Nhiều 'điểm sáng' trong bức tranh kinh tế thành phố

Lễ hội Áo dài là sự kiện du lịch nổi bật của Thành phố Hồ Chí Minh trong quý I/ 2026 (Ảnh THẾ ANH)

Du lịch tiếp tục là điểm sáng trong bức tranh kinh tế thành phố quý I/2026 khi doanh thu 3 tháng qua của ngành khoảng 150.000 tỷ đồng, đạt gần một phần hai kế hoạch năm. Theo ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, để đóng góp vào sự tăng trưởng 2 con số của thành phố trong năm 2026, ngành du lịch tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm gắn với không gian đô thị hợp nhất; chú trọng phát triển sản phẩm du lịch có chiều sâu, nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh. Bên cạnh đó, ngành du lịch còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, xúc tiến và phục vụ du khách, tăng cường đào tạo, phát triển nguồn nhân lực theo hướng chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển bền vững.

Theo ông Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2026 là năm đầu thành phố thực hiện mô hình chính quyền đô thị hai cấp và vận hành các cơ chế, chính sách đặc thù mới. Và cũng là năm đầu Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hơn 10% như một đích đến chiến lược cùng với cả nước. Tuy nhiên, sự tác động bên ngoài, nhất là xung đột ở Trung Đông đã ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của thành phố. Hoạt động xuất, nhập khẩu chịu sức ép lớn khi chi phí vận tải tăng cao và thời gian vận chuyển kéo dài do hạn chế không phận qua khu vực Trung Đông. Kim ngạch xuất khẩu quý I ước đạt 22,06 tỷ USD, chỉ tăng 1,12% so với cùng kỳ. Đây là con số thực, phản ánh đúng sức ép hiện tại.

Tuy vậy, đầu tư có tín hiệu rất tích cực: Dòng vốn FDI ghi nhận bứt phá khi đạt gần 2,9 tỷ USD trong quý I, tăng đến 219% so với cùng kỳ, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vẫn được duy trì. Số doanh nghiệp thành lập mới tăng 47%, với tổng vốn đăng ký và bổ sung đạt 253.958 tỷ đồng, một thông điệp rõ ràng về kỳ vọng của khu vực tư nhân vào tương lai của thành phố.

Trong quý I, thành phố tiếp tục thu hút đầu tư tốt trên lĩnh vực khoa học-công nghệ. Thành phố đã lập các Tổ công tác hỗ trợ cho các nhà đầu tư chiến lược. Kết quả nổi bật nhất là liên doanh Tập đoàn Kinh Bắc đã nộp hồ sơ đầu tư Dự án Trung tâm Dữ liệu AI tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung với quy mô 2,1 tỷ USD, dự kiến sẽ khởi công vào ngày 27/4 sắp tới.

Trong quý II, thành phố sẽ trình Hội đồng nhân dân thành phố ban hành các chính sách mới hỗ trợ các doanh nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp nhỏ và vừa. “Nhìn tổng thể, sự tác động từ bên ngoài dù gây khó khăn cho sự phát triển của thành phố nhưng qua đó cũng tạo thời cơ để thành phố tìm cách kiến tạo cơ hội từ chính sự bất định đó”, ông Trương Minh Huy Vũ cho biết.

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cho biết thêm, động lực đột phá then chốt của thành phố trong thời gian tới là thể chế. Thành phố hiện có trong tay những công cụ thể chế quan trọng, đặc biệt là Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cho phép rút ngắn 50% thời gian xử lý thủ tục đầu tư, cùng với các nghị quyết khác của Trung ương đang tạo nền tảng pháp lý cho việc tháo gỡ điểm nghẽn trong quản lý đất đai, đường sắt đô thị, đầu tư và khoa học-công nghệ trên địa bàn thành phố.

Vừa qua, thành phố đã giải quyết nhanh nhiều siêu dự án từng kéo dài hàng chục năm, đây là đột phá về tư duy và phương pháp làm việc. Thời gian tới, hai “đòn bẩy” thể chế lớn nhất đang chờ phía trước đó là Luật Đô thị đặc biệt và Quy hoạch tổng thể thành phố. Đây không đơn thuần là công cụ hành chính mà là cơ sở để thành phố chuyển từ địa phương thực thi chính sách sang chủ thể chủ động kiến tạo chính sách cho chính mình. Chính vì thế, thành phố cần triển khai nhanh nhất, hiệu quả các cơ chế có trong các nghị quyết đã ban hành nhằm tạo sự đột phá trong phát triển.

Ông Võ Hoàng Ngân, Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, không gian phát triển mới chính là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của thành phố trong tương lai, đồng thời thành phố cần chuyển mạnh từ phát triển theo địa giới hành chính sang phát triển theo không gian chức năng và chuỗi giá trị. Trước hết, thành phố được định hướng phát triển theo mô hình siêu đô thị tích hợp, đa trung tâm, trong đó các khu vực không tồn tại độc lập mà được tổ chức như các cực phát triển có tính bổ trợ lẫn nhau.

Cấu trúc tổng thể được hình thành theo định hướng “một không gian-ba vùng-một đặc khu”, với vùng lõi Thành phố Hồ Chí Minh giữ vai trò trung tâm tài chính, dịch vụ và đổi mới sáng tạo; khu vực Bình Dương (cũ) phát triển thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao; khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) giữ vai trò cửa ngõ kinh tế biển, cảng biển và năng lượng; đồng thời, đặc khu Côn Đảo được định hướng trở thành trung tâm du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng đặc thù.

Tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 5, nhiệm kỳ 2025-2030 vừa qua, đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu toàn hệ thống chính trị tập trung cao độ để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, các quý còn lại cần phấn đấu đạt từ 11-12%. Thành phố tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số để định lượng và đo đếm chính xác hiệu quả công việc, kiện toàn đội ngũ cán bộ, tăng cường phân cấp, phân quyền mạnh mẽ.

Đồng chí Bí thư Thành ủy lưu ý, chú trọng các chương trình, chính sách đột phá vì an sinh xã hội. Cụ thể, thành phố sớm triển khai phương án miễn phí xe buýt và phí hạ tầng cửa khẩu, thực hiện chương trình khám sức khỏe tầm soát miễn phí hằng năm cho toàn dân, ưu tiên quỹ đất công cho hạ tầng y tế. Thành phố phải quyết tâm xóa bỏ tình trạng học ca 3, bảo đảm đủ trường lớp cho học sinh vào năm học 2027-2028, cùng với đó thúc đẩy mô hình liên kết xây dựng nhà ở cho công nhân thuê, quyết liệt xử lý các khu vực nhà ổ chuột, chung cư cũ để nâng cao đời sống người dân.

Bài và ảnh: QUANG QUÝ