Nuôi dưỡng tình yêu nước giữa thời đại số

Từ những điều nhỏ bé, nuôi dưỡng tình yêu lớn

Cuối tháng 7-2026, nhiều học sinh Trường THPT Ten Lơ Man (phường Bến Thành, TPHCM) có mặt tại Di tích lịch sử quốc gia Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (tỉnh Tây Ninh) để tìm hiểu về hoạt động của đơn vị trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tại đây, các em lần đầu được chứng kiến hệ thống giao thông hào chằng chịt, khám phá nhà làm việc của các lãnh đạo như: cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, cố Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, cố Thủ tướng Phạm Hùng, cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt... Qua những hiện vật, tư liệu, câu chuyện lịch sử, các em thêm tự hào về truyền thống cách mạng vẻ vang của dân tộc.

Học sinh Trường Tiểu học Trần Khánh Dư (phường Tân Định, TPHCM) tìm hiểu về nghệ thuật truyền thống múa rối cạn. Ảnh: TRANG THƯ

Rời khu di tích, các em có dịp gặp gỡ ông Trần Hữu Hồng, thương binh, cựu tù Côn Đảo. Những câu chuyện về quãng thời gian bị giam cầm tại Nhà tù Côn Đảo của người chiến sĩ cách mạng giúp các em hiểu rõ hơn về một thời kỳ lịch sử gian nan. Thầy Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ: “Những hoạt động này góp phần giúp các em nhận thức sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, độc lập, tự do; từ đó nuôi dưỡng khát vọng học tập, rèn luyện, cống hiến cho quê hương, đất nước”.

Theo thầy Khương, lòng yêu nước không bắt đầu từ những điều lớn lao mà từ việc mỗi học sinh học tập nghiêm túc, sống tử tế và biết cống hiến cho cộng đồng. Vì vậy, sau mỗi hoạt động giáo dục truyền thống, nhà trường luôn tạo điều kiện để học sinh thể hiện bằng hành động cụ thể như: tham gia các hoạt động tình nguyện bảo vệ môi trường, gìn giữ di sản, lan tỏa những giá trị tốt đẹp và giúp đỡ những người xung quanh. “Khi hiểu rằng sự trưởng thành của bản thân cũng là một cách đóng góp cho đất nước, lòng yêu nước sẽ không dừng lại ở cảm xúc mà trở thành động lực để các em sống có trách nhiệm mỗi ngày”, thầy Khương nhấn mạnh.

Học sinh Trường THPT Lương Thế Vinh (phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM) tham gia hoạt động tình nguyện chăm sóc mảng xanh và không gian xanh tại trường. Ảnh: TRANG THƯ

Tương tự, thầy Lê Long Hồ, Trợ lý Thanh niên Trường THPT Lương Thế Vinh (phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM), cho hay, hoạt động giáo dục lòng yêu nước tại trường diễn ra dưới nhiều hình thức nhưng đều gắn với những việc làm cụ thể phù hợp lứa tuổi học sinh. Ngoài những đợt viếng thăm các địa chỉ đỏ như: Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM; Công viên Lê Thị Riêng; Bảo tàng Tôn Đức Thắng…, trường thường xuyên tổ chức cho học sinh tham quan TPHCM. Đặc biệt, học sinh được khuyến khích tham gia các chương trình ra quân cạo xóa quảng cáo sai quy định, chăm sóc mảng xanh, trồng cây… ngay tại địa phương. Các hoạt động trên vừa phát huy sức trẻ vừa giúp các em thêm yêu nơi mình sinh sống, học tập.

“Nhiều học sinh chưa biết cách thể hiện lòng yêu nước hoặc cho rằng phải làm những điều lớn lao mới là yêu nước. Nhà trường muốn các em hiểu rằng tình yêu quê hương, đất nước bắt đầu từ những hành động phù hợp khả năng và hoàn cảnh mỗi người. Khi biết bắt đầu từ những việc gần gũi, các em sẽ hiểu và cảm nhận rõ hơn giá trị của lòng yêu nước”, thầy Hồ nhấn mạnh.

Học sinh Trường THPT Lương Thế Vinh (phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM) thăm, tìm hiểu về lịch sử cách mạng tại Công viên Lê Thị Riêng nhân kỷ niệm ngày Thương binh liệt sĩ 27-7. Ảnh: TRANG THƯ

Vững vàng trước nhiễu loạn thông tin

Thầy Nguyễn Hùng Khương cũng nói thêm rằng trong thời đại hội nhập, học sinh đứng trước rất nhiều luồng thông tin trên mạng xã hội, trong đó có những nội dung thiếu kiểm chứng, dễ làm phai nhạt nhận thức đúng đắn. Vì vậy, bên cạnh việc dạy kiến thức, nhà trường luôn chú trọng rèn cho học sinh năng lực tiếp nhận thông tin một cách có chọn lọc.

Nhà trường thường xuyên tổ chức các chuyên đề về kỹ năng số, kỹ năng kiểm chứng nguồn tin đồng thời lồng ghép giáo dục lịch sử, chủ quyền và truyền thống dân tộc thông qua các tiết học, hoạt động Đoàn và trải nghiệm thực tế. “Thầy cô khuyến khích học sinh tìm hiểu từ những nguồn chính thống, biết đối chiếu, suy nghĩ độc lập và không chia sẻ những thông tin chưa được kiểm chứng. Đó cũng là một biểu hiện của trách nhiệm công dân trong thời đại số”, thầy Khương bày tỏ.

Học sinh Trường Tiểu học Trần Khánh Dư (phường Tân Định, TPHCM) tham gia một chương trình giao lưu về chủ đề Chủ quyền biển đảo quê hương tại trường. Ảnh: TRANG THƯ

Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, cho biết, theo cuốn sách Não bộ tuổi teen của Giáo sư thần kinh Frances E. Jensen, não bộ con người chỉ thật sự hoàn thiện ở độ tuổi 23-25. Học sinh rất dễ hành động theo cảm tính và bị đám đông lôi kéo. Trong khi đó, thông tin trên mạng xã hội hiện vô cùng nhiễu loạn. Điều đó dễ ảnh hưởng tiêu cực đến việc hình thành niềm tin, giá trị sống của học sinh.

“Các em dễ dàng tin theo người nổi tiếng trên mạng xã hội, tin những nội dung giật gân, lệch chuẩn mà bỏ qua các nguồn tin chính thống. Điều này dễ tạo ra nhận định lệch lạc về một cá nhân, một thời kỳ lịch sử hoặc văn hóa xã hội của đất nước. Mặt khác, nó tạo ra một thế hệ nhân danh lòng yêu nước để chửi bới, nhục mạ người khác, khiến các em thiếu đi trách nhiệm với cộng đồng”, Tiến sĩ Phạm Thị Thúy lý giải.

Trong bối cảnh đó, nhà trường phải dạy học sinh năng lực số - khả năng kiểm chứng thông tin, kỹ năng phản biện trước những thông tin chưa xác thực. Mặt khác, học sinh phải được học về tình yêu thương trước khi nói về tình yêu nước. Các em phải biết yêu thương và sống có trách nhiệm với chính mình, sau đó yêu thương gia đình, trường học rồi mới đến yêu nước. Thầy cô và gia đình phải giúp học sinh rèn luyện chỉ số cảm xúc (EQ). Trong quá trình ấy, cha mẹ và thầy cô cần làm gương. Người lớn nên học cách bình tĩnh trong mọi việc, học cách quan sát vấn đề, sử dụng mạng xã hội văn minh, làm việc hữu ích cho xã hội… để các em noi theo.

Tiến sĩ Phạm Thị Thúy đề xuất cơ quan quản lý cần xử lý nghiêm những thông tin sai sự thật, độc hại. Bởi khi thông tin nhiễu loạn xuất hiện tràn lan, học sinh có thể nhìn nhận đó như biểu hiện của sự bất ổn trong xã hội, từ đó ảnh hưởng đến nhận thức và tình cảm đối với đất nước n

TRANG THƯ