Công nghiệp văn hóa: Khi phụ nữ đóng vai trò 'nhạc trưởng'

Từ sáng tạo nghệ thuật, bảo tồn di sản đến quản trị doanh nghiệp và xây dựng thương hiệu, phụ nữ không chỉ tham gia mà còn tạo nên những chuyển động mạnh mẽ, bền bỉ và giàu bản sắc cho lĩnh vực này.

NSƯT Đặng Thái Huyền (thứ ba từ trái sang) và đoàn làm phim “Mưa đỏ” nhận giải Mai Vàng 2026.

Dấu ấn của những nữ nghệ sĩ

Bộ phim “Mưa đỏ” từng làm mưa làm gió tại các rạp chiếu phim, trở thành hiện tượng chưa từng thấy của phim đề tài chiến tranh khi đạt kỷ lục doanh thu gần 700 tỷ đồng - là một tác phẩm do nữ đạo diễn, NSƯT, Thượng tá Đặng Thái Huyền, Phó Giám đốc Điện ảnh Quân đội nhân dân thực hiện. Với thành công vang dội, nữ đạo diễn Đặng Thái Huyền đã phá vỡ định kiến cho rằng dòng phim chiến tranh là kén người xem, dễ ế ẩm, chỉ chiếu chào mừng rồi cất kho.

Nhà thiết kế Minh Hạnh đang phối hợp với Trung tâm Hoạt động văn hóa, khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện rất nhiều chương trình nghệ thuật biểu diễn thời trang, âm nhạc tại khu vực Hồ Văn và khu nội tự, góp sức biến di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành điểm hẹn của sáng tạo. Chị chia sẻ: “Chúng tôi muốn góp phần đưa Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ là nơi phát huy tinh hoa đạo học Việt Nam mà còn là không gian sáng tạo mới mẻ, hấp dẫn, nơi nghệ thuật thăng hoa và công chúng có thêm nhiều trải nghiệm”.

Trong lĩnh vực âm nhạc, nhiều nữ nghệ sĩ đang góp phần hình thành nên một thị trường nhạc sôi động, giàu bản sắc cho Thủ đô. Điển hình như nữ ca sĩ trẻ Vũ Thùy Linh với album “Tơ đồng thánh thót” gồm các bài hát mang âm hưởng dân ca và được quay hình ảnh tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào năm 2025. Hay các nghệ sĩ của Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long như Thái Phương, NSƯT Khánh Hòa... cũng góp công sức không nhỏ tạo nên thành công của nhạc kịch “Giấc mơ Chí Phèo” - vở diễn tạo nhiều dấu ấn nổi bật với các giải thưởng lớn, mang đến sức sống mới cho sân khấu Thủ đô hai năm qua.

Không chỉ là nơi ươm mầm và nâng đỡ nhiều tài năng nữ, Hà Nội còn là không gian biểu diễn quan trọng bậc nhất của các nghệ sĩ tên tuổi như Mỹ Linh, Hồng Nhung, Thanh Lam... Chính sự hiện diện và cống hiến bền bỉ của họ đã góp phần định hình diện mạo âm nhạc đương đại của Thủ đô, khẳng định vai trò nổi bật của phụ nữ trong dòng chảy sáng tạo văn hóa hôm nay.

Phát huy khả năng thấu cảm, góc nhìn tinh tế

Theo NSND Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, Hà Nội với vai trò là trung tâm văn hóa của cả nước, đặc biệt là đầu tàu trong phát triển công nghiệp văn hóa đã trở thành nơi lý tưởng để thu hút, hội tụ nhân tài. Các lĩnh vực được ưu tiên phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội luôn có dấu ấn lớn của những nữ nghệ sĩ.

“Những nữ nghệ sĩ, đạo diễn, nhà thiết kế, biên kịch, nhà văn... không chỉ mang đến góc nhìn tinh tế, giàu cảm xúc mà còn phản ánh chiều sâu trải nghiệm của đời sống. Chính sự nhạy cảm và khả năng thấu cảm đã giúp họ kể những câu chuyện gần gũi, chạm tới trái tim công chúng, qua đó tạo ra giá trị thương mại bền vững cho sản phẩm văn hóa” - NSND Trịnh Thúy Mùi bày tỏ.

Là người gắn bó lâu năm với Nhà hát Chèo Hà Nội, NSND Thu Huyền, Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội chia sẻ, chị đã trưởng thành và được công chúng biết đến qua nhiều vở diễn, nổi bật là vai diễn Thị Màu trong vở chèo kinh điển “Quan Âm Thị Kính”, Hoạn Thư trong vở “Kiều”...

Nghệ sĩ Thu Huyền cho biết, một trong những thành công nhất của Nhà hát Chèo Hà Nội là thực hiện các vở diễn về đề tài lịch sử, như “Oan khuất một thời”, “Ngọc Hân công chúa”, “Vương nữ Mê Linh”, “Cánh chim trắng trong đêm”... Các vở diễn này đã giành nhiều giải thưởng cao tại các liên hoan toàn quốc và đều ghi dấu ấn của các nữ nghệ sĩ.

“Trong mọi hoạt động của Nhà hát, các nữ nghệ sĩ đều có những đóng góp quan trọng, đặc biệt là những sáng tạo thiết thực với mục tiêu góp phần phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Phát huy nguồn lực này, Nhà hát sẽ tiếp tục xây dựng các sản phẩm nghệ thuật mới, phát huy những giá trị truyền thống của chèo nhưng với cách tiếp cận mới để đưa nghệ thuật truyền thống đến gần với giới trẻ” - Nghệ sĩ Thu Huyền chia sẻ.

Nhìn nhận vai trò của phụ nữ trong các hoạt động sáng tạo nghệ thuật của Thủ đô, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, không chỉ là nghệ sĩ hay nghệ nhân, ngày càng nhiều phụ nữ đảm nhiệm vai trò lãnh đạo trong các doanh nghiệp văn hóa, công ty truyền thông, nhà xuất bản, hãng phim, thương hiệu thời trang... Trong bối cảnh chuyển đổi số, nhiều nữ doanh nhân đã nhanh chóng thích ứng với công nghệ để quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu cá nhân, mở rộng thị trường. Sự nhạy bén này góp phần thúc đẩy quá trình chuyên nghiệp hóa và hiện đại hóa công nghiệp văn hóa.

Có thể thấy, công nghiệp văn hóa là lĩnh vực đặt con người vào trung tâm của phát triển. Trong tiến trình ấy, phụ nữ vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là người gìn giữ và làm mới di sản, vừa là nhà quản trị năng động. Họ góp phần tạo nên những sản phẩm văn hóa mang giá trị thẩm mỹ, kinh tế và nhân văn sâu sắc.

Hoàng Bình Phương