Phải tạo một cuộc đổi mới thực chất từ bên trong ngành Giáo dục

Sau khi nghe Báo cáo của Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) và các ý kiến trao đổi, phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cơ bản thống nhất với những đánh giá về kết quả một năm thực hiện Nghị quyết 71 - NQ/TW; đồng thời cho rằng, một năm qua chủ yếu mới tạo nền tảng, mở đường và tạo điều kiện cho đột phá; những chuyển biến về chất lượng giáo dục, về người thầy, người học và chất lượng nguồn nhân lực chưa thật sự rõ nét. Nhiều tồn tại, hạn chế chưa được khắc phục, trong đó có cả những vấn đề dư luận bức xúc trong nhiều năm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, Nghị quyết 71 - NQ/TW đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục “đổi mới căn bản, toàn diện”, mà phải tạo đột phá phát triển GD&ĐT; phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện và tạo ra kết quả thực chất.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phải chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế, chính sách sang tổ chức thực hiện, đưa Nghị quyết vào cuộc sống và tạo ra kết quả cụ thể; cần rà soát lại toàn bộ Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 71 - NQ/TW.

Những nhiệm vụ còn thiếu phải tiếp tục bổ sung; những điểm nghẽn mới phát sinh phải kịp thời tháo gỡ, nhưng trọng tâm từ nay phải chuyển sang thực thi. Không nên tiếp tục sinh ra quá nhiều chương trình, đề án nếu không thật sự cần thiết; phải lựa chọn một số việc trọng tâm, trọng điểm có khả năng tạo chuyển biến lớn.

Phải tập trung bảo đảm các điều kiện thiết yếu cho giáo dục, trước hết phải thực hiện cho được mục tiêu “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”. Chính phủ, Bộ GD&ĐT và các địa phương phải có lộ trình cụ thể, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn để từng bước giải quyết căn bản những thiếu hụt về trường, lớp, giáo viên. Mục tiêu chung là không để một học sinh nào bị hạn chế cơ hội học tập vì thiếu trường, thiếu lớp, thiếu thầy cô; không để chất lượng giáo dục và tương lai của một đứa trẻ phụ thuộc quá nhiều vào nơi em được sinh ra và lớn lên.

“Bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục có chất lượng phải là một trong những thước đo quan trọng của việc thực hiện Nghị quyết 71 - NQ/TW” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải tạo một cuộc đổi mới thực chất từ bên trong ngành Giáo dục. Ngành Giáo dục phải đáp lại sự quan tâm của Đảng, Nhà nước bằng một cuộc tự đổi mới sâu sắc, từ quản trị nhà trường, đội ngũ nhà giáo đến nội dung, phương pháp dạy và học, thi, kiểm tra, đánh giá. Phải giảm truyền thụ một chiều, học thuộc, học đối phó, học chỉ để thi; tăng tự học, thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề; phải giảm hành chính hóa, hội họp, báo cáo và những công việc hình thức, để người thầy có nhiều thời gian hơn cho chuyên môn và học sinh.

Mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải là điểm số, bằng cấp hay thứ hạng của nhà trường, mà là giáo dục được những con người như thế nào; phải thực hiện tốt hơn yêu cầu giáo dục toàn diện đức - trí - thể - mỹ; chú trọng đạo đức, nhân cách, sức khỏe thể chất và tinh thần, văn hóa, lịch sử, nghệ thuật. Đồng thời phát triển năng lực số, ngoại ngữ, STEM, tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng; tiếp tục đánh giá thực chất việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018; kịp thời rà soát, điều chỉnh những nội dung bộc lộ bất cập.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc. (Ảnh: nhandan.vn)

Nhấn mạnh yêu cầu chấn chỉnh các sai phạm, tiêu cực trong giáo dục, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, phải thực hiện thực chất phương châm “thầy ra thầy, trò ra trò”; kiên quyết chấn chỉnh bệnh thành tích, gian lận trong học tập và thi cử, dạy thêm - học thêm biến tướng,…

Cùng với đó, giáo dục phải đi trước một bước để chuẩn bị nguồn nhân lực và nhân tài cho tương lai đất nước. Nâng nhanh mặt bằng kỹ năng của lực lượng lao động khi tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ còn thấp; đào tạo được đội ngũ nhân lực tinh hoa, nhân lực công nghệ chiến lược cho những lĩnh vực quyết định sức cạnh tranh trong tương lai của đất nước….

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, thúc đẩy mạnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, nhưng phải đặt công nghệ đúng vị trí: công nghệ phục vụ giáo dục, không thay thế bản chất của giáo dục. Không để AI trở thành công cụ thay người học suy nghĩ; phải làm cho AI giúp người học sâu hơn, tư duy tốt hơn và sáng tạo nhiều hơn. Phải coi dữ liệu giáo dục là hạ tầng chiến lược để đổi mới quản trị giáo dục và phát triển nguồn nhân lực quốc gia; khẩn trương xây dựng, hoàn thiện dữ liệu học sinh và cơ sở dữ liệu văn bằng quốc gia “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; tiến tới hình thành hồ sơ số học tập suốt đời của mỗi công dân…

Ngày 5/9, cả nước bước vào năm học 2026-2027 - năm học đầu tiên sau Đại hội XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị ngành Giáo dục coi đây không đơn thuần là bắt đầu một năm học mới, mà là một dấu mốc chuyển trạng thái trong thực hiện Nghị quyết 71- NQ/TW: Từ tạo nền tảng cho đổi mới sang tạo ra đổi mới thực chất. Chúng ta đã mở về thể chế, đang tăng về nguồn lực, đang đưa công nghệ vào giáo dục. Bây giờ phải làm cho người thầy tốt hơn, người học tốt hơn, nhà trường tốt hơn và chất lượng nguồn nhân lực của đất nước tốt hơn.

Khánh Chi