NXB Giáo dục Việt Nam lý giải tình trạng ùn tắc và 'sốt' sách giáo khoa ở TPHCM

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương thống nhất sử dụng bộ sách giáo khoa (SGK) “Kết nối tri thức với cuộc sống” của NXB Giáo dục Việt Nam trên toàn quốc.

Theo ông Ngô Văn Hoan, Phó Tổng Giám đốc NXB Giáo dục Việt Nam, để bảo đảm nguồn sách cho năm học mới, đơn vị đã triển khai kế hoạch sản xuất, in ấn và cung ứng từ sớm. Tính đến ngày 25/8, NXB Giáo dục Việt Nam đã in và phát hành 225 triệu bản SGK cùng hơn 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, hoàn thành vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương.

Từ nay đến ngày khai giảng, NXB sẽ phát hành bổ sung khoảng 10 triệu bản SGK theo nhu cầu thực tế của các trường và địa phương. Đồng thời, đơn vị có kế hoạch in bổ sung 8 triệu bản SGK để dự phòng, bảo đảm nguồn sách trong trường hợp xảy ra thiên tai, bão lũ và các tình huống phát sinh.

Riêng tại TPHCM, tính đến ngày 24/8, NXB Giáo dục Việt Nam đã cung ứng 25,5 triệu bản SGK, đạt 102% kế hoạch ban đầu là 25,1 triệu bản.

Ngoài cung ứng sách theo đơn đặt hàng của các trường, NXB còn trực tiếp đáp ứng nhu cầu mua SGK của phụ huynh tại các cửa hàng thuộc hệ thống.

Về tổng sản lượng, NXB Giáo dục Việt Nam khẳng định không thiếu hụt nguồn cung SGK trên toàn hệ thống và cam kết bảo đảm cung ứng đầy đủ 100% SGK cho học sinh trên cả nước trong năm học 2026-2027.

Vì sao phụ huynh vẫn phải xếp hàng mua sách? 

Theo NXB Giáo dục Việt Nam, tình trạng ùn tắc và “sốt" sách giáo khoa cục bộ tại một số địa phương, đặc biệt ở TPHCM, không xuất phát từ việc thiếu nguồn cung tổng thể mà do sự đứt gãy, gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách truyền thống tại nhà trường và các vướng mắc trong thực hiện.

Tại TPHCM, trước ngày 30/7, chỉ có 62% nhà trường gửi đơn đặt hàng SGK qua các đơn vị phát hành thuộc hệ thống NXB Giáo dục Việt Nam. Với toàn bộ đơn đặt hàng ngày 30/7, NXB đã giao sách đầy đủ đến các trường.

Tuy nhiên, sau ngày 15/8, có thêm gần 26% trường đặt hàng lần đầu, hơn 220 trường tiếp tục đặt bổ sung với sản lượng lớn. Đến ngày 25/8, vẫn còn gần 200 trường tại TPHCM chưa gửi đơn đặt hàng SGK. 

Phụ huynh TPHCM tìm mua sách trước năm học mới. Ảnh: Phước Sáng

Ngoài ra, NXB cho rằng việc đặt sách chậm có liên quan đến quá trình triển khai chính sách miễn phí SGK.

Theo đó, trong tháng 5 và tháng 6, Sở GD-ĐT TPHCM có thông tin khẩn yêu cầu các trường dừng đặt sách để chờ chỉ đạo về đề xuất cấp phát miễn phí SGK. Sau đó, Sở vẫn chưa có hướng dẫn mới về việc đăng ký mua sách như những năm trước, khiến quá trình đặt sách bị gián đoạn do phải chờ chỉ đạo. 

Đến ngày 14/8, UBND TPHCM mới ban hành kế hoạch triển khai miễn phí SGK trên địa bàn. Sau thời điểm này, các trường bắt đầu dồn dập gửi đơn đặt hàng tới các đơn vị phát hành với số lượng lớn khi năm học mới cận kề.

Theo NXB Giáo dục Việt Nam, điều này tạo ra “áp lực nhu cầu kép”: Nhà trường cần mua SGK để cho học sinh mượn, trong khi phụ huynh vẫn có nhu cầu tự mua sách cho con. Khi nhu cầu tăng đột biến, phụ huynh ồ ạt đến các cửa hàng lẻ mua SGK, tạo ra cảnh xếp hàng dài tại một vài cửa hàng sách. 

Cần chuẩn bị sớm nếu miễn phí SGK 

Liên quan đến việc triển khai chính sách miễn phí SGK, NXB Giáo dục Việt Nam cho biết đã có công văn gửi Bộ GD-ĐT và các Sở GD-ĐT về việc miễn phí SGK năm học 2026-2027 và các năm tiếp theo, trong đó nêu rõ quy trình để đảm bảo nguồn cung.

Nếu miễn phí SGK ngay trong năm học 2026-2027, địa phương cần hoàn tất việc phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu từ trước ngày 30/10/2025, bảo đảm SGK được nhập kho các cơ sở giáo dục trước ngày 15/6/2026. 

“Quá trình đấu thầu, in và hoàn thiện SGK cần tối thiểu 6 tháng. Vì vậy, nếu địa phương đặt hàng từ tháng 7/2026 thì phải đến khoảng tháng 2/2027 mới có thể nhận sách. Mặt khác, nếu địa phương tổ chức đấu thầu mua SGK tại thời điểm quá sát năm học thì không có nguồn cung. Việc này có nguy cơ dẫn đến thiếu sách và thừa sách cục bộ, gây lãng phí nguồn lực”, Phó Tổng Giám đốc NXB Giáo dục Việt Nam Ngô Văn Hoan cho biết.

Ngoài ra, để bảo đảm nguồn cung SGK cho năm học 2027-2028, NXB Giáo dục Việt Nam cho hay các địa phương cần phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sử dụng SGK để cung cấp miễn phí, làm cơ sở lập dự toán trước ngày 30/10/2026, đồng thời đăng ký và ký hợp đồng với NXB Giáo dục Việt Nam trước ngày 1/12/2026 để cung ứng.

Thúy Nga