Ông Nguyễn Thanh Nghị: Xây dựng hệ thống thuế hiện đại, minh bạch

Sáng 13-4, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đã trình bày Chuyên đề “Kết luận về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số" (Kết luận 18).

Ông Nguyễn Thanh Nghị cho biết bước vào giai đoạn 2026-2030, tình hình thế giới có nhiều diễn biến mới hết sức phức tạp, khó lường, dù khó khăn nhiều hơn thời cơ, thuận lợi nhưng để hoàn thành hai mục tiêu chiến lược 100 năm, chúng ta vẫn kiên định mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao (phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên), liên tục trong nhiều năm.

“Đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô hàng đầu thế giới” – ông Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ và cho biết mục tiêu cũng bao quát các nội dung khác về kinh tế, xã hội, văn hóa, hạ tầng, thể chế, quốc phòng, an ninh, môi trường, đối ngoại.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham dự hội nghị. Ảnh: CTV

Xử lý triệt để khó khăn, vướng mắc liên quan các dự án tồn đọng

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết Kết luận 18 đề ra bốn nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong giai đoạn này.

Về phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, ông cho biết đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, do đó, mỗi cán bộ, đảng viên cần thống nhất tư duy, nhận thức, khát vọng và hành động: Đổi mới quản trị thực thi để phấn đấu mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số".

Các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, phải cụ thể hóa trong chương trình, kế hoạch công tác hằng năm, có nhiệm vụ, kết quả, sản phẩm cụ thể gắn với trách nhiệm người đứng đầu; kiểm tra, giám sát, đánh giá dựa trên tiêu chí kết quả thực hiện.

Cùng đó, tập trung hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại, cạnh tranh để tạo đột phá tăng trưởng với ba nhóm nội dung. Cụ thể, xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật; tháo gỡ căn bản các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách; đổi mới mạnh mẽ công tác tổ chức thực hiện và 17 nội dung triển khai ngay trong năm 2026.

Ông Nguyễn Thanh Nghị cũng nêu ra một số nhiệm vụ quan trọng, gồm thể chế hóa các cơ chế, chính sách đã được thực tiễn chứng minh là đúng, có hiệu quả để áp dụng trên phạm vi toàn quốc. Xử lý triệt để khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án tồn đọng, các dự án sử dụng đất trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, giám sát, bản án và các vi phạm pháp luật về đất đai đến trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực; xử lý tài sản công là nhà, đất dôi dư, không sử dụng.

Đáng chú ý là cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính của năm 2026 so với năm 2024; phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết; cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý…

Song song đó, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, lấy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; đẩy mạnh cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực; phát triển các khu vực doanh nghiệp, mô hình kinh tế mới.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị trình bày chuyên đề tại hội nghị. Ảnh: QH

Kiên quyết không để xảy ra khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết Trung ương đã đề ra 22 nội dung thực hiện trong năm 2026. Trong đó, trọng tâm là xây dựng, phát triển hạ tầng cho công nghiệp ứng dụng năng lượng nguyên tử, công nghiệp không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp, công nghiệp lượng tử. Xây dựng và triển khai chiến lược dự trữ năng lượng quốc gia; triển khai xây dựng cơ chế đặc thù, đột phá và hình thành các Trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia…

Nhóm nhiệm vụ tiếp theo là thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; khơi thông và đa dạng hóa chuỗi cung ứng, kênh dẫn vốn.

“Phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, hiệu quả, linh hoạt giữa chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác, bảo đảm cung ứng vốn cho nền kinh tế; kiên quyết không để xảy ra khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống” – ông Nghị nhấn mạnh.

Đặc biệt trong năm 2026, sáu nội dung cần hoàn thành xây dựng Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam, Đề án tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém; ban hành chính sách vượt trội thu hút các quỹ đầu tư quốc tế và phát triển đa dạng các loại hình quỹ đầu tư...

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng nêu rõ thời gian tới cần tập trung đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, năm 2026 tập trung ban hành cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội về thủ tục, điều kiện kinh doanh, thuế, chi phí thuê đất... đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; chuyển trọng tâm chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả đầu ra.

Hoàn thành việc rà soát, hoàn thiện cơ chế tài chính, kinh phí cho phát triển công nghệ chiến lược, trọng tâm là các cơ chế đặc thù gắn với kết quả đầu ra và chấp nhận rủi ro có kiểm soát, cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng, hỗ trợ lãi suất, đồng tài trợ công -tư, cơ chế sử dụng ngân sách Nhà nước đặt hàng mua sắm. Đồng thời, tập trung xây dựng Chiến lược Chuyển đổi trí tuệ nhân tạo quốc gia...

Liên quan đến phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh năm 2026 các đơn vị, địa phương cần tập trung phát triển hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu; phát triển hạ tầng văn hóa, xã hội; xây dựng hạ tầng trọng yếu cho phát triển kinh tế không gian tầm thấp...

Ngoài ra, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cũng đề cập đến các nhóm giải pháp về xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam; hiện đại hóa nền giáo dục quốc dân, nâng cao chất lượng đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài; Quản lý phát triển xã hội bền vững; bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, chăm lo đời sống Nhân dân

Cùng đó là quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh; bảo vệ vững chắc Tổ quốc; thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: QH

Xây dựng hệ thống thuế hiện đại, minh bạch

Về nhóm nhiệm vụ, giải pháp tài chính quốc gia, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhìn nhận việc quán triệt và triển khai bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia là nhiệm vụ quan trọng và mang tính lâu dài. Điều này đòi hỏi sự chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy quản lý ngân sách thuần túy sang tư duy hạch toán hiệu quả kinh tế, xã hội tổng thể, nâng cao chất lượng nguồn thu và tăng tính bền vững của nền tài chính quốc gia.

Ông nhấn mạnh cần triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, dành nguồn lực cho các nhiệm vụ an sinh xã hội, các dự án hạ tầng trọng điểm. Cùng đó, xây dựng hệ thống thuế hiện đại, minh bạch, vừa thúc đẩy tăng trưởng vừa bảo đảm nguồn thu ngân sách Nhà nước, hạn chế tối đa việc lồng ghép chính sách xã hội trong chính sách thuế, bảo đảm tính trung lập của hệ thống thuế.

Đối với chính sách đặc thù tài chính - ngân sách Nhà nước của địa phương, ông yêu cầu tập trung khai thác các nguồn thu mới; không ban hành các cơ chế, chính sách, quy định đặc thù về miễn, giảm, ưu đãi thuế cao hơn quy định của pháp luật về thuế, pháp luật khác về thu ngân sách Nhà nước. Không quy định phân cấp nguồn thu ngân sách Nhà nước, để lại nguồn thu ngân sách trung ương khác với quy định của Luật ngân sách Nhà nước, Kết luận 93-KL/TW của Bộ Chính trị (trừ trường hợp theo chủ trương của cấp có thẩm quyền).

Đặc biệt, ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh yêu cầu tận dụng tối đa công năng sử dụng trụ sở làm việc hiện có; hạn chế tối đa việc xây dựng trụ sở, trung tâm hành chính mới.

Trong nhóm nhiệm vụ, giải pháp này, ông cũng nêu rõ cần huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển. Trong đó, năm 2026, phấn đấu thu ngân sách nhà nước tăng 10%; tiết kiệm 10% và phấn đấu tiết kiệm thêm trên 5% chi thường xuyên.

Đồng thời, phát hành trái phiếu Chính phủ, địa phương, trái phiếu công trình; vay ODA. Tăng đầu tư từ các tập đoàn, tổng công ty nhà nước; đẩy mạnh thu hút đầu tư tư nhân; khuyến khích doanh nghiệp FDI sử dụng nguồn vốn, lợi nhuận chưa chuyển về nước để tái đầu tư tại Việt Nam; mở rộng tỉ lệ sở hữu nước ngoài tại các ngành nghề không ảnh hưởng đến an ninh quốc gia…

Các đại biểu tham dự hội nghị tại đầu cầu Trung ương. Ảnh: QH

Liên quan đến nhóm nhiệm vụ, giải pháp đầu tư công trung hạn, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương khẳng định đây là yêu cầu chiến lược, đặc biệt quan trọng và cấp thiết nhằm tạo động lực tăng trưởng kinh tế nhanh trong dài hạn.

Ông yêu cầu các đơn vị, địa phương quán triệt nguyên tắc bố trí vốn tập trung, trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải, manh mún, tập trung cho các dự án trọng điểm, tạo lan tỏa lớn; giảm ít nhất 30% số lượng dự án so với giai đoạn 2021-2025 (cả Trung ương và địa phương). Lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư, tăng cường hợp tác công tư.

Đồng thời, khẩn trương hướng dẫn hạch toán hiệu quả kinh tế, xã hội làm cơ sở phân bổ vốn đầu tư công, mục tiêu là phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, giảm hệ số ICOR, chống thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Về nhiệm vụ, giải pháp vay trả nợ công với 5 nhiệm vụ cụ thể, ông Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ đây là nhiệm vụ xuyên suốt và có tính dài hạn để bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia, giữ vững an toàn nợ công, trọng tâm là tăng cường quản trị rủi ro và nâng cao tính minh bạch trong huy động, sử dụng cũng như báo cáo thông tin nợ công.

NGUYỄN THẢO