Nhân tài khoa học là hạt nhân để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Sinh viên Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội).

5 giải pháp nhằm thu hút, đãi ngộ nhân lực chất lượng cao

Ngày 8/4, Bộ GDĐT phối hợp với Báo Tiền Phong và các cơ sở giáo dục đại học tổ chức Hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới”.

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) nhấn mạnh, muốn phát triển nhanh và bền vững, Việt Nam phải trở thành quốc gia có chính sách đồng bộ phát hiện, bồi dưỡng, sử dụng và giữ chân được người tài.

Theo ông, để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong thời gian tới, chúng ta cần có nguồn nhân lực chất lượng cao; đội ngũ nhân tài khoa học là hạt nhân phát triển.

Tuy nhiên, chính sách phát hiện và bồi dưỡng nhân tài còn thiếu hệ thống và chưa liên tục. Liên kết giữa đào tạo – nghiên cứu – sử dụng còn lỏng lẻo. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực chất lượng cao.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT)

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo gợi mở 5 giải pháp nhằm thu hút, đãi ngộ nhân lực chất lượng cao. Thứ nhất, xây dựng hệ thống phát hiện và nuôi dưỡng nhân tài sớm, liên thông. Theo đó, cần hình thành các “luồng đào tạo tinh hoa” xuyên suốt, có cơ chế tuyển chọn đặc biệt.

Thứ hai, đổi mới căn bản mô hình đào tạo tài năng. Chuyển mạnh sang cá thể hóa học tập, đào tạo gắn với nghiên cứu, gắn với các phòng thí nghiệm trọng điểm và các nhóm nghiên cứu mạnh. Sinh viên tài năng phải được đặt trong môi trường sáng tạo thực sự.

Thứ ba, gắn chặt đào tạo với sử dụng nhân tài, đột phá về chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài; phát triển mạnh mô hình hợp tác “ba nhà”: Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp. Xây dựng cơ chế cạnh tranh về: thu nhập và điều kiện làm việc; cơ hội tiếp cận các nguồn lực nghiên cứu lớn; môi trường sáng tạo cởi mở, minh bạch.

Thứ tư, hình thành các chương trình quốc gia về phát triển nhân tài khoa học, trong đó Nhà nước đóng vai trò chăm lo, kiến tạo và dẫn dắt; trải thảm đỏ và ưu đãi các chuyên gia giỏi quốc tế đến Việt Nam.

Thứ năm, mỗi cơ sở giáo dục đại học phải trở thành một "vườn ươm" thực thụ, nơi gieo mầm và nâng niu những khát vọng lớn; là “cực thu hút nhân tài”; đại học nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo đạt chuẩn quốc tế, đủ sức cạnh tranh trong khu vực, trở thành nơi hội tụ nhân tài.

Trong khuôn khổ của Hội thảo diễn ra tọa đàm về chính sách thu hút, đãi ngộ tài năng trong bối cảnh mới.

Chìa khóa” để đất nước vượt qua các thách thức

Cho rằng, nhân lực chất lượng cao là “chìa khóa” để đất nước vượt qua các thách thức trong quá trình hội nhập quốc tế; GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ (ĐH Quốc gia Hà Nội) – nhấn mạnh, sinh viên tài năng không chỉ là những bạn tốt nghiệp với bằng đỏ mà phải biết đem kiến thức, kỹ năng uyên bác của mình vào công việc.

Tài năng phải được thể hiện thông qua các giá trị mang lại trong công việc, người tài năng nên phải được đương đầu với các nhiệm vụ với thách thức cao, đi đầu, dẫn dắt.

Bên cạnh đó, cần nhấn mạnh vai trò của các trường đại học. Các cơ sở giáo dục đại học không chỉ đảm bảo chất lượng đào tạo, mà còn là trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Đặc biệt, việc liên kết với doanh nghiệp và quốc tế có vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận những xu hướng công nghệ mới, từ đó chuẩn bị tốt hơn cho thị trường lao động toàn cầu, sẵn sàng đương đầu với mọi thách thức.

Để đạt được điều này, các cơ sở giáo dục cần hiện đại hóa cơ sở vật chất, nâng cấp toàn diện chương trình đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên. Các hoạt động đào tạo cần gắn kết học thuật với thực tiễn, phát triển kỹ năng thực tế ở sinh viên, từ đó tăng cường khả năng ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong lao động sản xuất của thị trường.

GS.TS Chử Đức Trình chia sẻ tại hội thảo.

Ngoài ra, theo GS.TS Chử Đức Trình, cải cách cơ chế hoạt động quản trị nhà trường là yếu tố quan trọng. Bên cạnh công tác đào tạo, việc khai thác, sử dụng và thiết kế môi trường làm việc để phát huy tối đa tài năng của người lao động là nhiệm vụ quan trọng và quyết định sự phát triển đột phá của tổ chức, doanh nghiệp và đất nước.

Các doanh nghiệp cần đầu tư xây dựng môi trường và văn hóa làm việc kiến tạo hơn, đổi mới sáng tạo hơn, tăng cường khả năng chiếm lĩnh thị trường thế giới thông qua giá trị cốt lõi của sản phẩm Make in Vietnam.

Bà Võ Hồng Hạnh - Giám đốc, Ban Quan hệ Đối tác và Hợp tác Doanh nghiệp, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) cho rằng, việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế tại Việt Nam cần bắt đầu từ mô hình đào tạo bảo đảm chất lượng đồng bộ, từ đầu vào, chương trình học đến chuẩn đầu ra.

Không dừng ở kiến thức chuyên môn, bà Hạnh nhấn mạnh yêu cầu đào tạo sinh viên theo hướng toàn diện hơn, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của thị trường lao động.

Qua làm việc với doanh nghiệp, nhà trường nhận thấy nhà tuyển dụng hiện không chỉ tìm kiếm những ứng viên giỏi chuyên môn mà còn đặc biệt coi trọng kỹ năng và thái độ làm việc.

Theo bà Hạnh, khâu tuyển chọn mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là phải có chiến lược nuôi dưỡng nhân tài trong suốt quá trình học tập, thông qua các chương trình hỗ trợ mang tính cá thể hóa, giúp sinh viên nhận diện đúng năng lực, xác định đúng lộ trình và được định hướng vào những vị trí phù hợp sau tốt nghiệp.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong nhấn mạnh, trong bối cảnh tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng, nhân tài không chỉ là nguồn lực mà còn là lợi thế cạnh tranh cấp thiết của mỗi quốc gia.

Tuy nhiên, thực tiễn đặt ra nhiều câu hỏi: làm sao phát hiện đúng người tài, đào tạo hiệu quả trong môi trường biến động nhanh, và xây dựng cơ chế đủ minh bạch, công bằng để thu hút, giữ chân nhân tài.

Theo Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kinh tế tri thức đang định hình lại cấu trúc xã hội, khái niệm tài năng cũng thay đổi, mở rộng sang những cá nhân có tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến. Điều này đòi hỏi hệ thống giáo dục phải đổi mới, tổ chức sử dụng nhân lực linh hoạt hơn và xã hội tạo môi trường khuyến khích sáng tạo, chấp nhận khác biệt.

Minh Phong