Nối dài ký ức, mở những hành trình về nguồn

Các em học sinh dọn vệ sinh tại Nghĩa trang Liệt sĩ Vị Xuyên.

Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026), đoàn đã có những hoạt động tri ân ý nghĩa: dâng hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ Vị Xuyên, thăm Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, tưởng niệm những hài cốt vừa được tìm thấy trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", thăm và dâng hương tại Đền thờ Anh hùng liệt sĩ mặt trận Vị Xuyên, đặt tại điểm cao 468.

Đi để hiểu giá trị của một hành trình

Tháng Bảy từ lâu đã trở thành mùa tri ân trên khắp mọi miền đất nước. Những ngày này, dòng người tìm về Nghĩa trang Liệt sĩ Vị Xuyên đông hơn thường lệ. Có những cựu chiến binh trở lại chiến trường xưa để thăm đồng đội. Có những thân nhân liệt sĩ mang theo niềm hy vọng tìm được một dấu tích của người thân. Có những đoàn học sinh, thanh niên đứng lặng trước các hàng bia mộ, lần đầu cảm nhận lịch sử không chỉ bằng những con số và sự kiện được ghi trong sách.

Qua lời kể của cựu chiến binh Phạm Ngọc An, những triền núi xanh thẳm trước mắt đoàn khảo sát dường như mang một hình hài khác. Phía sau vẻ bình yên, mầu xanh bạt ngàn của núi rừng hôm nay là tuổi trẻ của biết bao người lính đã gửi lại nơi này. Nhiều người ra trận khi mới mười tám, đôi mươi, mang theo những dự định còn chưa kịp thực hiện.

Lịch sử Vị Xuyên vẫn còn trong ký ức của những người sống sót, trong những phần mộ chưa có tên và trong bước chân của những cán bộ, chiến sĩ vẫn kiên trì tìm kiếm đồng đội giữa địa hình hiểm trở và thời tiết khắc nghiệt.

Trong gian phòng nhỏ của Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang, những nén hương được thắp lên trước các hài cốt liệt sĩ vừa tìm thấy.

Trong gian phòng nhỏ của Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, những nén hương được thắp lên trước các hài cốt liệt sĩ vừa tìm thấy. Thượng tá Trần Quang Huy, Đội trưởng Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, xúc động kể: “Hằng ngày chúng tôi hương khói cho đồng đội. Đến bữa ăn, chúng tôi ăn gì thì mời đồng đội ăn thứ ấy”.

Lời tâm sự mộc mạc của anh khiến nhiều thành viên trong đoàn công tác lặng đi. Mong muốn của các thành viên tham gia chương trình khảo sát, xây dựng và kết nối sản phẩm du lịch giữa Hà Nội và Tuyên Quang, đó là làm sao để những địa danh, ký ức và câu chuyện lịch sử thành một hành trình có chiều sâu, để mỗi chuyến về nguồn thực sự trở thành dịp tri ân, giáo dục truyền thống và bồi đắp lòng yêu nước.

Những trải nghiệm tại thực địa cũng làm nên giá trị khác biệt của chương trình khảo sát. Muốn xây dựng một tuyến du lịch về nguồn thuyết phục, người làm sản phẩm không thể chỉ đọc tài liệu rồi ghép các địa danh vào một lịch trình mà cần đi trên cung đường lịch sử năm xưa, lắng nghe nhân chứng và gặp những người trực tiếp gìn giữ di tích, ký ức.

Từ đó, các doanh nghiệp lữ hành mới có thể xác định câu chuyện nào cần kể, điểm dừng nào cần dành nhiều thời gian, cách thuyết minh nào đủ sức truyền cảm mà vẫn bảo đảm sự chuẩn xác, trang nghiêm. Một sản phẩm du lịch có chiều sâu phải được hình thành từ sự thấu hiểu sâu sắc.

Theo Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu, chuyến khảo sát vừa là dịp tưởng nhớ, tri ân sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ, lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, vừa tạo nền tảng để hình thành những sản phẩm du lịch đặc trưng.

Cựu chiến binh Phạm Ngọc An kể lại những câu chuyện chiến đấu năm xưa tại mặt trận Vị Xuyên.

Để mỗi chuyến đi trở thành một bài học sống

Hà Nội là thị trường khách lớn, có hệ thống doanh nghiệp lữ hành chuyên nghiệp, cùng nhiều trường học, cơ quan, đơn vị và thiết chế văn hóa thường xuyên tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống. Trong khi đó, Tuyên Quang sở hữu hệ thống di tích lịch sử, cách mạng phong phú, cảnh quan giàu bản sắc và những câu chuyện có sức truyền cảm đặc biệt.

Sự phối hợp giữa hai địa phương có thể rút ngắn khoảng cách từ tài nguyên đến sản phẩm, từ những giá trị đang hiện hữu tại di tích đến những hành trình có khả năng vận hành ổn định trên thị trường.

Hà Nội không chỉ đưa khách đến Tuyên Quang; ngược lại, nguồn tài nguyên lịch sử, văn hóa của Tuyên Quang cũng làm phong phú thêm hệ thống sản phẩm của các doanh nghiệp lữ hành Thủ đô.

Thắp hương tưởng nhớ các liệt sĩ tại Nghĩa trang Vị Xuyên.

Tuy nhiên, muốn sản phẩm có sức sống lâu dài, các điểm đến phải được kết nối bằng một câu chuyện xuyên suốt, có nội dung phù hợp với từng nhóm khách và có đội ngũ hướng dẫn đủ kiến thức, cảm xúc, bản lĩnh nghề nghiệp.

Trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang hôm nay, Tân Trào và Vị Xuyên có thể tạo nên một trục về nguồn đặc biệt. Tân Trào gắn với những quyết định trọng đại trước Cách mạng Tháng Tám, với đình Hồng Thái, lán Nà Nưa, cây đa Tân Trào và ký ức về Thủ đô Khu giải phóng, Thủ đô Kháng chiến. Vị Xuyên ghi dấu cuộc chiến đấu bảo vệ biên cương, nhắc nhớ về ý chí giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

Nếu được tổ chức hợp lý, tuyến Hà Nội-Tân Trào-Vị Xuyên-điểm cao 468 sẽ dẫn người đi theo một mạch lịch sử: từ quá trình chuẩn bị giành chính quyền, khai sinh và bảo vệ nền độc lập đến cuộc chiến đấu giữ vững chủ quyền biên giới. Mỗi địa danh chứa đựng một lớp ký ức riêng; khi được đặt trong cùng một hành trình, các câu chuyện sẽ soi chiếu, bổ sung cho nhau, giúp du khách hình dung đầy đủ hơn chiều dài dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Giá trị lớn nhất của du lịch về nguồn là đưa con người đến gần nơi lịch sử từng diễn ra. Người trẻ có thể đọc về chiến tranh qua sách giáo khoa, xem phim tài liệu hay nghe kể trong lớp học, nhưng cảm xúc sẽ khác khi họ đứng trước những hàng mộ ở Nghĩa trang Liệt sĩ Vị Xuyên; từ điểm cao 468 nhìn sang những cao điểm từng chìm trong đạn pháo... Giá trị của hòa bình được nhận ra từ những con người cụ thể, những số phận cụ thể.

Đối tượng tham gia những hành trình về nguồn hiện ngày càng đa dạng. Bên cạnh cựu chiến binh và thân nhân liệt sĩ còn có học sinh, sinh viên, gia đình trẻ, cán bộ các cơ quan, đơn vị và du khách quốc tế. Điều đó đòi hỏi sản phẩm phải được thiết kế linh hoạt, đa dạng.

Trên hành trình ấy, các di tích lịch sử vẫn có thể kết nối với cảnh quan, đời sống cộng đồng, ẩm thực, nghề thủ công và sản phẩm bản địa. Sự kết nối hợp lý sẽ kéo dài thời gian lưu trú, tạo thêm việc làm, sinh kế cho người dân và giúp du khách hiểu vùng đất bằng một cái nhìn đầy đủ hơn. Nhưng những trải nghiệm bổ trợ phải được đặt đúng vị trí, không lấn át mạch cảm xúc tri ân và mục tiêu giáo dục truyền thống.

Chương trình khảo sát giữa Hà Nội và Tuyên Quang vì thế mới chỉ là bước mở đầu. Giá trị của chuyến đi sẽ được đo bằng những sản phẩm cụ thể sau khảo sát, bằng khả năng đưa du khách đến với lịch sử một cách chân thực, trang nghiêm và giàu cảm xúc.

THI PHONG