Phê duyệt Đề án xây dựng Dàn nhạc dân tộc quốc gia Việt Nam

Ngày 22/4, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ra Quyết định số 905/ QĐ-BVHTTDL về việc Phê duyệt Đề án xây dựng Dàn nhạc dân tộc quốc gia Việt Nam góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc.

Dàn nhạc dân tộc quốc gia Việt Nam được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam trực tiếp quản lý và tổ chức điều hành.

Đề án được xây dựng nhằm kế thừa, bảo tồn và phát huy các giá trị và di sản âm nhạc truyền thống từ việc sử dụng và khai thác các loại nhạc cụ dân tộc trên lãnh thổ của Việt Nam.

Đồng thời, tập trung nghiên cứu, sưu tầm và khai thác hiệu quả các di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu âm nhạc dân tộc, nghệ thuật biểu diễn truyền thống.

Bên cạnh đó, đề án hướng tới phát huy các hệ giá trị văn hóa, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Đây cũng là động lực thúc đẩy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; định hướng thẩm mỹ nghệ thuật cho công chúng; đồng thời đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế. Qua đó, âm nhạc truyền thống Việt Nam vừa giữ được bản sắc, vừa nâng cao khả năng hội nhập, trở thành một trụ cột của văn hóa đối ngoại.

Đề án được triển khai từ năm 2026 và dự kiến tổng kết vào quý IV/2031.

Mục tiêu cụ thể là trong giai đoạn 2026-2027 sẽ xây dựng và hoàn thiện dàn nhạc đạt quy mô, tiêu chuẩn phục vụ các chương trình văn hóa - nghệ thuật tầm quốc gia và quốc tế. Đến năm 2031, hướng tới hình thành một "Không gian nghệ thuật âm nhạc truyền thống Việt Nam" phục vụ các sự kiện trong và ngoài nước.

Dàn nhạc dân tộc quốc gia Việt Nam do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành lập, giao Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam trực tiếp quản lý và tổ chức điều hành.

Dàn nhạc có chức năng biểu diễn, sưu tầm, bảo tồn và phát triển nghệ thuật âm nhạc dân gian, truyền thống của các dân tộc Việt Nam. Đồng thời, dàn nhạc cũng trình diễn các tác phẩm âm nhạc thế giới được chuyển soạn phù hợp.

Việc xây dựng dàn nhạc dựa trên cơ sở khoa học, đảm bảo sự hài hòa về cường độ và màu sắc âm thanh của từng loại nhạc cụ. Dàn nhạc tiếp thu mô hình tổ chức của dàn nhạc giao hưởng thế giới, được chia thành các bộ nhạc cụ với số lượng nhạc công phù hợp đặc tính âm thanh.

Cách tổ chức này giúp tạo sự cân bằng, đa dạng âm sắc, đồng thời mở rộng khả năng sáng tạo cho các nhà soạn nhạc. Trong đó, nhóm nhạc cụ gảy giữ vai trò nổi bật, mang lại màu sắc đặc trưng và thường được sử dụng trong độc tấu, hòa tấu hoặc đệm hát.

Dàn nhạc quy tụ các nhạc công sử dụng nhạc cụ dân gian, truyền thống Việt Nam, bao gồm cả các nhạc cụ đã được cải tiến. Bên cạnh đó, có thể kết hợp với một số nhạc cụ phương Tây hoặc giọng hát theo nguyên tắc nhất định để phục vụ biểu diễn các tác phẩm trong nước và quốc tế.

Dàn nhạc có nhiệm vụ dàn dựng, biểu diễn các chương trình âm nhạc dân gian, truyền thống đặc sắc, cũng như các chương trình âm nhạc đương đại mang bản sắc dân tộc. Ngoài ra, dàn nhạc còn trình diễn các tác phẩm quốc tế, phục vụ khán giả trong và ngoài nước, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần.

Đồng thời, dàn nhạc thực hiện sưu tầm, lưu giữ, sáng tạo và phát triển âm nhạc dân gian theo hướng hiện đại. Qua đó, đúc kết kinh nghiệm, nâng cao chất lượng sáng tác và biểu diễn; tiếp thu tinh hoa âm nhạc thế giới để làm giàu cho âm nhạc dân tộc Việt Nam.

Dàn nhạc cũng xây dựng chương trình phục vụ các sự kiện chính trị, ngoại giao cấp Nhà nước, trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt.

Bên cạnh đó, đơn vị sẽ liên kết với các tổ chức nghệ thuật trong và ngoài nước để dàn dựng, biểu diễn các tác phẩm chất lượng cao, đảm bảo tính nhân văn, nghệ thuật và hội nhập quốc tế.

Các nghệ sĩ của Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam tại Lễ kỷ niệm 50 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào (2/12/1975-2/12/2025) và 105 năm ngày sinh Chủ tịch Kaysone Phomvihane (13/12/1920-13/12/2025).

Đề án cũng nhấn mạnh việc nghiên cứu, chọn lọc và chuyển soạn các tinh hoa âm nhạc Việt Nam và thế giới, đồng thời ứng dụng khoa học - công nghệ vào phát triển âm nhạc dân tộc.

Các tiết mục, chương trình nghệ thuật sẽ tiếp tục được hoàn thiện và sáng tạo trên nền tảng nghệ thuật dân gian, truyền thống, thông qua việc khai thác các nhạc cụ độc đáo của Việt Nam. Qua đó, lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc, góp phần tạo động lực phát triển đất nước.

Song song, đề án hướng tới đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam. Việc này được thực hiện trên cơ sở phát huy nguồn lực sẵn có, đồng thời bổ sung lực lượng nghệ sĩ từ các đơn vị trên toàn quốc.

Mục tiêu là nâng cao năng lực biểu diễn âm nhạc dân gian, dân tộc chuyên nghiệp, đảm bảo tính khả thi, tiết kiệm và hiệu quả trong các chương trình quy mô vừa và lớn.

Dung Nguyễn