Nhịp sống số lan tỏa

Bán hàng, nhận thanh toán xuyên biên giới

Ghé sạp quần áo của chị Nguyễn Thái Trang tại chợ An Đông (phường An Đông, TPHCM), chọn mua một bộ quần áo, chúng tôi nhanh chóng nhận được hóa đơn điện tử đầy đủ thông tin sau vài thao tác trên máy tính.

Chị Thái Trang cho biết, các thiết bị được đầu tư để đáp ứng quy định áp dụng hóa đơn điện tử từ giữa năm 2025. Dạo quanh chợ, dễ bắt gặp nhiều tiểu thương tranh thủ lúc vắng khách mở điện thoại cập nhật đơn hàng, theo dõi doanh thu trên phần mềm bán hàng thay cho cách ghi sổ như trước.

Theo chị Thái Trang, hóa đơn điện tử và phần mềm bán hàng giúp quản lý thu chi minh bạch, thuận tiện hơn trong giao dịch với khách hàng, doanh nghiệp. Những vướng mắc liên quan đến thuế của tiểu thương cũng từng bước được cơ quan thuế ghi nhận, tháo gỡ.

Du khách nước ngoài mua hàng tại sạp Việt Tuế, chợ Bến Thành (TPHCM) và thanh toán bằng mã QR xuyên biên giới. Ảnh: HOA LÀI

Tại sạp Việt Tuế ở chợ Bến Thành (phường Bến Thành, TPHCM), một du khách người Trung Quốc mua 3kg cà phê, 2kg hạt điều cùng bánh, mứt với tổng hóa đơn hơn 3 triệu đồng. Vị khách mở ví điện tử Alipay, quét mã QR để thanh toán. Chị Nguyễn Thị Việt (chủ sạp) cho hay, trước đây việc mua bán chủ yếu bằng tiền mặt, còn hiện nay sạp tiếp nhận nhiều phương thức thanh toán, từ thẻ ngân hàng quốc tế đến Alipay, WeChat Pay và các phương thức thanh toán điện tử khác.

“Tiền vào tài khoản tức thì, mình biết ngay giao dịch đã thành công. Có khách ban đầu chỉ định mua một món vì không mang nhiều tiền mặt nhưng thấy thanh toán thuận tiện nên mua thêm. Nhiều người còn chụp ảnh sạp, quay video đăng TikTok, Instagram. Với chợ truyền thống, hàng hóa chất lượng, dịch vụ tốt, thanh toán thuận tiện thì khách sẽ muốn quay lại nhiều hơn”, chị Việt chia sẻ.

Đại diện Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Bến Thành thông tin, khoảng 20% tiểu thương đã áp dụng các nền tảng thanh toán hiện đại như QR Pay, VietQR Global, đáp ứng nhu cầu thanh toán trong nước và xuyên biên giới. Thanh toán không tiền mặt giúp hoạt động kinh doanh thuận tiện hơn, đồng thời góp phần tạo diện mạo hiện đại cho ngôi chợ truyền thống nổi tiếng của thành phố.

Tiện lợi hơn với dịch vụ công trực tuyến

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường An Lạc (TPHCM), từ sáng sớm, người dân đã đến làm thủ tục, ngồi kín các dãy ghế chờ. Khu vực tiếp nhận được bố trí điều hòa, quầy nước, hệ thống tra cứu thông tin. Khi loa gọi số, người dân đến quầy tương ứng để thực hiện thủ tục.

Bà Trương Mỹ Hạnh (65 tuổi) vui mừng khi hồ sơ của bà được giải quyết chỉ trong khoảng 15 phút. Càng mừng hơn khi nhiều thủ tục về hộ tịch, cư trú, bảo trợ xã hội... hiện có thể thực hiện trực tuyến tại nhà, giúp giảm đáng kể thời gian đi lại.

Cán bộ Tổ địa bàn số phường Bình Quới (TPHCM) hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng trên điện thoại di động ngay tại khu dân cư. Ảnh: THÁI PHƯƠNG

Ở một số phường như An Khánh, Thủ Đức, robot tích hợp màn hình cảm ứng đã được đưa vào khu vực tiếp đón người dân để phát số thứ tự, hướng dẫn quy trình và hỗ trợ tra cứu thông tin bằng nhiều ngôn ngữ.

Tại phường Bến Thành, “Trợ lý ảo” Chatbot AI phục vụ người dân, doanh nghiệp 24/7, hỗ trợ tra cứu thủ tục, gửi phản ánh, kiến nghị. Phường cũng triển khai Sổ tay xây dựng, ứng dụng Đăng ký xây dựng, bản đồ số dữ liệu đất đai (WebGIS) và hệ thống khảo sát mức độ hài lòng qua mã QR tại bộ phận một cửa. Người dân có thể quét mã để góp ý về những nội dung chưa hài lòng và nhận phản hồi nhanh.

Công nghệ cũng đang giúp dịch vụ hành chính đến gần hơn với những người gặp khó khăn trong việc đi lại. Thông qua ứng dụng Công dân số, người dân thuộc nhóm cần hỗ trợ có thể đăng ký giải quyết một số thủ tục tại nhà. Mới đây, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hóc Môn (TPHCM) đã cử công chức đến tận nhà hỗ trợ một cụ bà 101 tuổi chứng thực chữ ký trong giấy ủy quyền nhận trợ cấp tuất.

Theo bà Mai Thị Hồng Hoa, Chủ tịch UBND phường Bến Thành, từ ngày 1-10-2025 đến 12-8-2026, Chatbot AI đã tiếp nhận 17.818 lượt câu hỏi. Từ đầu năm 2026 đến ngày 12-8 có 6.623 lượt; riêng tháng 7 có 633 lượt, tháng 8 có 213 lượt. Số lượt câu hỏi giảm dần cho thấy nhiều người dân đã quen hơn với quy trình và cách tra cứu thông tin.

Người dân được thụ hưởng lợi ích từ chuyển đổi số

Nhiều năm qua, đều đặn mỗi tháng, chị Nguyễn Thị Kim Ly (35 tuổi, ngụ phường Thông Tây Hội, TPHCM) thanh toán tiền điện cho cha mẹ ở Đắk Lắk. Số tiền chỉ khoảng 200.000-300.000 đồng/tháng, thao tác trên ứng dụng cũng khá nhanh nhưng đôi khi bận công việc chị lại quên. Có tháng tiền điện tăng bất thường, chị phải gọi về nhà kiểm tra rồi mới thanh toán. Trong một dịp về quê, chị quyết định cài ứng dụng và hướng dẫn ba tự thực hiện.

“Ba mẹ tôi đều trên 65 tuổi, làm ruộng. Ban đầu, ông bà rất ngại dùng điện thoại để giao dịch vì đọc nhiều thông tin lừa đảo trên mạng, sợ thao tác sai rồi mất tiền, lại phiền con cháu. Sau này, trong hội dưỡng sinh, mọi người chỉ nhau cách sử dụng điện thoại, mua hàng trực tuyến nên ba cũng quen dần. Tôi muốn chỉ thêm cho ba cách dùng ứng dụng, vì tự mình làm được thì vẫn chủ động hơn”, chị Ly kể.

Người dân làm thủ tục tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bình Tiên, TPHCM. Ảnh: LINH LINH

Khi công nghệ len sâu vào đời sống, người cao tuổi là một trong những nhóm dễ bị “bỏ lại phía sau” trong tiếp cận dịch vụ số do hạn chế về kỹ năng và kinh nghiệm sử dụng thiết bị. Để lợi ích của chuyển đổi số đến được với mọi người, bên cạnh hạ tầng và các ứng dụng thuận tiện, việc trang bị kỹ năng số cho người dân ngày càng quan trọng.

Bà Trịnh Thị Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ TPHCM, thông tin, thời gian qua, các cấp hội tập trung bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng sử dụng công nghệ cho hội viên, trong đó có kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Chương trình Bình dân học vụ số cũng được triển khai rộng rãi nhằm giúp hội viên từng bước làm quen, sử dụng các công cụ số trong công việc và cuộc sống.

“Thực tế cho thấy, nếu được ứng dụng đúng cách, công nghệ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công việc mà các chị em đang làm”, bà Trịnh Thị Thanh chia sẻ.

Cùng với những tiện ích, môi trường số cũng đặt ra những rủi ro mới về lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, xâm phạm dữ liệu cá nhân. Vì vậy, bên cạnh hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số hiệu quả, kỹ năng nhận diện thông tin, đánh giá tình huống và tự bảo vệ mình trên không gian mạng ngày càng trở nên cần thiết. Mới đây, Công an TPHCM ra mắt Câu lạc bộ Niềm tin số TPHCM, hướng đến thúc đẩy văn hóa số và xây dựng môi trường mạng an toàn, văn minh. Thượng tá Hồ Thọ Hải, Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhận định, đời sống số đã trở thành một phần không thể tách rời của xã hội. Công an TPHCM đang chuyển dần cách tiếp cận từ quản lý sang đồng hành, từ xử lý vi phạm sang tăng cường hướng dẫn, phòng ngừa và từ nỗ lực đơn lẻ sang huy động sự tham gia của các chủ thể trong hệ sinh thái số

KHÁNH AN - THANH HOA