Phê duyệt Đề án xây dựng Dàn nhạc dân tộc quốc gia Việt Nam

Đề án được xây dựng nhằm kế thừa, bảo tồn và phát huy các giá trị và di sản âm nhạc truyền thống từ việc sử dụng và khai thác các loại nhạc cụ dân tộc trên lãnh thổ của Việt Nam; Nghiên cứu, sưu tầm, khai thác hiệu quả các giá trị di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu âm nhạc dân tộc, nghệ thuật biểu diễn truyền thống.

Hoàn thiện, phát triển những tiết mục, tác phẩm, chương trình nghệ thuật âm nhạc… (gọi chung là sản phẩm nghệ thuật âm nhạc) sáng tạo từ các loạihình nghệ thuật dân gian, truyền thống thông qua việc sử dụng các loại nhạc cụ độc đáo của Việt Nam nhằm lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, là sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước.

Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam (sau đây gọi tắt là Nhà hát) trên cơ sở kế thừa, phát huy nguồn lực hiện có, được bổ sung nguồn lực diễn viên từ các đơn vị nghệ thuật trên toàn quốc nhằm nâng cao năng lực biểu diễn nghệ thuật âm nhạc dân gian, dân tộc chuyên nghiệp, đảm bảo tính khả thi, tiết kiệm và hiệu quả khi thực hiện các chương trình có quy mô vừa và lớn.

Ảnh minh họa

Đồng thời, góp phần phát huy các hệ giá trị văn hóa để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo động lực thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; định hướng nhận thức thẩm mỹ nghệ thuật cho khán giả, công chúng; đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế để nghệ thuật biểu diễn âm nhạc dân tộc, truyền thống Việt Nam vừa giữ vững bản sắc, vừa nâng cao khả năng hội nhập và trở thành một trong những trụ cột của văn hóa đối ngoại.

Đề án được thực hiện từ năm 2026; Tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Đề án vào quý IV năm 2031.

Đề án đặt ra mục tiêu cụ thể: Đến năm 2026 - 2027, xây dựng và hoàn thiện dàn nhạc dân tộc có quy mô, quy chuẩn đáp ứng hoạt động phục vụ các chương trình văn hóa - nghệ thuật mang tầm quốc gia và quốc tế; Đến năm 2031, trở thành một "Không gian nghệ thuật âm nhạc truyền thống Việt Nam" đáp ứng các sự kiện văn hóa trong nước và quốc tế

Theo đó, Dàn nhạc Dân tộc quốc gia Việt Nam (sau đây gọi tắt là Dàn nhạc) do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng và giao Nhà hát trực tiếp quản lý và tổ chức điều hành.

Dàn nhạc có chức năng biểu diễn, sưu tầm, bảo tồn, phát huy, phát triển nghệ thuật âm nhạc dân gian, truyền thống các dân tộc Việt Nam; trình diễn các tác phẩm âm nhạc thế giới được chuyển soạn cho Dàn nhạc.

Dàn nhạc được xây dựng trên cơ sở khoa học, sự hài hòa về cường độ âm thanh và màu sắc đặc trưng của mỗi loại nhạc cụ. Tiếp thu những tinh hoa về hình thức tổ chức các nhạc cụ trong dàn nhạc giao hưởng trên thế giới, Dàn nhạc được chia thành các bộ nhạc cụ khác nhau, quy định số lượng nhạc công cho mỗi loại nhạc cụ dựa vào tính chất âm thanh của loại nhạc đó. Việc phân chia này giúp tạo ra sự đa dạng và cân bằng âm thanh trong âm nhạc, đồng thời cho phép các nhà soạn nhạc khai thác tối đa tiềm năng của từng loại nhạc cụ để tạo ra những hiệu ứng âm thanh độc đáo và phong phú. Nổi bật trong dàn nhạc là các loại nhạc cụ gảy (nhạc cụ dây gảy) đóng vai trò quan trọng, mang đến âm sắc đa dạng và màu sắc đặc trưng. Các nhạc cụ này thường được sử dụng để độc tấu, hòa tấu hoặc đệm hát, tạo nên những giai điệu mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Dàn nhạc là một tập hợp gồm nhiều nhạc công sử dụng các nhạc cụ dân gian, truyền thống các dân tộc Việt Nam; các nhạc cụ truyền thống của Việt Nam được cải tiến về tính năng, hiệu quả, hiệu năng sử dụng; kết hợp với một số nhạc cụ, bộ nhạc cụ trong dàn nhạc giao hưởng phương tây hoặc được kết hợp với các giọng hát được sử dụng theo những nguyên tắc nhất định nhằm phục vụ cho việc trình diễn một tác phẩm âm nhạc Việt Nam và quốc tế.

Dàn nhạc có nhiệm vụ dàn dựng và biểu diễn các chương trình, tiết mục nghệ thuật âm nhạc đặc sắc dân gian dân tộc; các chương trình nghệ thuật âm nhạc đương đại đảm bảo tính dân tộc và các tiết mục nghệ thuật của các nước trên thế giới phục vụ khán giả trong nước và quốc tế nhằm nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần thẩm mỹ của nhân dân.

Sưu tầm, lưu giữ, sáng tạo thể nghiệm và phát triển hiện đại nghệ thuật âm nhạc dân gian, dân tộc; đúc kết kinh nghiệm, nâng cao chất lượng nghệ thuật trong sáng tác và biểu diễn; tiếp thu tinh hoa nghệ thuật âm nhạc của các dân tộc trên thế giới nhằm bảo tồn, phát triển nghệ thuật âm nhạc dân tộc Việt Nam; Xây dựng chương trình, kế hoạch phục vụ các sự kiện chính trị, ngoại giao cấp Nhà nước trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, phê duyệt.

Liên kết, phối hợp với các đơn vị nghệ thuật trong nước và ngoài nước tổ chức dàn dựng, biểu diễn các tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, chất lượng cao, đảm bảo tính nhân văn, nghệ thuật, khoa học và hội nhập theo định hướng của Đảng, Nhà nước, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Nghệ thuật biểu diễn, phục vụ khán giả trong nước và quốc tế, nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần, thẩm mỹ và thưởng thức nghệ thuật của nhân dân theo chức năng nhiệm vụ và theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, nghiên cứu, tiếp thu, chọn lọc, chuyển soạn những tác phẩm, tinh hoa âm nhạc của Việt Nam và thế giới; Ứng dụng khoa học - công nghệ tiên tiến để phát triển âm nhạc dân gian, dân tộc truyền thống Việt Nam.

Bộ VHTTDL yêu cầu Chánh Văn phòng Bộ, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính, Giám đốc Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam, Giám đốc các đơn vị nghệ thuật trực thuộc Bộ, Giám đốc các cơ sở đào nghệ thuật trực thuộc Bộ, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Văn hóa và Thể thao các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.

Bộ VHTTDL