Kết nối giao thương cho sản phẩm làng nghề Hà Nội: Đòn bẩy từ chuyển đổi số

Khi công nghệ trở thành cầu nối giữa nghệ nhân với thị trường toàn cầu, sản phẩm truyền thống được nâng tầm, mở rộng xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Mở rộng thị trường, tăng sức cạnh tranh cho làng nghề

Trong bối cảnh kinh tế số và công nghiệp văn hóa phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu tất yếu nếu sản phẩm làng nghề muốn mở rộng thị trường.

Với hơn 1.300 làng nghề và làng có nghề, Hà Nội sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa và sản xuất thủ công phong phú bậc nhất cả nước. Để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị thương mại bền vững, việc tăng cường kết nối giao thương thông qua nền tảng số giữ vai trò then chốt.

Tăng cường kết nối giao thương, tiếp sức tiêu thụ cho sản phẩm làng nghề Thủ đô. Ảnh: Đ.Đ

Xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Khách hàng ngày càng ưu tiên tìm kiếm thông tin, so sánh và mua sắm trên các nền tảng trực tuyến.

Nếu không hiện diện trên không gian số, sản phẩm làng nghề sẽ tự thu hẹp cơ hội tiếp cận thị trường. Không gian mạng giờ đây không chỉ là kênh bán hàng mà còn là nơi kể câu chuyện thương hiệu, khẳng định nguồn gốc, chất lượng và giá trị văn hóa của sản phẩm.

Nhiều làng nghề truyền thống của Hà Nội đã chủ động tham gia tiến trình này. Các sản phẩm đặc trưng như gốm sứ Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, mây tre đan Phú Vinh, sơn mài Hạ Thái hay điêu khắc gỗ Sơn Đồng đã xây dựng gian hàng trực tuyến, quảng bá qua mạng xã hội, tham gia sàn thương mại điện tử trong và ngoài nước.

Việc ứng dụng thương mại điện tử không chỉ giúp tăng doanh số mà còn thay đổi cách sản phẩm tham gia thị trường. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khâu trung gian, nhiều cơ sở sản xuất đã kết nối trực tiếp với nhà phân phối và người tiêu dùng quốc tế, qua đó minh bạch hóa chuỗi cung ứng và nâng cao lợi nhuận.

Theo ông Nguyễn Thế Hiệp - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội, thương mại điện tử và công nghệ số đang trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển làng nghề Thủ đô.

Ứng dụng nền tảng số giúp quảng bá hiệu quả hơn, đồng thời thể hiện sự chủ động của doanh nghiệp, hợp tác xã và nghệ nhân trong việc bắt kịp xu thế, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Không dừng ở khâu phân phối, chuyển đổi số còn tác động trực tiếp đến thiết kế và sản xuất. Việc sử dụng phần mềm thiết kế, số hóa mẫu mã và quản lý dữ liệu giúp rút ngắn thời gian sáng tạo, tăng độ chính xác và linh hoạt đáp ứng các đơn hàng lớn.

Chia sẻ về việc ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan, Phó Chủ tịch Hiệp hội làng nghề dệt lụa Vạn Phúc, cho biết, tại làng lụa Vạn Phúc, chuyển đổi số đã tạo bước thay đổi rõ nét trong quy trình sản xuất.

Trước đây, việc đục mẫu hoa văn hoàn toàn làm thủ công, có thể mất vài tháng để hoàn thiện một bộ mẫu. Hiện nay, công đoạn này được thực hiện trên máy vi tính, giúp rút ngắn đáng kể thời gian, tăng năng suất và giảm chi phí. Đục mẫu bằng công nghệ số còn giúp hoa văn sắc nét hơn, tạo điều kiện phát triển nhiều mẫu mã mới, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm.

Bà Lan cũng nhấn mạnh, việc ứng dụng công nghệ không làm mai một bản sắc truyền thống, mà ngược lại nó sẽ hỗ trợ các nghệ nhân bảo tồn và phát triển họa tiết cổ.

Các mẫu hoa văn được lưu trữ dưới dạng dữ liệu số, thuận lợi cho việc chỉnh sửa, sáng tạo theo yêu cầu từng thị trường. Khi năng lực thiết kế và sản xuất được nâng cao, cơ hội ký kết hợp đồng xuất khẩu và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu cũng rộng mở hơn...

Có thể thấy, chuyển đổi số chính là nền tảng để sản phẩm làng nghề Hà Nội tăng cường kết nối giao thương, từng bước tham gia sâu hơn vào mạng lưới thương mại quốc tế.

Bệ phóng cho xúc tiến thương mại và xuất khẩu

Bên cạnh chuyển đổi số, việc phát triển các trung tâm thiết kế và không gian sáng tạo tại các làng nghề đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm làng nghề. Đây không chỉ là nơi trưng bày, giới thiệu sản phẩm mà còn là điểm kết nối giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và đối tác phân phối.

Nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan (bên phải) giới thiệu sản phẩm lụa Vạn Phúc. Ảnh: Đ.Đ

Trong bối cảnh thị trường quốc tế yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng, tính bền vững và câu chuyện thương hiệu, sản phẩm thủ công mỹ nghệ cần được tái định vị thông qua thiết kế sáng tạo. Sự kết hợp giữa kỹ thuật thủ công truyền thống và tư duy thiết kế hiện đại giúp mở rộng phân khúc khách hàng, nâng cao khả năng cạnh tranh.

Theo nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan, phát triển các trung tâm thiết kế, sáng tạo gắn với chuyển đổi số là hướng đi tất yếu để hỗ trợ làng nghề tiếp cận công nghệ mới và mở rộng thị trường. Các trung tâm này cần được xây dựng như những “trung tâm số”, nơi sản phẩm được số hóa, chuẩn hóa thông tin và giới thiệu một cách chuyên nghiệp tới đối tác trong và ngoài nước.

Khi được tổ chức bài bản, trung tâm sáng tạo có thể hỗ trợ xây dựng bộ nhận diện thương hiệu, hoàn thiện hồ sơ năng lực, chuẩn hóa quy trình sản xuất và kết nối với hệ thống phân phối quốc tế. Thông qua nền tảng trực tuyến, nhà nhập khẩu có thể tiếp cận đầy đủ thông tin về sản phẩm, năng lực cung ứng và tiêu chuẩn chất lượng - những yếu tố then chốt trong đàm phán thương mại.

Cùng với đó, hoạt động xúc tiến thương mại trên môi trường số cần được đẩy mạnh, không chỉ giới thiệu sản phẩm mà còn cập nhật xu hướng tiêu dùng, tiêu chuẩn môi trường và yêu cầu phát triển bền vững của các thị trường khó tính như châu Âu, Bắc Mỹ hay Nhật Bản... Đây là điều kiện quan trọng để sản phẩm làng nghề thâm nhập và trụ vững ở thị trường quốc tế.

Trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, Hà Nội đang định hướng trở thành trung tâm thiết kế, sáng tạo của khu vực. Khi mục tiêu này gắn với phát triển làng nghề, sản phẩm thủ công mỹ nghệ không chỉ là hàng hóa xuất khẩu mà còn là đại diện cho bản sắc văn hóa Thủ đô trong giao thương toàn cầu.

Chuyển đổi số và hệ sinh thái thiết kế sáng tạo được xem là hai trụ cột quan trọng để tăng cường kết nối giao thương cho sản phẩm làng nghề Hà Nội. Khi công nghệ được ứng dụng đồng bộ, khi nghệ nhân được trang bị kỹ năng số và tư duy thị trường, khi các trung tâm sáng tạo trở thành cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, thì sản phẩm làng nghề sẽ đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và khẳng định vị thế trên bản đồ kinh tế sáng tạo thế giới.

Tuấn Minh