Những vấn đề quản trị năm 2026 doanh nghiệp cần lưu tâm

Quản trị đã trở thành lợi thế cạnh tranh

Trong bối cảnh bất định kéo dài, công nghệ tăng tốc và áp lực minh bạch ngày càng lớn, nhiều doanh nghiệp rơi vào khủng hoảng không phải vì thiếu vốn hay thị trường, mà vì quản trị yếu, ra quyết định chậm và thiếu kiểm soát rủi ro.

Thực tế đang cho thấy sự phân hóa rõ rệt: doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt đứng vững và đi nhanh; doanh nghiệp quản trị kém dễ tổn thương trước những cú sốc dù nhỏ.

Bất định là trạng thái thường trực, không còn là ngoại lệ

Một trong những sai lầm lớn của quản trị truyền thống là giả định môi trường kinh doanh sẽ sớm ổn định. Bước sang 2026, bất định đã trở thành “bình thường mới”. Điều này buộc doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy kế hoạch cố định sang quản trị theo kịch bản và khả năng thích ứng.

Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) từng nhấn mạnh rằng Hội đồng quản trị cần tham gia trực tiếp vào định hướng chiến lược và giám sát rủi ro, thay vì chỉ đóng vai trò phê duyệt mang tính hình thức. Thông điệp này ngày càng trở nên thời sự khi rủi ro không chỉ đến từ tài chính, mà từ địa chính trị, công nghệ, danh tiếng và dữ liệu.

Quản trị 2026 không phải là tránh rủi ro bằng cách “đứng yên”, mà là chấp nhận rủi ro trong giới hạn được thiết kế trước.

Hội đồng quản trị: trung tâm quyền lực hay điểm nghẽn chiến lược?

Một vấn đề quản trị then chốt mà doanh nghiệp cần lưu tâm trong năm 2026 là vai trò thực chất của Hội đồng quản trị (HĐQT). Ở không ít doanh nghiệp, HĐQT vẫn dừng ở mức giám sát tuân thủ và ký duyệt báo cáo.

Tuy nhiên, các chuẩn mực quản trị hiện đại đều chỉ ra rằng, HĐQT phải là người dẫn đường chiến lược, đặc biệt trong các quyết định dài hạn, rủi ro lớn và chuyển đổi mô hình kinh doanh.

Tại Việt Nam, trong bộ nguyên tắc quản trị công ty theo thông lệ tốt do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) và Tập đoàn Tài chính quốc tế (IFC) phối hợp xây dựng, ông Trần Văn Dũng – nguyên Chủ tịch UBCKNN – từng nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi của quản trị là nâng cao niềm tin nhà đầu tư và chất lượng thị trường. Đây chính là “thước đo” thực chất của HĐQT trong bối cảnh mới.

Quản trị AI: khi thuật toán tham gia quyết định

Năm 2026 là thời điểm AI không còn đứng ngoài, mà tham gia trực tiếp vào các quyết định kinh doanh quan trọng: từ phân tích khách hàng, tối ưu giá, quản trị rủi ro đến tuyển dụng. Khi đó, quản trị AI trở thành bài toán quản trị cấp cao, không còn là câu chuyện kỹ thuật.

Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Mỹ (NIST) trong Khung quản trị rủi ro AI đã nhấn mạnh mục tiêu tối thượng là xây dựng “niềm tin” (trustworthiness) đối với các hệ thống AI. Nói cách khác, vấn đề không chỉ là AI mạnh đến đâu, mà là doanh nghiệp kiểm soát và chịu trách nhiệm với AI như thế nào.

Doanh nghiệp bước vào 2026 cần trả lời rõ ràng: ai chịu trách nhiệm khi AI sai? dữ liệu AI dùng có minh bạch không? và HĐQT giám sát AI bằng cách nào?

ESG: Không còn chỗ cho hình thức

ESG trong năm 2026 đã vượt xa khái niệm “báo cáo cho đẹp”. ESG gắn trực tiếp với khả năng tiếp cận vốn, vị thế trong chuỗi cung ứng và uy tín doanh nghiệp.

Theo IFC, quản trị tốt – trong đó có quản trị ESG – giúp cải thiện chất lượng ra quyết định, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả dài hạn. Tại Việt Nam, các tài liệu hướng dẫn quản trị gần đây đều nhấn mạnh vai trò của HĐQT trong việc dẫn dắt chiến lược phát triển bền vững, thay vì giao hoàn toàn cho bộ phận chuyên trách.

Doanh nghiệp quản trị ESG yếu sẽ đối mặt với rủi ro “greenwashing” – mất niềm tin thị trường. Ngược lại, doanh nghiệp làm ESG bài bản sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong trung và dài hạn.

Rủi ro phi tài chính: “đòn đánh” vô hình nhưng chí mạng

Một đặc trưng của quản trị năm 2026 là sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro phi tài chính: khủng hoảng truyền thông, rò rỉ dữ liệu, vi phạm đạo đức, xung đột lợi ích. Nhiều doanh nghiệp sụp đổ không phải vì thua lỗ, mà vì mất niềm tin.

Các nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới và IFC tại Việt Nam chỉ ra rằng minh bạch thông tin và trách nhiệm của HĐQT là hai điểm yếu phổ biến, nhưng lại có tác động rất lớn đến niềm tin thị trường.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền tức thời, quản trị rủi ro danh tiếng và dữ liệu trở thành một phần không thể thiếu của quản trị doanh nghiệp.

Kế nhiệm lãnh đạo: rủi ro chiến lược bị xem nhẹ

Một vấn đề quản trị khác thường bị bỏ qua là kế hoạch kế nhiệm lãnh đạo. Việc thiếu phương án kế nhiệm cho CEO hay các vị trí chủ chốt có thể khiến doanh nghiệp rơi vào trạng thái tê liệt khi biến cố xảy ra.

Quản trị hiện đại coi kế nhiệm không phải là câu chuyện nhân sự, mà là bài toán chiến lược gắn với sự bền vững của doanh nghiệp.

2026 là năm “lộ diện” năng lực quản trị

Năm 2026 sẽ là năm phân hóa rõ rệt về chất lượng quản trị. Doanh nghiệp quản trị tốt sẽ ra quyết định nhanh nhưng có kiểm soát, quản lý được rủi ro mới và xây dựng niềm tin dài hạn. Doanh nghiệp quản trị yếu sẽ dễ bị tổn thương trước những cú sốc dù nhỏ.

Thông điệp cốt lõi cho năm 2026 là rõ ràng: quản trị không còn là thủ tục bắt buộc, mà là lợi thế cạnh tranh dài hạn. Doanh nghiệp nào nhận ra điều đó sớm sẽ có nhiều cơ hội đi xa hơn trong một thế giới ngày càng bất định.

Tóm lại những vấn đề quản trị 2026 doanh nghiệp cần lưu tâm

Quang Minh