Nhận diện rủi ro và 'bẫy nghề nghiệp' trong ngành blockchain

Ngày 8/4/2026, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) phối hợp với Viện Công nghệ Blockchain và Trí tuệ nhân tạo ABAII tổ chức chương trình ABAII Unitour thứ 41 cho hơn 100 sinh viên Trường Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-IS) với chủ đề “Tổng quan về blockchain, tài sản mã hóa và cơ hội phát triển nghề nghiệp”.

Ông Nguyễn Thế Bảo, Chuyên gia Chiến lược, Công ty 1Matrix cho biết, thị trường tài sản số đang đối diện nhiều rủi ro từ những thủ đoạn lừa đảo tinh vi không chỉ đe dọa người dùng mà còn tạo ra những “cạm bẫy” nguy hiểm đối với những người đang tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực này.

Trên phạm vi toàn cầu, tổng giao dịch phi pháp đã tăng 162% từ 57,2 tỷ USD năm 2024 lên hơn 154 tỷ USD năm 2025 (nguồn Chainalysis 2026 Crime Report). Tại Việt Nam, số liệu từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho thấy giai đoạn từ 15/12/2019 - 14/5/2024 (khoảng 4,5 năm) phát hiện gần 20.000 vụ lừa đảo, liên quan hơn 17.000 đối tượng, thiệt hại trên 12.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ riêng 11 tháng đầu năm 2025, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến đã tương đương 50% tổng thiệt hại của 4,5 năm trước đấy, ước tính hơn 6.000 tỷ đồng.

Quang cảnh hội thảo

Rủi ro thị trường gia tăng cũng đồng nghĩa doanh nghiệp phải nâng chuẩn vận hành, kiểm soát và tuân thủ khi đưa blockchain vào ứng dụng thực tế. Đây cũng là lý do nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này ngày càng trở nên cấp thiết. Với sinh viên, câu hỏi đặt ra không chỉ là thị trường cần những vị trí nào, đáp ứng chuẩn kỹ năng gì mà còn là cần chuẩn bị gì để theo kịp yêu cầu mới của doanh nghiệp và nhận diện các “bẫy nghề nghiệp” trong một thị trường còn nhiều biến động.

Trong phiên thảo luận “Lựa chọn nghề nghiệp đúng và trúng trong lĩnh vực blockchain”, ông Piyush Shah, Giám đốc Phát triển Kinh doanh của BIGOD, cho rằng blockchain đang mở rộng nhanh vào các bài toán tài chính thực tiễn, đặc biệt qua mô hình token hóa tài sản thực (RWA). Khi công nghệ này đi vào những mô hình có tài sản bảo chứng và yêu cầu vận hành thực tế, doanh nghiệp sẽ không chỉ tìm kiếm đội ngũ kỹ thuật thuần túy mà cần thêm những nhân sự có thể hiểu sản phẩm, hiểu dòng tiền, hiểu khách hàng và hiểu cách một mô hình tài chính được đưa ra thị trường.

Theo ông Piyush Shah, rủi ro với người trẻ khi bước vào blockchain không chỉ nằm ở chỗ thiếu kỹ năng, mà còn ở việc đánh giá sai môi trường làm việc. Trong một lĩnh vực còn phát triển nhanh, cơ hội thật và những mô hình thiếu minh bạch có thể cùng tồn tại, thậm chí khá giống nhau ở bề mặt. Vì vậy, sinh viên không nên chỉ nhìn vào tên gọi công nghệ, tốc độ tăng trưởng hay những lời hứa về tương lai, mà cần quan sát kỹ doanh nghiệp đang làm gì, sản phẩm có thật hay không, mô hình rõ ràng như nào, đội ngũ minh bạch để tạo niềm tin ra sao.

Ông Piyush Shah cho biết ngoài bổ sung kỹ năng chuyên môn, người trẻ cần đánh giá đúng môi trường làm việc trong lĩnh vực mới như blockchain.

Trong khi đó, ông Nguyễn Tuấn Minh, Kỹ sư phần mềm, Công ty 1Matrix, cho rằng khoảng cách lớn nhất giữa đào tạo và yêu cầu thực tế nằm ở tính ứng dụng. Doanh nghiệp hiện không chỉ tìm kiếm nhân sự hiểu các khái niệm nền tảng, mà cần những người có thể làm việc thực tế với blockchain layer-1, hợp đồng thông minh, DeFi hay hạ tầng Web3./.

Tấn Minh