Nhật Bản siết AI giả giọng nói, bảo vệ người nổi tiếng trước nạn deepfake

Theo khuyến nghị, giọng nói của người nổi tiếng và diễn viên lồng tiếng được xem là một phần thể hiện bản sắc cá nhân và thuộc phạm vi quyền công khai hình ảnh, danh tính. Việc sử dụng AI để tạo các video hoặc nội dung có giọng nói tương tự nhằm đăng tải lên mạng xã hội và thu lợi nhuận sẽ bị coi là hành vi xâm phạm quyền này.

Bộ khuyến nghị được đưa ra sau khi nhiều diễn viên lồng tiếng tại Nhật Bản liên tục kêu gọi chính phủ có biện pháp ngăn chặn tình trạng AI tự ý sao chép giọng nói của họ. Trong bối cảnh Nhật Bản chưa có đạo luật riêng về "quyền giọng nói", bộ khuyến nghị sẽ được áp dụng đối với cả tổ chức và cá nhân sử dụng AI, đồng thời đưa ra nhiều tình huống cụ thể có thể bị xem là vi phạm.

Theo đó, việc sử dụng AI để tạo bài hát hoặc sản phẩm âm thanh mô phỏng giọng ca sĩ, diễn viên lồng tiếng, rồi công khai phát tán có thể bị yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc buộc gỡ bỏ nếu bị xác định là trái pháp luật. Tương tự, các video có nội dung phản cảm sử dụng giọng nói giả mạo người nổi tiếng cũng có thể bị coi là hành vi xâm phạm danh dự, uy tín và quyền không bị sử dụng hình ảnh, danh tính một cách tùy tiện.

Bộ khuyến nghị cũng nêu rõ quyền giọng nói sẽ chấm dứt sau khi người sở hữu qua đời, nhưng trong một số trường hợp, nhằm bảo vệ sự tôn nghiêm của người đã khuất, thân nhân vẫn có thể yêu cầu bồi thường nếu việc sử dụng AI gây ảnh hưởng đến danh dự của họ.

Bộ Tư pháp Nhật Bản cho rằng việc xác định hành vi giả mạo giọng nói phức tạp hơn nhiều so với nhận diện khuôn mặt hay ngoại hình. Vì vậy, cơ quan chức năng sẽ không chỉ căn cứ vào mức độ giống nhau của giọng nói mà còn xem xét các yếu tố khác, như thông tin đi kèm có đủ để nhận diện người bị mạo danh hay không. Trong khi đó, các màn bắt chước giọng nói mang tính biểu diễn của nghệ sĩ hài, khi công khai nêu rõ nhân vật được mô phỏng, sẽ không bị xem là hành vi vi phạm.

Theo Bộ trưởng Tư pháp Hiroshi Hiraguchi, bộ khuyến nghị trên nhằm “tạo khuôn khổ để AI tiếp tục được ứng dụng rộng rãi, đồng thời hạn chế các tranh chấp phát sinh từ việc sử dụng công nghệ này trái phép”.

Thanh Phương (TTXVN)