Nhân tố định hình các giá trị cốt lõi cho Thành phố sáng tạo

Trò chuyện với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, nữ biên đạo chia sẻ về lợi thế, thách thức và kỳ vọng về thế hệ nữ nghệ sĩ trên hành trình đưa nghệ thuật biểu diễn trở thành động lực phát triển bền vững của Thủ đô.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam Nguyễn Thị Tuyết Minh.

- Là một biên đạo múa đồng thời đảm nhiệm vai trò quản lý, chị nhìn nhận thế nào về vị trí và đóng góp của phụ nữ trong phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô hiện nay?

- Trong dòng chảy phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay, đặc biệt khi Hà Nội đang khẳng định vị thế Thành phố sáng tạo, vai trò của người phụ nữ không dừng ở sự tham gia, mà đã trở thành nhân tố định hình các giá trị cốt lõi.

Với sự nhạy bén thiên phú, phái đẹp liên tục nắm bắt xu hướng hội nhập quốc tế để triển khai những dự án sáng tạo tiên phong. Phụ nữ có khả năng “giải mã” các khái niệm khô khan thành sản phẩm nghệ thuật có chiều sâu, biến những giá trị di sản tĩnh lặng thành câu chuyện đương đại sống động, chạm tới trái tim công chúng.

Thiên chức của phụ nữ là sự gắn kết nên rất dễ đảm nhận vai trò cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc địa phương và dòng chảy toàn cầu. Sự hiện diện của phụ nữ bảo chứng cho một ngành công nghiệp văn hóa Hà Nội phát triển trọn vẹn về cái đẹp và lòng trắc ẩn, ôm chứa sự tinh tế và bản sắc dân tộc.

- Theo chị, những lợi thế riêng của phụ nữ trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật, đặc biệt là múa và nghệ thuật biểu diễn, có thể trở thành động lực cho sự hình thành các sản phẩm văn hóa chất lượng cao?

- Phụ nữ sở hữu một đặc quyền trời phú là khả năng biến những rung động tinh vi nhất của tâm hồn thành ngôn ngữ cảm xúc lay động. Sự nhạy cảm thiên bẩm, trái tim bao dung và đức hy sinh thầm lặng tạo nên nguồn nhựa sống bền bỉ. Đó là sức mạnh của tính nữ, cũng là gốc rễ nuôi dưỡng những tác phẩm có chiều sâu, tạo nên giá trị văn hóa chất lượng, có sức sống lâu bền.

- Trong quá trình tổng đạo diễn nhiều chương trình nghệ thuật quy mô lớn, chị thấy vai trò điều phối, kết nối và dẫn dắt tập thể của nữ giới được thể hiện ra sao?

- Để điều hành hàng ngàn con người cùng hàng chục ê kíp chạy đua với từng tích tắc trước “giờ G”, cái “nết” dịu dàng buộc phải nhường chỗ cho kỷ luật thép. Mỗi cái nhìn lúc ấy là phân tích dữ liệu thần tốc để đưa ra quyết định tối ưu, tiết kiệm nhất nhưng hiệu quả nghệ thuật phải cao nhất. Trên hiện trường khốc liệt không có chỗ cho sự ủy mị. Thay vào đó là bản lĩnh của một người chỉ huy, vận hành bộ máy chính xác để mọi nguồn lực, dù hạn hẹp, vẫn kết tinh thành một tác phẩm vẹn tròn.

Chúng tôi chấp nhận “đánh rơi” sự mềm mại nhất thời, dùng cái đầu “lạnh” để điều phối nhưng giữ trái tim “nóng” để dẫn dắt. Đó là sự đánh đổi cần thiết để giữ cái uy và truyền lửa cho sản phẩm văn hóa chất lượng cao.

- Công nghiệp văn hóa đòi hỏi tính chuyên nghiệp và khả năng thích ứng nhanh với thị trường. Phụ nữ làm nghề sáng tạo đang đối diện những thách thức gì để vừa giữ chất lượng nghệ thuật, vừa đáp ứng yêu cầu vận hành theo cơ chế công nghiệp?

- Bước vào guồng quay công nghiệp văn hóa, phụ nữ không còn được phép chỉ là “người mơ mộng” trên thánh đường nghệ thuật, mà phải là những nhà điều hành tỉnh táo. Thách thức lớn nhất là bảo vệ “hồn cốt” của tác phẩm trước cơn lốc số hóa và áp lực tiến độ, làm sao tối ưu hóa quy trình mà không “vô cảm hóa” giá trị tâm hồn.

Đằng sau ánh đèn sân khấu và vai trò tổng đạo diễn là gánh nặng kép của sự dấn thân. Công nghiệp văn hóa đòi hỏi những “đêm trắng” miệt mài, trong khi thiên chức làm vợ, làm mẹ vẫn hiện diện. Chúng tôi chọn sòng phẳng với thị trường, chuyên nghiệp trong hành động, giữ ngọn lửa nghệ thuật và mái ấm gia đình cùng thăng hoa.

- Từ kinh nghiệm dàn dựng các vở ballet, kịch múa, chị đánh giá thế nào về tiềm năng đưa múa và nghệ thuật biểu diễn trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng của Hà Nội?

- Hà Nội đối với tôi rất thiêng liêng và với nghệ thuật biểu diễn cũng là một “thánh đường” khổng lồ luôn đợi những vở diễn tầm cỡ. Hãy thử tưởng tượng một sản phẩm văn hóa độc bản, nơi huyền thoại Tứ bất tử hay sự tích Vua Lê trả kiếm; rồi bao câu chuyện bên sông Hồng, sông Tô Lịch kết nối với Hoàng thành Thăng Long bước ra từ trang sách, sống lại bằng vũ điệu... Đó là cuộc đối thoại giữa di sản ngàn năm và tư duy đương đại. Khi những không gian như Nhà hát Lớn Hà Nội, Nhà hát Hồ Gươm, Rạp Hồng Hà, Rạp Kim Mã được đầu tư thành điểm trải nghiệm văn hóa cao cấp, nghệ thuật sẽ trở thành “thỏi nam châm” hút du khách.

- Chị kỳ vọng điều gì ở thế hệ nữ nghệ sĩ hôm nay để họ góp phần đưa công nghiệp văn hóa Hà Nội phát triển bền vững, hội nhập quốc tế?

- Kỳ vọng lớn nhất của tôi là sự dũng cảm bước ra khỏi vỏ bọc của người chỉ biết múa, để trở thành những nhà làm văn hóa có tầm nhìn thực tế. Phụ nữ có sự nhạy cảm và kiên định đặc biệt, hãy dùng sự mềm mỏng để gắn kết nguồn lực nhưng đủ tỉnh táo, quyết liệt khi tham gia dự án lớn. Đừng ngại tính toán hiệu quả kinh tế, bởi nghệ thuật chỉ sống dài lâu khi nuôi được chính mình và ê kíp. Tôi tin rằng, khi làm nghề bằng trái tim ấm nóng và lòng tri ân sâu sắc, chúng ta sẽ đưa Hà Nội trở thành điểm đến mà bất cứ ai cũng khao khát chạm vào chiều sâu văn hiến, giữ cho ngọn lửa bản sắc rực cháy đến tương lai.

- Trân trọng cảm ơn biên đạo múa Nguyễn Thị Tuyết Minh!

Yên Nga