Phát triển đoàn viên tạo đà mở rộng tổ chức công đoàn khu vực ngoài nhà nước

Khu vực ngoài nhà nước chiếm gần 75% số đoàn viên mới

Theo báo cáo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, tính từ năm 2024 đến hết quý I/2026, cả nước đã phát triển mới trên 2,2 triệu đoàn viên công đoàn, đồng thời thành lập mới hơn 15.000 công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở; nâng tổng số đoàn viên công đoàn trên toàn quốc lên 9,79 triệu người. Trong đó, khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước tiếp tục là “địa bàn trọng điểm”, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong kết quả phát triển đoàn viên mới.

Một trong những điểm nổi bật nhất trong triển khai Nghị quyết 06 là sự dịch chuyển mạnh mẽ cơ cấu đoàn viên sang khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước.

"Bữa cơm Công đoàn" là dịp để người lao động, tổ chức Công đoàn và lãnh đạo cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp chia sẻ, tâm tình tạo nên bầu không khí đoàn kết, thấu hiểu. Ảnh: Phan Sáu/TTXVN

Cụ thể, giai đoạn 2024 đến hết quý I/2026, các cấp công đoàn đã phát triển được 1.646.840 đoàn viên tại khu vực này, tương đương gần 75% tổng số đoàn viên mới toàn hệ thống. Đây là con số cho thấy khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang thực sự trở thành “mặt trận chính” của công tác phát triển tổ chức công đoàn.

Nếu nhìn theo từng năm, bức tranh phát triển cho thấy nhiều điểm đáng chú ý. Năm 2024, năm đầu tiên triển khai nghị quyết, toàn hệ thống phát triển được 920.031 đoàn viên trong khu vực ngoài nhà nước. Đây là mức tăng trưởng rất cao, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn tiếp theo. Sang năm 2025, số đoàn viên mới đạt 634.246 người, giảm khoảng 285.785 người so với năm trước, tương đương mức giảm gần 31%.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng, việc giảm này không phản ánh sự chững lại, mà là diễn biến phù hợp sau giai đoạn “cao điểm” ban đầu, khi nhiều địa phương đã khai thác mạnh nguồn doanh nghiệp dễ tiếp cận ngay trong năm đầu.

Đáng chú ý, chỉ riêng quý I/2026, cả nước đã phát triển thêm 92.563 đoàn viên công đoàn tại khu vực ngoài nhà nước. Nếu giữ được tiến độ này, cả năm 2026 có thể đạt trên 370.000 đoàn viên mới, tiếp tục duy trì quy mô tăng trưởng đáng kể.

Không chỉ phát triển đoàn viên, công tác thành lập công đoàn cơ sở cũng ghi nhận kết quả tích cực. Từ năm 2024 đến hết quý I/2026, cả nước đã thành lập mới 15.589 công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở; riêng khu vực ngoài nhà nước thành lập được 6.239 công đoàn cơ sở mới.

Nếu phân tích theo từng năm, năm 2024 tiếp tục là năm bứt phá khi thành lập được 3.689 công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp ngoài nhà nước. Sang năm 2025, con số này còn 1.826 đơn vị, giảm hơn 50% so với năm trước. Trong quý I/2026, đã có thêm 724 công đoàn cơ sở được thành lập.

Tính bình quân, năm 2024 mỗi ngày có hơn 10 công đoàn cơ sở mới được thành lập trong khu vực ngoài nhà nước; năm 2025 con số này giảm xuống khoảng 5 đơn vị/ngày. Điều này cho thấy quá trình “phủ kín” các doanh nghiệp đủ điều kiện bước đầu đã đạt kết quả, nhưng đồng thời cũng phản ánh những khó khăn ngày càng lớn khi tiếp cận các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ hoặc có biến động lao động thường xuyên.

Chăm lo tốt là “chìa khóa” thu hút đoàn viên

Theo ông Nguyễn Xuân Hùng, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, kết quả phát triển đoàn viên không đến từ các chỉ tiêu hành chính đơn thuần mà gắn chặt với việc nâng cao chất lượng đại diện, chăm lo quyền lợi cho người lao động.

Trong hai năm qua, các chương trình như “Tết Sum vầy”, “Tháng Công nhân”, các hoạt động hỗ trợ đoàn viên khó khăn, đối thoại, thương lượng tập thể… đã tạo dấu ấn rõ nét, góp phần nâng cao uy tín của tổ chức công đoàn trong doanh nghiệp. Chính những hoạt động thiết thực này đã giúp người lao động nhận diện rõ vai trò của công đoàn, từ đó tự nguyện gia nhập tổ chức.

Công tác chăm lo không chỉ là chức năng cốt lõi mà đã trở thành “điểm tựa chiến lược” trong phát triển đoàn viên, nhất là ở khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước – nơi người lao động có nhiều lựa chọn và yêu cầu ngày càng cao về môi trường làm việc, phúc lợi, bảo vệ quyền lợi.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng thẳng thắn nhìn nhận công tác phát triển đoàn viên vẫn chưa tương xứng với tiềm năng ở một số địa phương, ngành. Đặc biệt, việc thành lập công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, doanh nghiệp mới thành lập vẫn gặp nhiều rào cản.

Một bộ phận người sử dụng lao động chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của tổ chức công đoàn; nhiều doanh nghiệp chưa tạo điều kiện cho công đoàn tiếp cận người lao động. Trong khi đó, lực lượng lao động tại khu vực ngoài nhà nước thường xuyên biến động, khiến việc tập hợp, duy trì đoàn viên gặp không ít khó khăn.

Ngoài ra, việc tinh gọn bộ máy ở một số địa phương cũng dẫn đến biến động đội ngũ cán bộ công đoàn chuyên trách, ảnh hưởng nhất định đến tiến độ vận động, phát triển đoàn viên.

Từ phát triển số lượng sang phát triển bền vững

Trong những năm tới, khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước sẽ tiếp tục là địa bàn trọng tâm. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các mô hình "kinh tế nền tảng" (xe công nghệ, giao hàng...) đòi hỏi Công đoàn phải có những hình thức tập hợp mới, linh hoạt hơn, không nhất thiết phải dựa trên quan hệ lao động truyền thống.

Điều đó vừa mở ra dư địa lớn cho công tác phát triển đoàn viên, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức tiếp cận.

Từ giai đoạn “tăng nhanh về số lượng”, tổ chức công đoàn đang bước sang giai đoạn mới – phát triển theo chiều sâu, chú trọng tính bền vững, nâng cao chất lượng đoàn viên, chất lượng công đoàn cơ sở và hiệu quả đại diện.

Với hơn 2,2 triệu đoàn viên mới sau gần hai năm, Nghị quyết 06 đang tạo nền tảng quan trọng để tổ chức Công đoàn Việt Nam tiếp tục mở rộng không gian hoạt động trong khu vực kinh tế tư nhân, khẳng định vai trò đại diện, đồng hành cùng người lao động trong bối cảnh mới.

XM/Báo Tin tức và Dân tộc