch sử nổi tiếng khiến dự án lập tức thu hút sự chú ý không chỉ của khán giả yêu điện ảnh mà còn của nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử.

Ma Ran Đô và Tăng Thanh Hà cũng nhận nhiều ý kiến trái chiều khi đóng vai chính

Ngay sau khi dàn diễn viên được công bố, mạng xã hội xuất hiện nhiều luồng ý kiến trái chiều. Bên cạnh những khán giả bày tỏ sự kỳ vọng trước màn tái xuất của Tăng Thanh Hà, không ít người cho rằng nữ diễn viên chưa thực sự mang thần thái và khí chất mà công chúng vẫn hình dung về Nam Phương Hoàng hậu qua các tư liệu lịch sử. Tương tự, việc Ma Ran Đô đảm nhận vai vua Bảo Đại cũng tạo ra nhiều tranh luận khi ngoại hình của nam diễn viên được cho là còn khoảng cách so với nguyên mẫu lịch sử.

Nếu tranh cãi về diễn viên phần nào còn mang tính cảm nhận cá nhân thì những hình ảnh đầu tiên được êkíp công bố lại mở ra một cuộc tranh luận khác liên quan đến tạo hình và phục trang. Trên nhiều diễn đàn, những người yêu lịch sử và văn hóa triều Nguyễn chỉ ra một số chi tiết bị cho là chưa phù hợp với tư liệu, trong đó có ý kiến cho rằng trang phục của Hoàng thái hậu Từ Cung trong phim được thiết kế gần với trang phục của công chúa thay vì địa vị của một Hoàng thái hậu. Bên cạnh đó, một số phụ kiện, kiểu tóc và cách bài trí bối cảnh cũng trở thành đề tài được so sánh với các tài liệu lịch sử, khiến bộ phim liên tục vấp phải những phản hồi trái chiều dù vẫn đang trong quá trình sản xuất.

Dàn diễn viên chính của phim được công bố tại sự kiện ra mắt phim

Trước các ý kiến của dư luận, êkíp nhiều lần khẳng định "Hoàng hậu cuối cùng" không phải là tác phẩm tái hiện lịch sử theo lối chính sử. Theo chia sẻ của đạo diễn Bảo Nhân tại buổi công bố dự án, bộ phim được lấy cảm hứng từ cuộc đời và chuyện tình giữa vua Bảo Đại với Nam Phương Hoàng hậu, tập trung khai thác đời sống nội tâm, những giằng xé trong tình yêu, hôn nhân và thân phận của các nhân vật thay vì kể lại toàn bộ các sự kiện lịch sử. Nhà sản xuất cũng nhấn mạnh tác phẩm không có tham vọng tái hiện đầy đủ cuộc đời Nam Phương Hoàng hậu hay các nhân vật lịch sử của triều Nguyễn.

Dẫu vậy, cách lý giải này vẫn chưa làm dịu những tranh cãi. Theo nhiều ý kiến, khi một bộ phim sử dụng trực tiếp tên tuổi của vua Bảo Đại, Nam Phương Hoàng hậu, Hoàng thái hậu Từ Cung cùng nhiều nhân vật có thật khác, khán giả sẽ mặc nhiên đặt kỳ vọng cao hơn về tính chính xác so với một tác phẩm chỉ mượn bối cảnh hoặc hư cấu hoàn toàn. Chính vì vậy, ngay cả khi êkíp khẳng định đây chỉ là bộ phim lấy cảm hứng thì mọi chi tiết liên quan đến phục trang, nghi lễ, bối cảnh hay tính cách nhân vật vẫn bị đặt dưới sự soi xét kỹ lưỡng.

Tạo hình của Tăng Thanh Hà trong vai Nam Phương Hoàng hậu

Bên cạnh câu chuyện nội dung, người cầm trịch dự án cũng là yếu tố được dư luận nhắc đến. Bảo Nhân và Nam Cito nhiều năm qua được biết đến qua loạt phim thương mại như: "Gái già lắm chiêu", "Cô gái từ quá khứ" hay gần đây là "Chốt đơn". Đây đều là những tác phẩm khai thác đời sống hiện đại và mang màu sắc giải trí. Đây là lần đầu tiên bộ đôi bước vào một dự án lấy cảm hứng trực tiếp từ lịch sử với hệ thống nhân vật và bối cảnh có thật, đồng nghĩa với việc phải đáp ứng những yêu cầu khắt khe hơn nhiều về nghiên cứu tư liệu, mỹ thuật, phục trang, nghi lễ cũng như cách xử lý các yếu tố lịch sử. Chính sự khác biệt rất lớn giữa hai dòng phim cũng khiến không ít khán giả đặt dấu hỏi về năng lực cũng như sự chuẩn bị kỹ lưỡng của êkíp trước khi lựa chọn một đề tài vốn luôn được xem là khó và nhạy cảm.

Việc "Hoàng hậu cuối cùng" liên tục gây tranh luận ngay từ giai đoạn công bố dự án cho thấy kỳ vọng của công chúng đối với một bộ phim khai thác các nhân vật lịch sử luôn cao hơn so với những tác phẩm giải trí thông thường. Sau thông cáo của Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam và phát biểu mới nhất từ Cục Điện ảnh, những tranh luận xung quanh bộ phim nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn. Tuy nhiên, theo quan điểm của cơ quan quản lý, mọi đánh giá cuối cùng vẫn phải chờ đến khi tác phẩm hoàn thiện, được Hội đồng thẩm định xem xét trên cơ sở bản phim đầy đủ và theo đúng quy định của Luật Điện ảnh.

Minh Vân