Phía sau video Thủ tướng Israel uống cà phê, 'khoe' 5 ngón tay

Cuộc chiến thông tin tại Trung Đông đang trở nên hỗn loạn khi ranh giới giữa sự thật và tin giả bị công nghệ xóa nhòa.

Tin đồn về cái chết của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã bị thổi phồng quá mức. Khi ông quay một video gửi tới người dân Israel và đăng lên mạng xã hội ngày 13/3, nhiều tài khoản nhanh chóng bác bỏ và cho rằng đây là sản phẩm deepfake nhằm đánh lừa thế giới.

Khoảnh khắc khiến ông Benjamin Netanyahu bị hiểu lầm có 6 ngón tay. Ảnh chụp màn hình

Bằng chứng họ đưa ra là khoảnh khắc bàn tay của ông trong video dường như có 6 ngón, một dấu hiệu từng rất phổ biến để nhận diện video do AI tạo ra. Bất chấp việc các chuyên gia kiểm chứng thông tin lên tiếng đính chính, một số người vẫn phớt lờ sự thật.

Hai ngày sau, ông Netanyahu đã đăng tải một video quay tại quán cà phê. Ông giơ hai bàn tay lên và xòe đủ 5 ngón - một hình thức "chứng minh còn sống" kiểu mới trong kỷ nguyên AI.

Tờ New York Times nhận định sự việc trên là minh chứng mới nhất cho những rủi ro mà công nghệ AI gây ra đối với các vấn đề toàn cầu: AI không chỉ tạo ra tin giả để lừa gạt hàng triệu người, mà còn khiến những video quay người thật, việc thật bị gán mác là sản phẩm nhân tạo.

Hiện tượng này được gọi là “liar’s dividend” và đang bùng phát mạnh mẽ trong cuộc chiến giữa Israel và Iran. Hàng nghìn hình ảnh và video từ cuộc xung đột đang lan truyền, trong đó nhiều cái là thật, nhưng cũng không ít sản phẩm do AI tạo ra. Ranh giới mong manh này khiến nhiều thước phim thực tế trên chiến trường bị bác bỏ một cách oan uổng.

Theo Alberto Fittarelli, nhà nghiên cứu cấp cao về thông tin sai lệch tại Citizen Lab (Đại học Toronto), bất cứ ai “am hiểu các kỹ thuật thao túng” và “đủ tàn nhẫn” đều sẽ lợi dụng 'liar's dividend' để gieo rắc sự hoài nghi về thực tế chiến tranh. “Việc xác minh mọi thứ là vô cùng mệt mỏi và không phải ai cũng có khả năng làm được", ông nói.

Hội chứng này đã đóng vai trò lớn ngay từ trước chiến sự khi video thật bị nghi là giả, còn video giả lại có khả năng kích động người dân.

Khi chiến sự bùng nổ vào tháng 2, tình hình càng trở nên phức tạp. Điển hình là vụ một tên lửa đánh trúng trường nữ sinh, khiến ít nhất 175 người thiệt mạng do sai sót về mục tiêu của Mỹ. Khi các video chân thực về cảnh tượng hoang tàn và các ngôi mộ tập thể xuất hiện, nhiều người dùng mạng lại tuyên bố sai sự thật rằng đó là video AI hoặc hình ảnh từ các cuộc xung đột cũ.

Ở chiều ngược lại, Đại sứ quán Iran tại Áo từng đăng tải hình ảnh một chiếc ba lô trẻ em dính đầy máu và bụi để nhấn mạnh cái giá của chiến tranh. Tuy nhiên, công cụ phát hiện của Google xác nhận đây là sản phẩm từ chính trình tạo ảnh AI của hãng.

Mahsa Alimardani, Phó giám đốc công nghệ tại tổ chức nhân quyền Witness, nhận định môi trường thông tin đầy hoài nghi này khiến việc bác bỏ các tài liệu chân thực về thương vong của dân thường trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Dù các đơn vị kiểm chứng đã nỗ lực tìm kiếm bằng chứng, sự hoài nghi vẫn lan rộng. Thậm chí, Grok - chatbot AI của tỷ phú Elon Musk - cũng bị "ảo giác" khi nhận định nhầm đoạn video quay tại quán cà phê của ông Netanyahu là một "meme deepfake kinh điển" trong một bài đăng thu hút hơn 100.000 lượt xem trên X.

(Theo NYT)

Du Lam