Pháp, Italy mở đối thoại với Iran nhằm tìm lối đi an toàn qua eo biển Hormuz

Một tàu hải quân di chuyển ở khu vực eo biển Hormuz ngày 1/3/2026. Ảnh: rnz.co.nz/TTXVN

Theo Financial Times, các cuộc trao đổi ban đầu được khởi động khi hoạt động vận chuyển qua eo biển chiến lược này gần như tê liệt sau các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu và đặc biệt khi mà hôm thứ Năm (12/3), lãnh đạo tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, tiếp tục tuyên bố sẽ duy trì việc phong tỏa eo biển Hormuz.

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn hàng hải quan trọng ở cửa ngõ Vịnh Ba Tư, nơi khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới thường xuyên đi qua. Việc tuyến đường này bị gián đoạn đã khiến các chuyến vận chuyển năng lượng giảm mạnh, gây lo ngại cho các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng.

Các quan chức nắm được tiến trình thảo luận cho biết các cuộc tiếp xúc đang được tiến hành thận trọng nhằm tìm cách nối lại xuất khẩu dầu và khí đốt từ khu vực mà không làm leo thang xung đột. Trong bối cảnh đó, các công ty vận tải biển cũng đang cân nhắc khả năng nhờ lực lượng hải quân phương Tây hộ tống tàu chở dầu.

Theo nguồn tin, Pháp là một trong những quốc gia tham gia các cuộc trao đổi với Tehran. Một nguồn tin khác cũng cho biết Italy cũng đã chủ động mở các kênh tiếp xúc để thảo luận về vấn đề đi lại qua eo biển Hormuz.

Tuy vậy, các nguồn tin nhấn mạnh chưa có gì đảm bảo rằng tiến trình đàm phán sẽ đạt kết quả hoặc Iran sẵn sàng thương lượng về việc mở lại tuyến đường biển này. Tehran hiện bị nghi ngờ muốn đẩy giá dầu và khí đốt lên cao nhằm gây sức ép với Tổng thống Mỹ Donald Trump để chấm dứt xung đột.

Các nước châu Âu cho đến nay vẫn cố tránh tham gia trực tiếp vào cuộc xung đột tại Trung Đông, thậm chí một số chính phủ còn chỉ trích cuộc tấn công ban đầu của Mỹ và Israel đã kích hoạt vòng xoáy chiến sự trong khu vực.

Tuy nhiên, việc tuyến vận tải qua Hormuz bị gián đoạn kéo dài đang khiến các chính phủ châu Âu đặc biệt lo ngại. Nếu dòng chảy năng lượng tiếp tục bị ngắt quãng, chi phí năng lượng đối với doanh nghiệp và hộ gia đình có thể tăng mạnh, làm trầm trọng thêm những khó khăn kinh tế vốn đã đè nặng lên khu vực.

Từ đầu năm đến nay, giá dầu thế giới đã tăng từ khoảng 60 USD lên gần 100 USD mỗi thùng. Trong khi đó, giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu cũng tăng khoảng 75%.

Hiện Italy, Pháp và Hy Lạp đang triển khai tàu chiến tại Biển Đỏ trong khuôn khổ chiến dịch bảo vệ hàng hải Aspides của Liên minh châu Âu. Tuy nhiên, chưa có lực lượng hải quân châu Âu nào sẵn sàng hộ tống tàu qua eo biển Hormuz nếu nguy cơ bị tấn công vẫn tồn tại, do lo ngại điều này có thể làm leo thang chiến sự.

Một quan chức khác cho biết trong nội bộ châu Âu cũng tồn tại những quan điểm khác nhau về việc tiếp cận Iran. Một số nước cho rằng cần mở đối thoại với Tehran, trong khi các nước khác lại tỏ ra dè dặt, khiến nỗ lực chung trở nên phức tạp hơn.

Giới chức Anh cho biết London hiện không trực tiếp đàm phán với Iran về việc tiếp cận eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper, đang thăm Saudi Arabia, đã thảo luận với các quốc gia vùng Vịnh về việc bảo đảm nguồn cung dầu liên tục.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuần này tuyên bố Paris sẵn sàng tham gia hộ tống tàu thuyền nếu xung đột hạ nhiệt. Một người phát ngôn Điện Élyseé cho biết ông Macron trước đó đã trao đổi với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và nhấn mạnh Tehran cần bảo đảm tự do hàng hải để chấm dứt tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto cho biết Rome đang thúc đẩy châu Âu đưa ra lập trường thống nhất. Ông nói mục tiêu trước mắt là yêu cầu Iran cho phép tàu của các quốc gia không tham chiến được đi qua eo biển Hormuz, nhằm giảm nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc