Phát triển du lịch làng nghề còn nhiều việc phải làm

Phát triển manh mún

Thống kê của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, hiện cả nước có khoảng 5.400 làng nghề, trong đó trên 2.000 làng nghề truyền thống, thuộc nhiều nhóm ngành nghề khác nhau. Riêng Hà Nội có 1.350 làng nghề đã được công nhận. Mặc dù có nhiều tiềm năng trở thành sản phẩm du lịch nhưng mô hình du lịch làng nghề vẫn chưa hút khách do còn nhiều hạn chế cần khắc phục.

Giám đốc Công ty Lữ hành Hanoitourist Lê Thị Hòa chia sẻ: "Mặc dù các làng nghề sản xuất ra nhiều mặt hàng thủ công mỹ nghệ nhưng các sản phẩm còn quá đơn điệu, chưa tính đầy đủ tới nhu cầu của thị trường, đặc biệt chưa được quan tâm đúng mức thị hiếu của khách du lịch."

Khách du lịch trải nghiệm sản xuất đồ gốm tại làng nghề gốm Bát Tràng. Ảnh: Hoài Nam

“Khách châu Âu khi đến Việt Nam rất thích đồ sơn mài, còn khách Nhật hay tìm đến các sản phẩm tranh thêu, khách Mỹ lại thích đồ mỹ nghệ bằng gỗ, tre, rơm… Tuy nhiên, các làng nghề lại quá chú trọng vào sản xuất đồ mỹ nghệ cao cấp phục vụ xuất khẩu, không quan tâm tới thị trường đồ lưu niệm phục vụ du khách khi mà thị trường này mang lại nguồn thu lớn, bà Lê Thị Hòa cho biết.

Đồng tình với ý kiến này, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội Lê Bá Dũng cho rằng, nguyên nhân khiến du lịch làng nghề chưa phát triển do ngành du lịch chưa quan tâm đầu tư đúng mức. Hiện hầu hết các làng nghề đều tập trung vào sản xuất hàng hóa thuần túy, chưa gắn kết với du lịch.

Tại không ít điểm du lịch làng nghề, du khách không muốn đến lần hai, vì đến đâu cũng thấy những quà lưu niệm như vòng đeo tay, dây đeo giống hệt nhau. Bên cạnh đó, tình trạng người dân thiếu kiến thức về du lịch, không được học cách tiếp khách du lịch và không biết ngoại ngữ, đây là vấn đề nan giải, cần sớm khắc phục.

Tăng cường liên kết phát triển

Theo các chuyên gia, để khai thác tốt tiềm năng du lịch làng nghề, các ngành chức năng cần đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, nâng cao kiến thức cho người dân, cải thiện môi trường, xây dựng các tuyến du lịch làng nghề mới.

Khách du lịch quốc tế tham quan làng nghề sản xuất tăm hương Quảng Phú Cầu (xã Ứng Thiên). Ảnh: Hoài Nam

Tổng Giám đốc công ty du lịch AZA Travel Nguyễn Tiến Đạt chia sẻ, xu hướng du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn được du khách quốc tế quan tâm. Các làng nghề của Việt Nam nói chung, Hà Nội nói riêng nếu được đầu tư đúng hướng hoàn toàn có thể trở thành những điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá văn hóa Việt Nam. Nhưng để làm được điều này cần xây dựng sản phẩm du lịch dựa trên câu chuyện lịch sử và văn hóa của làng nghề.

“Ngành du lịch và địa phương cần quy hoạch lại không gian du lịch để kết nối các nguồn tài nguyên sau khi địa bàn hành chính được điều chỉnh; Bảo tồn kiến trúc truyền thống, phát triển đội ngũ nghệ nhân và xây dựng các sản phẩm văn hóa đặc trưng”, ông Đạt đề xuất.

Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội lữ hành Việt Nam Phùng Quang Thắng cho rằng, để thu hút du khách, các làng nghề cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo tồn, quảng bá làng nghề truyền thống như: Lập cổng thông tin điện tử, website, ứng dụng du lịch, số hóa di sản văn hóa vật thể, phi vật thể với nhiều ngôn ngữ quốc tế, trải nghiệm thực tế ảo…

Đặc biệt các làng nghề nên tăng cường liên kết từ đó xây dựng điểm đến phức hợp qua đó hạn chế hiện tượng mạnh ai nấy làm như hiện này. “Làng nghề Bát Tràng có thể liên kết với với làng hoa Xuân Quan (tỉnh Hưng Yên) để xây dựng tour hỗn hợp giúp du khách vừa được trải nghiệm cách thức sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ gốm sứ Bát Tràng và có thêm cơ hội tham quan cảnh đẹp của làng hoa Xuân Quang”, ông Thắng nêu ví dụ.

Khách du lịch quốc tế tham quan làng nghề gốm Bát Tràng. Ảnh: Hoài Nam

Dưới góc độ cơ quan quản lý, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu cho rằng, để làng nghề trở thành điểm du lịch cần xã hội hóa kinh phí đầu tư, trong đó Nhà nước đưa ra các cơ chế chính sách, lập ra quy hoạch hoặc có thể hỗ trợ một phần kinh phí các dự án trọng điểm, còn lại phải kêu gọi nhà đầu tư và kinh phí từ làng nghề, để dự án phát huy hiệu quả. Chính quyền cũng cần quan tâm đầu tư nhiều hơn đến việc quảng bá, tiếp thị hình ảnh, tạo điều kiện cho người dân các làng nghề được tham quan các làng nghề đã làm du lịch để học hỏi kinh nghiệm. Đồng thời đẩy mạnh đầu tư xây dựng hệ thống cung cấp dịch vụ du lịch tại địa phương.

“Các làng nghề cần liên kết với doanh nghiệp du lịch xây dựng các gói sản phẩm, dịch vụ phù hợp với từng thị trường khách, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Qua đó, làm mới các giá trị truyền thống bằng sự sáng tạo, đồng thời đẩy mạnh đào tạo, truyền nghề và giữ gìn môi trường sống xanh - sạch - đẹp”, ông Hà Văn Siêu nhấn mạnh.

Bổ sung các giải pháp phát triển du lịch làng nghề trở thành sản phẩm hấp dẫn của Hà Nội, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang cho rằng, ngoài xây dựng sản phẩm mới, địa phương cần chú trọng tới việc bảo vệ cảnh quan, môi trường, tổ chức lại giao thông nội vùng từ đó tăng kết nối giao thông, du lịch với các địa phương lân cận. Đồng thời chủ động liên kết với các đơn vị kinh doanh du lịch có phương án đưa, đón khách nội địa và quốc tế đến làng nghề tham quan, mua sắm… “Tiềm năng du lịch làng nghề Hà Nội thực sự rất to lớn, nếu được tổ chức chuyên nghiệp không chỉ mang lại những giá trị thiết thực về kinh tế mà còn góp phần bảo tồn, phát huy di sản văn hóa”, ông Nguyễn Trần Quang nhấn mạnh.

Lê Nam