Tấm gương già làng người gốc Campuchia trên đất Việt Nam

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng trao đổi với già làng Rơ Mah Blơih về công tác bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh trật tự ở khu vực biên giới. Ảnh: NT

Hành trình lánh nạn

Làng Triêl cách trung tâm xã Ia Pnôn khoảng 1km, được hình thành từ những người Campuchia lánh nạn trước đây. Nhờ sự hỗ trợ của chính quyền về đất ở, đất sản xuất, cây giống..., người dân nơi đây từng bước vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống và gắn bó với quê hương mới.

Nằm giữa bạt ngàn rừng cao su, cà phê, ngôi nhà của già làng, người có uy tín Rơ Mah Blơih (sinh năm 1966) được xây dựng theo kiến trúc hiện đại. Là người gốc Campuchia, trước họa diệt chủng của bọn Pol Pot, năm 1978, già Rơ Mah Blơih đã cùng gia đình sang Việt Nam lánh nạn. Gần 50 năm trôi qua, già Rơ Mah Blơih vẫn bị ám ảnh bởi những ngày tháng kinh hoàng dưới chế độ diệt chủng Pol Pot. Lúc ấy, ông Blơih vẫn còn là một đứa trẻ.

Năm 1978, trước sự tàn sát của bọn Pol Pot, gần 40 hộ dân của làng Lâm, xã Pó Nhầy, huyện Oyadav, tỉnh Ratanakiri (Campuchia) đã vượt qua biên giới sang Việt Nam lánh nạn. Người dân hoảng loạn, bồng bế nhau chạy trốn vào rừng. Để tránh họa diệt chủng, cha mẹ đưa 2 anh em Rơ Mah Blơih cùng con voi Khăm Pui vượt suối, băng rừng sang Việt Nam với hai bàn tay trắng, bởi tài sản bị bọn Pol Pot đốt hết, lấy hết...

Những ký ức đau thương cứ thế hiện về theo giọng trầm lắng, ngập ngừng của già Blơih. “Chúng tôi ăn lá cây, uống nước suối, nhiều người đã lả đi vì đói và mệt. Khi đến làng Triêl, người dân Gia Rai cùng cán bộ địa phương và bộ đội đã mở rộng vòng tay cưu mang, giúp đỡ. Nhiều người còn đưa thóc giống ra giã gạo để nấu cháo cho những người lánh nạn. Chính tình người nơi đất Việt Nam đã nuôi dưỡng và trao cho chúng tôi cơ hội có cuộc sống như ngày hôm nay” - già Blơih kể lại.

Sau gần nửa thế kỷ rời mảnh đất nơi mình sinh ra để sang Việt Nam lánh nạn và sinh sống lâu dài, già làng Rơ Mah Blơih đã coi nơi đây là quê hương thứ hai của mình.

“Với vai trò dẫn dắt cộng đồng, già làng, người có uy tín Rơ Mah Blơih luôn gương mẫu đi đầu trong mọi việc. Từng là cán bộ xã, già am hiểu pháp luật, phong tục, tập quán của người dân địa phương nên được mọi người tin tưởng, nghe theo. Đặc biệt, già là nhịp cầu gắn kết giữa ý Đảng và lòng dân, luôn tích cực phối hợp với lực lượng Biên phòng tuần tra, bảo vệ đường biên, giữ vững an ninh, trật tự thôn làng; vận động bà con phát huy tinh thần đoàn kết, chung sức xây dựng cuộc sống ngày càng phát triển, giữ gìn bình yên nơi biên cương Tổ quốc” - Trung tá Nguyễn Thành Nhơn, Chính trị viên Đồn Biên phòng Ia Pnôn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai cho biết.

“Đầu tàu” làng Triêl

Sau khi ổn định cuộc sống, già Blơih tham gia lực lượng dân quân, làm công an viên, cán bộ bán chuyên trách, bí thư chi bộ. Năm 2023, già được người dân tín nhiệm bầu làm già làng, người có uy tín. Già Blơih là cầu nối giữa chính quyền và người dân, thường xuyên phối hợp với Bộ đội Biên phòng, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể để tuyên truyền pháp luật, vận động người dân thay đổi nếp nghĩ, cách làm, chung sức bảo vệ biên giới, xây dựng quê hương phát triển. Trong đó, việc xóa bỏ hủ tục, nhất là ngăn chặn tình trạng tảo hôn, luôn được già Blơih chú trọng. Trước đây, tình trạng này diễn ra khá phổ biến ở xã Ia Pnôn, vì vậy, già đã cùng chính quyền vận động người dân thực hiện hương ước: Nếu gia đình nào để con tảo hôn, phải kiểm điểm trước cộng đồng, dòng họ. “Mưa dầm thấm lâu, giờ người dân đã biết làm ăn, trẻ con biết học tập, biết giữ gìn, bảo vệ biên giới, trân trọng nơi đã cưu mang mình” - già Blơih chia sẻ.

Già làng, người có uy tín Rơ Mah Blơih phối hợp với chính quyền địa phương, Bộ đội Biên phòng tuyên truyền về công tác bầu cử. Ảnh: NT

Đặc biệt, già Blơih là người đầu tiên trong làng chặt bỏ gần 2ha cây điều già cỗi để trồng cao su tiểu điền. Ban đầu, nhiều người nghi ngại, nhưng khi vườn cao su phát triển tốt, cho thu nhập ổn định, dân làng bắt đầu làm theo. Đến nay, làng Triêl đã có gần 300ha cây cao su, trở thành nguồn thu chính của nhiều hộ dân.

Ông Ksor Bíu, ở làng Triêl chia sẻ: “Già Blơi thường xuyên hỏi thăm các gia đình, động viên thanh niên chăm chỉ làm ăn, dậy sớm để đi cạo mủ cao su. Ban đêm, già cùng Tổ tự quản an ninh, trật tự đi tuần tra, vận động thanh thiếu niên không tụ tập, không chạy xe quá tốc độ, không uống rượu say gây ảnh hưởng đến sức khỏe... Mình và dân làng tin, nghe lời già lắm, cùng bảo nhau xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc trên quê hương mới của mình”.

Giờ đây, làng Triêl có 229 hộ, trong đó có 98 hộ dân gốc Campuchia. Mọi người đều có quốc tịch Việt Nam. Trẻ em được đến trường, người lớn có đất sản xuất, nhà cửa khang trang; xe máy, công nông chạy rộn ràng trên những con đường bê tông sạch sẽ. Đặc biệt, năm 2025, làng Triêl đã đạt chuẩn nông thôn mới trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Từ nơi dừng chân của những người lánh nạn, làng Triêl đã trở thành minh chứng sinh động cho sự hồi sinh, là niềm tự hào của già Blơih.

Trong căn nhà khang trang, già Blơih treo trang trọng ảnh Bác Hồ trên tường. Chiếc thẻ đảng viên mà ông gìn giữ như báu vật thể hiện niềm tin, tình cảm và sự gắn bó của già với Đảng, với đất nước đã cưu mang gia đình già trong những năm tháng gian khó. “Trên quê hương mới, Đảng và Bác Hồ luôn ở trong tim tôi và người dân làng Triêl” - già Blơih xúc động nói.

Ngọc Thu