Ông Trump muốn gặp ông Kim Jong-un cuối năm, Triều Tiên phát tín hiệu cứng rắn

Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp gỡ nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại khu phi quân sự ngăn cách hai miền Triều Tiên, ở Panmunjom, Hàn Quốc, ngày 30/6/2019. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông muốn gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vào cuối năm nay. Tuy nhiên, những tín hiệu ban đầu từ Bình Nhưỡng cho thấy đề xuất này khó có thể diễn ra dễ dàng, khi Triều Tiên dường như sẽ đặt ra những điều kiện rất cao cho bất kỳ cuộc gặp thượng đỉnh nào, dù hai nhà lãnh đạo từng duy trì mối quan hệ cá nhân được Trump mô tả là “tuyệt vời”.

Đầu tuần này, ông Trump bất ngờ yêu cầu thu hẹp đáng kể quy mô các cuộc tập trận quân sự chung giữa Mỹ và Hàn Quốc, cho rằng những hoạt động này mang tính “thù địch” đối với Triều Tiên. Đến ngày 20/8, ông nói muốn gặp ông Kim vào cuối năm nay.

Một nguồn tin am hiểu các cuộc trao đổi giữa quan chức Mỹ và Hàn Quốc cho biết ông Trump đang muốn nối lại đàm phán với Bình Nhưỡng, đồng thời tìm kiếm một thành quả ngoại giao trên trường quốc tế.

Trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ và Iran kéo dài gần 6 tháng chưa có dấu hiệu kết thúc, việc ông Trump hướng tới Triều Tiên diễn ra bất chấp thực tế Bình Nhưỡng đã điều quân và cung cấp thiết bị, trong đó có tên lửa, để hỗ trợ Nga trong cuộc chiến tại Ukraine.

Theo nguồn tin trên, Hàn Quốc về cơ bản đã tiếp nhận tích cực chiến lược của ông Trump, dù các quan chức Seoul vẫn hoài nghi về việc giảm quy mô những cuộc tập trận quân sự chung với Washington.

Ông Trump có thể tham dự Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến vào cuối năm nay. Nếu Bình Nhưỡng sẵn sàng nối lại tiếp xúc, chuyến đi này có thể tạo cơ hội để hai nhà lãnh đạo gặp nhau tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

“Mỹ vẫn để ngỏ đối thoại với Triều Tiên mà không đặt ra điều kiện tiên quyết”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ nói. “Tổng thống và ông Kim Jong-un sẽ gặp lại nhau vào thời điểm thích hợp.”

Nhà Trắng từ chối bình luận. Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cũng không phản hồi yêu cầu bình luận, trong khi Bộ Ngoại giao nước này dẫn lại tuyên bố trước đó, bày tỏ hy vọng những phát biểu của ông Trump sẽ mở đường cho một cuộc đối thoại thực chất với Bình Nhưỡng.

Tuy nhiên, phản ứng của Triều Tiên cho đến nay cho thấy một lập trường thận trọng. Bình Nhưỡng ca ngợi “mối quan hệ cá nhân tuyệt vời” giữa ông Kim và ông Trump, nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng quan hệ cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo phải được tách biệt khỏi các vấn đề liên quan đến lợi ích quốc gia.

Lim Eul-chul, giáo sư tại Viện Nghiên cứu Viễn Đông thuộc Đại học Kyungnam, cho rằng Bình Nhưỡng đang phát đi thông điệp rất rõ ràng.

“Quan hệ cá nhân sẽ không bao giờ được phép làm tổn hại lợi ích an ninh quốc gia hay các nỗ lực tăng cường năng lực quân sự”, ông Lim nói.

Nói cách khác, Triều Tiên đang cho thấy ngoại giao cá nhân có giới hạn và không thể vượt qua những ưu tiên chiến lược của đất nước.

Em gái ông Kim và cũng là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất tại Bình Nhưỡng, bà Kim Yo Jong, đã bác bỏ việc Mỹ giảm quy mô cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield là một dấu hiệu thiện chí. Bà cho rằng việc duy trì tập trận vẫn mang tính khiêu khích và chính sách của Washington đối với Triều Tiên vẫn “thù địch”.

Bà Kim Yo Jong cũng phủ nhận việc ông Trump và ông Kim có bất kỳ liên lạc nào gần đây, dù mô tả mối quan hệ cá nhân giữa hai người là “tuyệt vời”.

Ngày 21/8, quân đội Hàn Quốc cho biết Triều Tiên đã phóng khoảng 10 tên lửa đạn đạo từ khu vực ngoài khơi bờ biển phía đông. Các nhà phân tích nhận định đây có thể là động thái phản đối các cuộc tập trận Mỹ - Hàn vẫn đang diễn ra.

“Nếu phía Mỹ cố gắng quảng bá những biện pháp mà họ vừa thực hiện như một dạng ‘thiện chí’, họ sẽ không nhận được câu trả lời mà họ mong muốn”, bà Kim Yo Jong tuyên bố, theo hãng thông tấn nhà nước KCNA.

Điều kiện của Bình Nhưỡng

Triều Tiên đã cho thấy khá rõ những điều kiện có thể khiến nước này cân nhắc một cuộc gặp với ông Trump. Theo Jenny Town, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Stimson ở Washington, đây đều là những yêu cầu rất khó đáp ứng đối với Mỹ.

Một trong những điều kiện có thể bao gồm việc Washington phải thay đổi đáng kể chính sách đối với Triều Tiên, loại bỏ những yếu tố mà Bình Nhưỡng coi là thù địch. Triều Tiên cũng có thể yêu cầu Mỹ chấp nhận vị thế hạt nhân của nước này, hoặc ít nhất tuyên bố rằng phi hạt nhân hóa không còn là mục tiêu của Washington.

“Việc ông Trump sẵn sàng đáp ứng những điều kiện đó đến đâu để đạt được cuộc gặp trong khung thời gian mà ông vừa đặt ra vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ”, bà Town nhận định.

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định Washington “vẫn cam kết phi hạt nhân hóa hoàn toàn Triều Tiên”.

Ông Trump từng tổ chức một loạt cuộc gặp thượng đỉnh chưa từng có tiền lệ với ông Kim trong năm 2018 và 2019. Nhưng nỗ lực ngoại giao khi đó đổ vỡ do bất đồng về yêu cầu của Mỹ buộc Triều Tiên từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân.

Kể từ đó, ông Trump nhiều lần gọi Triều Tiên là một “cường quốc hạt nhân”. Dù vậy, chính quyền của ông vẫn duy trì lập trường yêu cầu Bình Nhưỡng phi hạt nhân hóa và chưa chính thức công nhận Triều Tiên là một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.

Ông Kim hiện cũng có ít động lực hơn để đồng ý gặp ông Trump so với nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Mỹ, khi Bình Nhưỡng khi đó rất cần được nới lỏng các lệnh trừng phạt.

Trong những năm qua, Triều Tiên đã tăng cường quan hệ với Trung Quốc và Nga. Thương mại ngày càng phát triển với hai nước này đã góp phần thúc đẩy nền kinh tế Triều Tiên.

“Triều Tiên đang có những lựa chọn khác và xây dựng quan hệ với các quốc gia không yêu cầu họ phải hy sinh điều gì, mà chủ yếu mang lại lợi ích cho cả hai bên”, bà Town nói.

“Ông Kim không có nhiều động lực để vội vàng quay lại bàn đàm phán, nơi ông được kỳ vọng phải nhượng bộ, đặc biệt là những vấn đề mà ông coi là yếu tố then chốt đối với năng lực phòng thủ của đất nước.”

Vẫn để ngỏ khả năng đàm phán

Dù phản ứng cứng rắn, Triều Tiên dường như vẫn cố tình để ngỏ cánh cửa ngoại giao, theo Hong Min, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Thống nhất Quốc gia Hàn Quốc.

Ông Hong đề cập đến tuyên bố của bà Kim Yo Jong và cho rằng thông điệp cốt lõi của Bình Nhưỡng là thúc đẩy Washington có lập trường mềm dẻo hơn.

“Triều Tiên dường như đã lựa chọn không đề cập đến Iran, có lẽ để tránh khiến ông Trump khó chịu”, ông Hong nhận định.

Theo chuyên gia này, tuyên bố của bà Kim Yo Jong không đơn thuần là một lời từ chối đối thoại. Thay vào đó, đây có thể là nỗ lực nhằm định hướng cách ông Trump nhìn nhận Triều Tiên, định hình hiểu biết của ông về lập trường Bình Nhưỡng và tạo nền tảng cho khả năng nối lại đàm phán Mỹ - Triều trong tương lai.

Tuyên bố của bà Kim Yo Jong cũng đặc biệt chỉ trích Nhật Bản. Việc Tokyo tăng cường năng lực quân sự và củng cố quan hệ an ninh với Mỹ và Hàn Quốc đang ngày càng trở thành mục tiêu chỉ trích của Bình Nhưỡng.

Ông Hong cho rằng Bình Nhưỡng dường như đang hướng tới một khuôn khổ quan hệ Mỹ - Triều trong đó Hàn Quốc bị gạt ra ngoài lề, còn Nhật Bản chủ yếu được xem như một đối thủ quân sự.

“Quan hệ Mỹ - Triều có thể đang bước vào giai đoạn hai bên thăm dò lẫn nhau và phát tín hiệu”, ông Hong nói.

Theo Reuters

Huyền Chi