Phát triển văn hóa đọc trong kỷ nguyên số

Thư viện tỉnh đa dạng đầu sách phục vụ bạn đọc.

Tối ưu hóa việc tiếp cận tri thức

Giữa nhịp sống hối hả của kỷ nguyên số, khi các thiết bị điện tử thông minh dường như chiếm lĩnh phần lớn thời gian của giới trẻ, vẫn có rất nhiều bạn trẻ tìm niềm vui qua những trang sách. Em Vũ Bảo Ngân - học sinh lớp 8, phường Thống Nhất đã có những chia sẻ đầy cảm hứng về vai trò của sách. Đối với Bảo Ngân, sách không chỉ là công cụ để học tập mà còn là một kho tàng giúp em tìm hiểu kiến thức về lịch sử, văn hóa, xã hội và khoa học. Bảo Ngân cho biết: “Đọc sách giúp em rèn luyện sự tập trung, khả năng tư duy độc lập và mở rộng kiến thức một cách đa dạng hơn”. Niềm đam mê của Ngân đã cho thấy việc đọc sách vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi trong bồi dưỡng nhân cách và tri thức cho học sinh nói riêng và thế hệ trẻ nói chung.

Trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ, văn hóa đọc đã có sự chuyển mình thành hệ sinh thái đa phương thức. Sách không còn bó hẹp trong những thư viện truyền thống mà đã lan tỏa lên không gian số thông qua sách điện tử (ebook), sách nói (audiobook) và các thư viện số trực tuyến. Điều này giúp người đọc dễ dàng tiếp cận tri thức mọi lúc, mọi nơi, xóa nhòa khoảng cách về không gian, vị trí địa lý. Tuy nhiên, giá trị của văn hóa đọc vẫn nằm ở khả năng chọn lọc thông tin, tư duy phản biện và sự kiên trì trong việc tiếp nhận tri thức của người đọc - những kỹ năng mà công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế được con người. Có thể thấy, việc kết hợp sách in và các phương tiện hiện đại đã giúp tối ưu hóa việc tiếp cận tri thức của người đọc.

Để bắt kịp xu thế đọc sách hiện nay, song song với việc đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động, ngành Thư viện tỉnh đã có nhiều giải pháp thu hút bạn đọc. Đặc biệt, sau khi thực hiện sáp nhập địa giới hành chính, hệ thống thư viện công cộng trên địa bàn tỉnh đã được kiện toàn với cơ cấu tổ chức chuyên nghiệp, khẳng định vai trò là trung tâm luân chuyển tài liệu và hướng dẫn nghiệp vụ cho toàn mạng lưới.

Bạn đọc quét mã QR truy cập trang fanpage của Thư viện tỉnh.

Thực hiện Đề án Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng và Chương trình chuyển đổi số ngành Thư viện giai đoạn 2021 - 2025, công tác phát triển văn hóa đọc trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả tích cực: Đã có 85% học sinh, sinh viên và người học khác tại các cơ sở giáo dục được tiếp cận, sử dụng thông tin, tri thức tại các thư viện công cộng, thư viện của các cơ sở giáo dục, văn hóa, khoa học; 50 - 55% người dân có kỹ năng tiếp cận và sử dụng thông tin, tri thức thông qua việc đọc và học tập suốt đời; 85% người sử dụng thư viện (đối với học sinh, sinh viên là 100%) có kỹ năng tiếp nhận và sử dụng thông tin, tri thức thông qua việc đọc để phục vụ học tập, nghiên cứu và giải trí; 100% cơ sở giáo dục ở các bậc, cấp học có thư viện, trong đó 60% cơ sở giáo dục ở bậc học phổ thông có thư viện đạt chuẩn theo quy định...

Bên cạnh đó, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong phát triển văn hóa đọc đã được triển khai với hệ thống thư viện số, cơ sở dữ liệu trực tuyến và cổng OPAC, giúp người dùng dễ dàng tiếp cận tài liệu mọi lúc, mọi nơi. Người dân ở vùng sâu, vùng xa vẫn có thể tra cứu sách qua Internet, điện thoại di động. Công tác quản lý tài liệu được thuận lợi, tra cứu dễ dàng, giảm thời gian phục vụ. Hệ thống phần mềm giúp thống kê, phân tích nhu cầu bạn đọc để xây dựng nội dung phù hợp. Mạng xã hội fanpage là nền tảng số giúp lan tỏa phong trào đọc rộng rãi, đặc biệt với giới trẻ.

Kết nối tri thức - Khát vọng phát triển

Cán bộ Thư viện tỉnh sắp xếp các loại sách phục vụ nhu cầu bạn đọc.

Tuy nhiên, công tác phát triển văn hóa đọc và số hóa thư viện vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn. Kinh phí hoạt động cho hệ thống thư viện cơ sở, nhất là ở cấp xã còn hạn chế. Ở một số vùng nông thôn, người dân chưa có đủ thiết bị hoặc kỹ năng số để tiếp cận thư viện số; hạ tầng Internet còn yếu, thiết bị thư viện lạc hậu. Việc số hóa tài liệu tại thư viện còn nhỏ lẻ, chưa có hệ sinh thái kết nối đồng bộ giữa các thư viện...

Để khắc phục khó khăn, tỉnh đã xác định giải pháp trọng tâm là tiếp tục phát triển văn hóa đọc, chuyển đổi số toàn diện; đẩy nhanh số hóa tài liệu đáp ứng công nghệ ứng dụng thư viện số trong thời đại mới. Tăng cường công tác thông tin tuyên truyền, quảng bá hoạt động thư viện; nâng cao văn hóa đọc rộng khắp trong Nhân dân; tổ chức tọa đàm giữa tác giả, tác phẩm và bạn đọc; thành lập các Câu lạc bộ bạn đọc; phát huy tối đa các điểm truy cập Internet phục vụ miễn phí của các thư viện trong tỉnh...

Điểm nhấn trong phát triển văn hóa đọc năm 2026 là việc thực hiện Kế hoạch số 110/KH-UBND, ngày 3/4/2026 của UBND tỉnh về việc tổ chức Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ Năm trên địa bàn tỉnh. Đồng chí Mai Văn Trung - Giám đốc Thư viện tỉnh cho biết: Chuỗi hoạt động này không chỉ tôn vinh giá trị của sách, mà còn khẳng định vai trò của văn hóa đọc trong việc nâng cao dân trí và bồi dưỡng nhân cách con người Đất Tổ. Với các thông điệp “Sách - Tri thức - Khát vọng phát triển đất nước”, “Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số”, “Phát triển văn hóa đọc - nền tảng xây dựng xã hội học tập”, “Lan tỏa văn hóa đọc - Kết nối tri thức - Phát triển xã hội học tập”, Ngày Sách năm nay sẽ được tổ chức cao điểm từ ngày 17-26/4/2026. Nội dung tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa của Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam; vai trò của sách trong nâng cao dân trí, phát triển tri thức, xây dựng xã hội học tập. Bên cạnh đó, giới thiệu, lan tỏa các mô hình hay, cách làm hiệu quả trong phát triển văn hóa đọc; tôn vinh các tập thể, cá nhân tiêu biểu trong hoạt động sáng tác, xuất bản, phát hành và quảng bá sách. Truyền thông, quảng bá, lan tỏa sâu rộng giá trị của sách, phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng, góp phần xây dựng đời sống văn hóa tinh thần, phát huy những giá trị đạo đức, truyền thống hiếu học của dân tộc.

Đặc biệt là sự kiện Hội Sách Đất Tổ, chủ đề “Kết nối tri thức, phát triển trong kỷ nguyên mới” nằm trong chuỗi hoạt động dịp Giỗ Tổ Hùng Vương được tổ chức sẽ giới thiệu các ấn phẩm sách mới; tổ chức các hoạt động trải nghiệm, giao lưu, giới thiệu sách, các cuộc thi tìm hiểu về sách, hoạt động giáo dục kỹ năng đọc sách cho học sinh, sinh viên và Nhân dân. Tỉnh cũng chú trọng phát triển các câu lạc bộ đọc sách trực tuyến qua các nền tảng Zoom, Google Meet để trao đổi, thảo luận về các tác phẩm hay...

Với sự vào cuộc của các cấp chính quyền, sự nỗ lực của ngành Thư viện và đặc biệt là ngọn lửa đam mê từ những bạn trẻ và người dân, tin tưởng rằng văn hóa đọc sẽ tiếp tục là dòng chảy bền bỉ, bồi đắp nguồn lực nội sinh vững chắc. Đó chính là “chìa khóa” để mỗi người dân Phú Thọ tự tin bước vào kỷ nguyên số, viết tiếp những trang sử vẻ vang của vùng đất cội nguồn.

Hương Lan