Phát triển năng lực toàn cầu cho sinh viên trong thời đại AI

Trường ĐH Sư phạm TPHCM trao thư cám ơn các diễn giả tham gia diễn đàn.

Ngày 26-10, Trường ĐH Sư phạm TPHCM tổ chức Diễn đàn quốc tế “Hợp tác đổi mới và phát triển nguồn nhân lực xuyên quốc gia”, trong khuôn khổ kỷ niệm 50 năm Ngày truyền thống nhà trường (27-10-1976 – 27-10-2026).

Với 7 tham luận, diễn đàn trao đổi về dịch chuyển học thuật, giáo dục xuyên biên giới, đổi mới đào tạo giáo viên, ứng dụng AI và hợp tác giáo dục STEAM. Phần thảo luận đặt ra yêu cầu đưa những kết nối quốc tế thành hoạt động cụ thể trong lớp học và nghiên cứu.

Năng lực toàn cầu bắt đầu từ cách đặt câu hỏi

TS Bùi Trần Quỳnh Ngọc, Phó Hiệu trưởng nhà trường, phát biểu.

Phát biểu chào mừng, TS Bùi Trần Quỳnh Ngọc, Phó Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh, hợp tác quốc tế cần gắn với kết quả cụ thể trong đào tạo giáo viên, nghiên cứu và học tập của sinh viên. Nhà trường mong muốn chuyển những ý tưởng tại diễn đàn thành các sáng kiến về trao đổi học thuật, nghiên cứu chung và đổi mới giáo dục, qua đó tạo thêm cơ hội cho người học, nhà giáo và cộng đồng.

Trình bày về năng lực toàn cầu của lực lượng lao động tương lai, ông Park Ho Ryong, học giả Fulbright đến từ Đại học Murray State (Hoa Kỳ), cho rằng người học cần được chuẩn bị để giao tiếp, hợp tác và làm việc trong môi trường vượt qua biên giới quốc gia.

Ông Park Ho Ryong phát biểu tại sự kiện.

Từ kinh nghiệm cá nhân, ông Park Ho Ryong kể khi ở Mỹ vẫn cùng đồng nghiệp tại Hàn Quốc, Trung Quốc thực hiện các dự án nghiên cứu. Khi đến Việt Nam, ông tiếp tục tham gia đánh giá năng lực ngôn ngữ cho các hoạt động tại Mỹ. Khoảng cách địa lý và chênh lệch múi giờ không ngăn được sự hợp tác.

Theo ông Park Ho Ryong, bốn nhóm năng lực cần chú trọng gồm: năng lực số và ngôn ngữ; trí thông minh văn hóa; khả năng phục hồi và thích ứng linh hoạt; tư duy phản biện và phân tích.

Trong đó, năng lực ngôn ngữ cần gắn với hiểu biết bối cảnh sử dụng. Người học cần biết cách giao tiếp phù hợp với những nền văn hóa khác nhau. Năng lực số cũng bao gồm khả năng tìm kiếm, đánh giá, sử dụng và tạo lập thông tin, thay vì chỉ thành thạo công cụ.

Đặc biệt, khi AI khiến nhiều công việc thay đổi nhanh chóng, sinh viên cần biết điều chỉnh phương pháp và mục tiêu. Gặp trở ngại, các em phải tìm giải pháp, thử cách tiếp cận khác và chuẩn bị cho những tình huống mới.

Tại phần trao đổi, một giảng viên Khoa Tiếng Anh đặt vấn đề: làm thế nào chuyển từ nhận diện năng lực toàn cầu sang thực sự phát triển những năng lực ấy cho sinh viên?

Ông Park Ho Ryong gợi ý bắt đầu ngay trong môn học hiện có. Khi dạy ngôn ngữ học, ông đưa ra những bối cảnh tại Việt Nam, Hàn Quốc, Mỹ, khuyến khích sinh viên so sánh và tìm nhiều cách lý giải. Với dự án kể chuyện bằng công nghệ số, người học có thể giới thiệu trải nghiệm, chuẩn mực và kiến thức văn hóa của mình.

Dạy học theo dự án, học tập hợp tác quốc tế trực tuyến và thực tập quốc tế là những hướng triển khai được đề xuất. Trong quá trình đó, sinh viên cần chủ động tìm kiếm cơ hội, tham gia và hợp tác với người khác.

Cùng thiết kế bài học, mở rộng hợp tác STEAM

Ở góc độ đào tạo giáo viên, GS Hur Suhngjune, Hiệu trưởng Đại học Giáo dục Quốc gia Gwangju (Hàn Quốc) nhấn mạnh AI đang thay đổi vai trò của trường đại học trong giảng dạy, nghiên cứu và quản trị.

GS Hur Suhngjune, Hiệu trưởng Đại học Giáo dục Quốc gia Gwangju (Hàn Quốc), phát biểu tại sự kiện.

“AI có thể hỗ trợ cá nhân hóa việc học, phản hồi kịp thời, thúc đẩy nghiên cứu liên ngành và hỗ trợ quyết định dựa trên dữ liệu. Đồng thời, công nghệ đặt ra yêu cầu cao hơn về liêm chính học thuật, trách nhiệm nghiên cứu và năng lực sử dụng AI có trách nhiệm”, GS Hur Suhngjune chia sẻ.

Câu hỏi được GS Hur Suhngjune đặt ra là làm thế nào chuyển những khả năng công nghệ thành giá trị giáo dục. Hợp tác quốc tế vì thế cần hướng đến cùng thiết kế chương trình, phát triển học liệu và nghiên cứu.

Từ thực tiễn hợp tác Việt Nam – Nhật Bản, GS Nakaya Fumio (Đại học Osaka Kyoiku, Nhật Bản) chia sẻ kinh nghiệm triển khai dự án giáo dục STEAM với sự hỗ trợ của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA).

GS Nakaya Fumio trình bày tham luận tại sự kiện.

Dự án bắt đầu tháng 11-2023, tập trung nâng cao năng lực giáo viên thông qua thực hành và giải quyết vấn đề. Trong năm đầu, các bên khảo sát nhu cầu giáo viên, xây dựng chương trình tập huấn và thiết kế học liệu. Sang năm thứ hai, giáo viên tham gia các buổi thực hành, phát triển bài dạy mẫu và đưa hoạt động STEAM vào lớp học.

Để mở rộng tiếp cận, dự án lựa chọn mô hình tập huấn lan tỏa theo tầng. Việc cùng phát triển ý tưởng, điều chỉnh bài học và cải thiện thực hành giảng dạy được xác định là thế mạnh của quá trình hợp tác.

Trong phần thảo luận, ông Nakaya Fumio đề nghị mở rộng dự án ra nhiều địa phương. Đại diện phía Nhật Bản cũng nêu hướng phát triển giáo dục STEAM gắn với văn hóa bản địa và giáo dục môi trường, tạo cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức vào vấn đề nơi mình sinh sống.

Đại diện Trường ĐH Sư phạm TPHCM và Đại học Quốc gia Kongju (Hàn Quốc) trao văn bản ghi nhớ hợp tác.

Tại diễn đàn, Trường ĐH Sư phạm TPHCM trao bản ghi nhớ hợp tác với Đại học Quốc gia Kongju (Hàn Quốc). Nhà trường hướng đến cụ thể hóa các trao đổi thành sáng kiến về giao lưu học thuật, nghiên cứu chung và đổi mới giáo dục, tạo thêm cơ hội học tập cho sinh viên.

CÔNG CHƯƠNG