Những người con kiên trung của làng Đỏ Lương Sơn

Chỉ hơn 1 tháng sau khi Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời, vào đêm 14 rạng sáng 15/3/1930, tại làng Lương Sơn (xã Đặng Sơn, Tổng Đặng Sơn, Phủ Anh Sơn), một chi bộ Đảng được thành lập, đánh dấu bước ngoặt quan trọng của phong trào cách mạng địa phương. Chi bộ mang tên “Đ”, hiệu “Bạch Linh”, ban đầu chỉ có 3 đảng viên, trong đó có 2 người con của chính quê hương Lương Sơn.

Đình Lương Sơn. Ảnh: CTV

Trước đó, từ tháng 9/1929, khi Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Phủ Anh Sơn ra đời tại làng Dương Xuân (nay thuộc xã Yên Xuân), phong trào cách mạng đã nhanh chóng lan rộng. Lương Sơn sớm trở thành một trong những địa bàn có cơ sở cách mạng, tạo tiền đề cho sự ra đời và phát triển của chi bộ sau này.

Tháng 5/1930, trước sự lớn mạnh của tổ chức, Chi bộ được kiện toàn, đồng chí Bùi Thế Thuận - một trong ba đảng viên đầu tiên - được cử làm bí thư. Đến cuối tháng 8/1930, đáp ứng yêu cầu phát triển của phong trào, Chi bộ “Đ” được tách thành 3 chi bộ: Bạch Linh, Bạch Thược và Bạch Truật. Trong đó, Chi bộ Bạch Thược do đồng chí Bùi Thế Thuận làm Bí thư, trực tiếp phụ trách địa bàn Lương Sơn và nhiều làng lân cận.

Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ Bắc Sơn (xã Đô Lương).

Từ đây, phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ. Các tổ chức quần chúng như nông hội đỏ, tự vệ đỏ, phường ái hữu được xây dựng và củng cố. Ngay từ những năm 1920, đồng chí Bùi Thế Thuận cùng các đồng chí như Bùi Văn Thừa, Lê Văn Kinh… đã tổ chức các phường hội sản xuất, gây dựng cơ sở cách mạng, đồng thời mở các lớp dạy chữ quốc ngữ để nâng cao dân trí và giác ngộ quần chúng.

Dưới danh nghĩa dạy học, đồng chí Bùi Thế Thuận đã đi nhiều nơi để truyền bá tư tưởng cách mạng, giới thiệu tác phẩm “Đường Kách mệnh”, đường lối của Đảng, góp phần quan trọng vào việc xây dựng lực lượng. Lương Sơn dần trở thành địa bàn trọng yếu, nơi cán bộ các cấp về hoạt động, chỉ đạo phong trào; đồng thời là nơi in ấn, phát tán tài liệu cách mạng. Chính vì vậy, thực dân Pháp và chính quyền tay sai luôn theo dõi, đàn áp gắt gao.

Trước yêu cầu bảo vệ phong trào, Chi bộ Bạch Thược chú trọng xây dựng lực lượng tự vệ đỏ. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí Bùi Thế Thuận, lực lượng này được tổ chức, huấn luyện bài bản, trở thành chỗ dựa vững chắc cho quần chúng trong các cuộc đấu tranh.

Lễ khánh thành Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ ngày 11/1/2025.

Trong cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân Đặng Sơn (xã lớn gồm Nam - Bắc - Đặng) đã vùng lên mạnh mẽ. Các cuộc biểu tình liên tiếp diễn ra, buộc chính quyền tay sai phải nhượng bộ. Trong các phong trào ấy, đồng chí Bùi Thế Thuận luôn trực tiếp chỉ đạo, tổ chức lực lượng tự vệ hỗ trợ nhân dân đấu tranh.

Trước sự phát triển mạnh mẽ của phong trào, thực dân Pháp và tay sai đã điên cuồng đàn áp. Nhiều cán bộ, đảng viên và quần chúng bị bắt bớ, tra tấn, sát hại dã man. Tuy vậy, tinh thần cách mạng của nhân dân Lương Sơn vẫn không hề suy giảm.

Đêm 21 rạng sáng 22/4/1931, thực hiện chỉ thị của cấp trên, đồng chí Bùi Thế Thuận trực tiếp chỉ huy lực lượng tự vệ đỏ tiêu diệt tên Phó tổng Đặng Sơn - một tên tay sai có nhiều nợ máu với nhân dân. Sau sự kiện này, kẻ thù điên cuồng bao vây, truy bắt. Chúng tuyên bố: Nếu không bắt được Bùi Thế Thuận sẽ triệt hạ cả làng.

Trước tình thế hiểm nghèo, đồng chí Bùi Thế Thuận đã có một quyết định đầy khí phách: Trở về làng, chấp nhận hy sinh để cứu dân và bảo vệ cơ sở cách mạng. Ông chủ động thu hút sự chú ý của địch, tạo điều kiện cho đồng chí, đồng đội thoát khỏi vòng vây. Cuối cùng, ông bị bắt cùng nhiều người khác.

Đình Lương Sơn (xã Đô Lương). Ảnh: CTV

Sau những ngày tra tấn dã man nhưng không khai thác được gì, ngày 25/4/1931, tại đình Lương Sơn, kẻ thù đã xử bắn đồng chí Bùi Thế Thuận và chiến sĩ tự vệ Võ Văn Thởn. Ngày 28/4/1931, chúng tiếp tục xử bắn thêm 5 chiến sĩ tự vệ đỏ khác.

Trước khi ngã xuống, các chiến sĩ vẫn một lòng tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng, hiên ngang hô vang:

“Cách mạng muôn năm!

Đảng Cộng sản muôn năm!

Cách mạng nhất định thắng lợi!”.

Tiếng hô ấy đã trở thành biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước và niềm tin sắt son. Từ sự kiện lịch sử này, Lương Sơn được biết đến như một “Làng Đỏ” tiêu biểu trong cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh.

Sự hy sinh của bảy chiến sĩ cách mạng tại đình Lương Sơn đã tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của quê hương. Đó là những tấm gương sáng ngời về tinh thần kiên trung, bất khuất, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Đặc biệt, đồng chí Bùi Thế Thuận - Bí thư Chi bộ đầu tiên - đã thể hiện trọn vẹn khí tiết của người cộng sản, dám nhận về mình cái chết để bảo vệ nhân dân và cách mạng.

Làng Lương Sơn nay thuộc xã Đô Lương. Ảnh tư liệu

95 năm đã trôi qua, nhưng tinh thần “Làng Đỏ” Lương Sơn vẫn còn nguyên giá trị. Đó là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau luôn trân trọng, gìn giữ và phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang của quê hương.

Hoàng Xuân - Trần Hữu Hy