Những hành động của cha mẹ vô tình làm tổn thương con trẻ

Tác giả: Betsy De Thierry và Emma Reeves/ Skybooks & NXB Phụ nữ Việt Nam

Nuôi dưỡng trí tuệ cảm xúc của con

Được viết bởi một nhà tâm lý học trẻ em, cuốn sách giúp cha mẹ xây dựng được hệ sinh thái cảm xúc an toàn cho con cái. Thế giới cảm xúc của trẻ không giống như của người lớn. Muốn hiểu con, cha mẹ phải hiểu được cảm xúc của trẻ trong từng tình huống.

Những hành động của cha mẹ vô tình làm tổn thương con trẻ

Vì bận rộn, nhiều bậc cha mẹ vô tình phớt lờ cảm xúc của con. Điều này khiến trẻ bị tổn thương. Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ có thể rơi vào trạng thái rối loạn lo âu.

Việc cha mẹ phớt lờ cảm xúc của con có thể khiến bé bị tổn thương. Ảnh minh họa: M&C.

Sự thiếu hụt cảm xúc và nhu cầu tình cảm không được đáp ứng thường khó nhận biết, thấu hiểu hoặc đồng cảm. Tuy nhiên, với trẻ sơ sinh hay trẻ nhỏ không có sự gắn kết cảm xúc từ người lớn, điều chúng phải trải qua chủ yếu là nỗi sợ hãi tột cùng, cảm giác bất lực và sự choáng ngợp.

Tình trạng thiếu hụt cảm xúc trải dài theo nhiều mức độ. Ở mức nhẹ, trẻ có thể cảm thấy căng thẳng và buồn bã khi nhu cầu cảm xúc không được đáp ứng. Nhưng nếu tình trạng này kéo dài và gây ra tổn thương sâu sắc, dẫn đến những biểu hiện tiêu cực trong hành vi, cảm xúc và thậm chí xuất hiện các dấu hiệu của sang chấn, thì sự thiếu hụt cảm xúc có thể bị xem là một hành vi vi phạm pháp luật.

Ở mức độ nghiêm trọng nhất, sự thiếu hụt cảm xúc bị xem là hành vi bạo hành và ngược đãi trẻ em do những tổn thương sâu sắc mà trẻ phải chịu đựng. Điều quan trọng là chúng ta không được làm ngơ trước những dấu hiệu bất thường chỉ vì sợ bị “phán xét”. Thay vào đó, cần nhanh chóng báo cho cơ quan bảo vệ trẻ em (cảnh sát, nhân viên xã hội,...) để kịp thời can thiệp và giúp đỡ trẻ.

Trong nhiều trường hợp, những người xung quanh có thể vô tình “dung túng” cho việc thiếu quan tâm đến kết nối cảm xúc, dần trở nên thờ ơ trước những nhu cầu thiết yếu của trẻ.

Chúng tôi hiểu rằng việc đưa trẻ ra khỏi môi trường thiếu lành mạnh đó không phải là giải pháp duy nhất, nhưng đó có thể là một biện pháp quan trọng để đảm bảo an toàn cho trẻ và hạn chế những tổn thương tâm lý kéo dài.

Khi tình trạng thiếu hụt cảm xúc lên tới mức độ nghiêm trọng, trẻ có thể rơi vào trạng thái tuyệt vọng, cảm thấy như bị bỏ rơi hoàn toàn, dù các em hiếm khi diễn tả được điều đó bằng lời. Còn ở mức nhẹ, việc không được đáp ứng nhu cầu cảm xúc có thể khiến trẻ hình thành những cơ chế đối phó tiêu cực, cản trở sự phát triển lành mạnh của các em.

Thiếu hụt cảm xúc có thể được hiểu là tình trạng cha mẹ thiếu sự quan tâm và phản hồi đối với cảm xúc của con trong một thời gian dài. Họ không nhận ra con đang cảm thấy gì, không giúp con hiểu và diễn đạt cảm xúc, cũng không trân trọng những trải nghiệm của con. Điều này khiến trẻ luôn có cảm giác bị phớt lờ, không được coi trọng và công nhận.

Betsy De Thierry và Emma Reeves/ Skybooks & NXB Phụ nữ Việt Nam