Những món ăn truyền thống không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán

Tết Nguyên đán là dịp lễ quan trọng và thiêng liêng nhất trong năm của người Việt Nam. Đây không chỉ là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, mà còn là dịp để các gia đình sum họp và cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc. Trong không khí rộn ràng ấy, mâm cỗ ngày Tết giữ vai trò đặc biệt quan trọng, thể hiện nét đẹp văn hóa ẩm thực truyền thống và những giá trị tinh thần sâu sắc được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mỗi món ăn ngày Tết không chỉ mang hương vị đặc trưng mà còn chứa đựng ý nghĩa tượng trưng cho may mắn, no đủ và đoàn viên.

Bánh chưng, bánh tét

Vào dịp Tết Nguyên đán, không thể không nhắc đến bánh chưng và bánh tét, hai loại bánh truyền thống của Tết Việt Nam. Bánh chưng phổ biến ở miền Bắc, có hình vuông tượng trưng cho đất, trong khi bánh tét thường xuất hiện ở miền Trung và miền Nam với hình trụ dài. Cả hai loại bánh đều được làm từ gạo nếp, đậu xanh và thịt lợn, gói bằng lá dong hoặc lá chuối. Việc cả gia đình cùng nhau gói bánh, canh nồi bánh suốt đêm giao thừa không chỉ tạo nên không khí ấm cúng mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó giữa các thế hệ. Bánh chưng, bánh tét là biểu tượng của lòng biết ơn trời đất và tổ tiên đã ban cho cuộc sống no đủ.

Dưa hành, củ kiệu

Dưa hành và củ kiệu là những món ăn kèm để cân bằng hương vị cho mâm cỗ Tết. Dưa hành phổ biến ở miền Bắc, trong khi củ kiệu thường thấy ở miền Trung và miền Nam. Vị chua nhẹ, cay cay của dưa hành hay củ kiệu giúp giảm cảm giác ngấy khi ăn các món nhiều đạm và chất béo như bánh chưng. Không chỉ là ẩm thực, dưa hành còn mang ý nghĩa xua đi điều không may mắn, đón chào một năm mới thuận lợi, hanh thông.

Gà luộc

Một món ăn truyền thống khác không thể thiếu trong mâm cỗ Tết của người Việt Nam là gà luộc. Gà luộc nguyên con, da vàng óng, được bày trang trọng trên đĩa lớn thường xuất hiện trong mâm cúng giao thừa và những ngày đầu năm mới. Gà luộc tượng trưng cho sự khởi đầu tốt đẹp, may mắn. Theo quan niệm dân gian, tiếng gáy của gà báo hiệu bình minh, xua tan điều xui rủi và mang đến ánh sáng, hy vọng cho năm mới. Vì vậy, việc dâng gà luộc lên bàn thờ tổ tiên thể hiện mong ước một năm mới hanh thông, thuận lợi.

Giò lụa

Một món ăn truyền thống khác thường xuất hiện trong dịp Tết là giò lụa. Giò lụa với màu trắng ngà, hương thơm nhẹ và vị dẻo dai tượng trưng cho sự tinh khiết, tròn trịa và đầy đặn. Trên mâm cỗ cúng tổ tiên, đĩa giò lụa thể hiện sự trang trọng và lòng thành kính của con cháu đối với ông bà. Ở nhiều gia đình, giò chả còn được dùng để đãi khách đầu năm như một lời chúc tốt đẹp, đủ đầy.

Canh măng

Canh măng cũng là món ăn quen thuộc trong ngày Tết của nhiều gia đình miền Bắc. Canh măng thường được nấu với móng giò hoặc xương, có vị ngọt thanh, đậm đà. Món canh này không chỉ giúp bữa ăn thêm phong phú mà còn thể hiện sự khéo léo, tỉ mỉ của người nội trợ. Trong quan niệm dân gian, măng tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển, mang ý nghĩa cầu mong một năm mới nhiều thành công và tiến bộ.

Xôi gấc

Không thể không nhắc đến xôi gấc trong dịp Tết Nguyên đán, món ăn mang màu đỏ tươi rực rỡ, tượng trưng cho may mắn và hạnh phúc. Xôi gấc thường được dùng trong bữa cơm đầu năm hoặc trong các nghi lễ cúng bái. Vị dẻo thơm của nếp hòa quyện với vị béo nhẹ của gấc khiến món ăn này trở thành lựa chọn quen thuộc trong dịp Tết, với mong ước một năm mới thuận lợi, nhiều niềm vui.

Mứt Tết

Bên cạnh các món mặn, mứt Tết cũng đóng vai trò quan trọng trong văn hóa ẩm thực ngày xuân. Các loại mứt như mứt dừa, mứt gừng, mứt sen, mứt bí… được bày biện đẹp mắt để tiếp đãi khách đến chúc Tết. Vị ngọt của mứt tượng trưng cho sự ngọt ngào, viên mãn trong cuộc sống. Mỗi loại mứt mang một ý nghĩa riêng, thể hiện sự hiếu khách và mong muốn những điều tốt đẹp sẽ đến với gia đình trong năm mới.

Mâm cỗ ngày Tết không chỉ đơn thuần là những món ăn ngon mà còn là kết tinh của văn hóa, truyền thống và tâm hồn người Việt. Mỗi món ăn đều mang trong mình câu chuyện, ý nghĩa và niềm tin về một năm mới an khang, thịnh vượng. Dù xã hội ngày càng hiện đại, những món ăn truyền thống ngày Tết vẫn giữ nguyên giá trị, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và kết nối các thế hệ trong mỗi gia đình Việt Nam.

Mai Trang/VOV.VN Ảnh: Tổng hợp