Phát huy thành tựu 40 năm Đổi mới, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước

Chiều 22-10, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hội đồng Lý luận Trung ương và Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức hội thảo khoa học quốc gia “Việt Nam trên hành trình 40 năm Đổi mới và hội nhập quốc tế (1986-2026)”.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Minh Hải

Nhìn lại thành tựu, nhận diện “điểm nghẽn”

40 năm Đổi mới đã tạo nên những chuyển biến sâu sắc trong tư duy và thực tiễn phát triển của Việt Nam. Phát biểu khai mạc, GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, đây là dịp nhìn lại chặng đường bốn thập niên đổi mới, làm rõ những chuyển biến trong tư duy và thực tiễn phát triển của đất nước, tổng kết những thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm của 40 năm đổi mới gắn với đẩy mạnh hội nhập quốc tế; nhận diện các cơ hội, thách thức trong bối cảnh mới; qua đó lãm rõ những luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc hoạch định, tổ chức thực hiện các chủ trương phát triển đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.

GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) phát biểu. Ảnh: Minh Hải

Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS.TS Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, một trong những giá trị lý luận quan trọng của 40 năm Đổi mới là sự vận động ngày càng rõ nét của mối quan hệ giữa thực tiễn, lý luận, thể chế và tổ chức thực hiện. Thực tiễn đặt ra vấn đề; lý luận có vai trò nhận thức, khái quát và định hướng; thể chế chuyển hóa nhận thức thành khuôn khổ hành động; năng lực tổ chức thực hiện quyết định mức độ hiện thực hóa chủ trương trong đời sống.

Từ đó, PGS.TS Vũ Trọng Lâm gợi mở 5 vấn đề trọng tâm để các đại biểu trao đổi từ góc độ lý luận, thực tiễn và yêu cầu phát triển hiện nay: Làm rõ hơn những bước phát triển trong tư duy lý luận và đường lối đổi mới của Đảng qua 40 năm đổi mới; đánh giá thực chất những thành tựu, hạn chế và cơ chế tạo nên những chuyển biến của đất nước trong 40 năm đổi mới; làm sâu sắc hơn mối quan hệ giữa đổi mới, độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; nhận diện những vấn đề và những mối quan hệ mới nảy sinh trong giai đoạn phát triển hiện nay; đề xuất những định hướng và điều kiện bảo đảm để tiếp tục đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới trong giai đoạn mới

GS.TSKH.NGND Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo (Đại học Quốc gia Hà Nội) tham luận. Ảnh: Minh Hải

Tại hội thảo, các đại biểu trao đổi nhiều vấn đề. Với tham luận “Đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam: 40 năm nhìn lại”, GS.TSKH.NGND Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo (Đại học Quốc gia Hà Nội), đề cập lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng trong tiến trình đổi mới. Trong khi đó, tham luận “Sự phát triển hệ thống lý luận cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam trên hành trình 40 năm đổi mới và hội nhập quốc tế” của PGS.TS Đỗ Xuân Tuất, Phó Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Hồ Chí Minh (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) tập trung vào sự phát triển của hệ thống lý luận qua thực tiễn đất nước.

Ở lĩnh vực an ninh, tham luận “Bảo vệ an ninh quốc gia trong 40 năm đổi mới và hội nhập quốc tế: sự phát triển tư duy, thực tiễn và những vấn đề mới đặt ra” của Trung tướng, GS.TS Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an, góp thêm góc nhìn về yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong bối cảnh mới.

Hội nhập sâu rộng, phát huy nội lực quốc gia

Bên cạnh tổng kết tư duy và thể chế, hội thảo tập trung vào những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp của hội nhập quốc tế và biến đổi của môi trường phát triển. Các ý kiến về công tác tư tưởng, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và văn hóa nhấn mạnh yêu cầu chủ động thích ứng, giữ vững mục tiêu phát triển và bảo đảm lợi ích quốc gia – dân tộc.

Trong lĩnh vực tư tưởng, tham luận “Đồng kiến tạo nội dung lý luận chính trị trên không gian mạng góp phần phát huy thành tựu 40 năm đổi mới về công tác tư tưởng của Đảng” của PGS.TS Lê Thị Thục, Ủy viên Hội đồng Biên tập – Xuất bản (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật), đặt vấn đề về việc phát triển nội dung lý luận chính trị trên không gian mạng.

GS.TS Phạm Hồng Tung, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội) tham luận. Ảnh: Minh Hải

Ở lĩnh vực văn hóa, tham luận “Biến đổi văn hóa ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới: tiếp cận từ phương diện đối thoại liên văn hóa” của GS.TS Phạm Hồng Tung, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội) phân tích những chuyển biến của đời sống văn hóa Việt Nam trong giai đoạn 1995-2025.

Theo GS.TS Phạm Hồng Tung, 4 xu hướng nổi bật trong giai đoạn này là sự phục hồi của các yếu tố văn hóa truyền thống; quá trình quốc tế hóa đời sống văn hóa và du nhập các yếu tố văn hóa nước ngoài, nhất là từ phương Tây; sự xuất hiện của những yếu tố văn hóa Việt Nam mới, vừa mang bản sắc dân tộc, vừa có đặc điểm của thời đại; sự song hành, lồng ghép giữa đời sống văn hóa thực và đời sống văn hóa ảo.

Từ cách tiếp cận đối thoại liên văn hóa, GS.TS Phạm Hồng Tung nhìn nhận, đây là kết quả của những quá trình tương tác phong phú, đa chiều giữa nhiều chủ thể, trong đó các lựa chọn văn hóa góp phần định hình những xu hướng phát triển chính.

Các trao đổi về văn hóa và công tác tư tưởng cho thấy hội nhập quốc tế, cùng sự phát triển của không gian số, đặt ra yêu cầu xử lý hài hòa giữa tiếp thu các yếu tố bên ngoài và phát huy nội lực, giữa những giá trị được bồi đắp qua lịch sử với những yếu tố mới của đời sống đương đại.

Một nội dung quan trọng khác được các nhà khoa học đề cập là phát huy vai trò chủ thể của nhân dân và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đây là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng quản trị, phát huy tiềm năng con người và mở rộng sự tham gia của xã hội vào quá trình phát triển đất nước.

Hội thảo “Việt Nam trên hành trình 40 năm Đổi mới và hội nhập quốc tế (1986-2026)” góp phần làm rõ những thành tựu, bài học kinh nghiệm của 40 năm Đổi mới, đồng thời gợi mở các hướng nghiên cứu về động lực phát triển, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực thực thi chính sách. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục khơi dậy tinh thần đổi mới, ý chí tự chủ, tự cường và khát vọng xây dựng Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc trong giai đoạn phát triển mới.

An Nhi