Nhật Bản chính thức giải tán Quốc hội, tổ chức bầu cử sớm

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại phiên họp toàn thể của Hạ viện ngày 23/1. Ảnh: Reuters.

Chiều 23/1, Nhật Bản đã chính thức giải tán Hạ viện, mở đường cho cuộc tổng tuyển cử sớm dự kiến diễn ra vào ngày 8/2 tới. Đây là động thái hiếm thấy trong lịch sử chính trị Nhật Bản thời hậu chiến.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên trong vòng 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội, đồng thời cũng là lần đầu tiên việc giải tán diễn ra khi kỳ họp thường kỳ vừa bắt đầu từ tháng 1.

Tại phiên họp toàn thể của Hạ viện khai mạc lúc 13h00 cùng ngày, Chủ tịch Hạ viện Nukaga Fukushiro đã đọc Chiếu thư giải tán Hạ viện theo quy định của Hiến pháp, chính thức chấm dứt nhiệm kỳ của 465 nghị sĩ. Ngay sau đó, các nghị sĩ đã hô vang khẩu hiệu truyền thống “Banzai” trong hội trường, theo Kyodo News.

Việc giải tán Hạ viện tạo tiền đề cho chiến dịch vận động tranh cử kéo dài 12 ngày, dự kiến bắt đầu từ ngày 27/1. Khoảng thời gian từ khi giải tán đến ngày bỏ phiếu chỉ là 16 ngày - ngắn nhất trong lịch sử Nhật Bản thời hậu chiến.

Thủ tướng Sanae Takaichi, nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản, đã công bố quyết định kêu gọi bầu cử sớm từ đầu tuần. Dù mới nhậm chức được khoảng ba tháng kể từ tháng 10/2025, bà Takaichi hiện nhận được mức ủng hộ cao, khoảng 70%, theo các cuộc thăm dò dư luận.

Thủ tướng Takaichi cho rằng việc tổ chức bầu cử sớm là cần thiết nhằm tìm kiếm sự ủy thác trực tiếp của cử tri đối với cương vị thủ tướng, cũng như đối với liên minh cầm quyền mới giữa Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy Tân Nhật Bản (JIP), được thành lập cùng thời điểm bà lên nắm quyền.

Liên minh cầm quyền hiện chỉ nắm giữ đa số sít sao tại Hạ viện với 233/465 ghế, đồng thời ở thế thiểu số tại Thượng viện (120/248 ghế), khiến chính phủ thường xuyên phải tìm kiếm sự ủng hộ từ các đảng đối lập để thông qua các dự luật.

Các nghị sĩ giơ tay và hô vang "banzai" (cổ vũ) sau khi việc giải tán hạ viện được công bố tại Quốc hội ở Tokyo (Nhật Bản) ngày 23/1. Ảnh: Reuters.

Giới phân tích nhận định, lạm phát và chi phí sinh hoạt leo thang sẽ là chủ đề trung tâm của chiến dịch tranh cử. Cả phe cầm quyền lẫn phe đối lập đều đưa ra đề xuất giảm hoặc bãi bỏ thuế tiêu dùng đối với thực phẩm, song vấn đề tìm kiếm nguồn tài chính thay thế được dự báo sẽ gây nhiều tranh luận.

Theo Đài NHK, các vấn đề an ninh cũng sẽ nổi lên trong bối cảnh căng thẳng Nhật – Trung gia tăng, sau khi Thủ tướng Takaichi hồi tháng 11/2025 đưa ra phát biểu cho rằng Nhật Bản có thể can dự nếu Trung Quốc sử dụng vũ lực nhằm vào Đài Loan. Bắc Kinh sau đó đã gia tăng các biện pháp trả đũa kinh tế và ngoại giao đối với Tokyo.

Bên cạnh đó, các bê bối liên quan đến quỹ chính trị, vấn đề nhập cư và tác động của du lịch quốc tế cũng được cho là sẽ trở thành những chủ đề tranh luận nóng trong cuộc bầu cử.

Dữ liệu công bố ngày 23/1 cho thấy lạm phát tại Nhật Bản đã chậm lại trong tháng 12, chủ yếu nhờ các khoản trợ cấp điện và khí đốt của chính phủ. Chỉ số giá tiêu dùng lõi tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước, giảm so với mức 3% của tháng 11, dù vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản.

Phương Linh