Nhạc sĩ Trần Tiến - Người hát thơ mình

Ảnh chân dung Trần Tiến được chụp đầy sống động tại một trường học.

Đây là lần đầu tiên có một công trình ấn phẩm toàn diện về chân dung nhạc sĩ Trần Tiến từ ký ức, phong cách âm nhạc, hệ thống nhạc phẩm và những câu chuyện đời được kể lại bởi những dòng văn xuôi tự sự của chính ông cùng nhiều bạn hữu, người yêu mến nghệ thuật cùng rất nhiều hình ảnh chưa từng công bố.

Nhiếp ảnh truyền tải thông điệp tự do và yêu thương

Nhiếp ảnh đóng vai trò lớn trong việc phác họa chân dung và tinh thần của một nghệ sĩ du ca ngẫu hứng đã sống và viết nhiều sáng tác tiêu biểu, trải dài qua nhiều giai đoạn bối cảnh đất nước từ thời chiến tranh bảo vệ độc lập dân tộc, thời bao cấp hậu chiến cho đến đời sống đương đại ngày nay. Nhiếp ảnh cũng “chịu trách nhiệm” truyền tải thông điệp của vị nhạc sĩ sinh năm 1947 (79 tuổi): “Con người sống là để cho nhau… Cứ yêu thương thì sẽ gặt hái được kết quả”.

Ở phần 1: Ngẫu hứng Trần Tiến, hình ảnh tư liệu phần nhiều là ảnh đen trắng hoặc ảnh màu ngả vàng đậm sắc hoài niệm, rất đặc trưng của thời máy ảnh chụp và tráng phim, rửa ra giấy ảnh phai màu theo thời gian. Những bức ảnh mang dấu ấn tự họa nội tâm của nhạc sĩ về ký ức Hà Nội, hình bóng người mẹ, những chương trình ca nhạc vang bóng một thời. Đặc biệt là đầu thập niên 1990 với sự ra đời của nhóm nhạc Du ca đồng nội mà giờ đây khi ngắm lại những bức ảnh ông ôm đàn guitar cùng các nghệ sĩ Hồng Ngọc, Trần Tài… trên xe jeep mui trần đi biểu diễn khắp nơi từ tàu biển, đến ruộng đồng, dọc cung đường đất nước, nơi biên cương, hải đảo, Trần Tiến thốt lên: “Đó là khoảng thời gian đẹp nhất của đời tôi”.

Sang phần 2: Ca khúc & những câu chuyện gồm 108 ca khúc tiêu biểu của Trần Tiến với lời ca tự sự “đẹp như thơ” và chan chứa niềm biết ơn. Công chúng được tiếp cận kho tư liệu ảnh quý chụp những mẩu giấy viết nhạc chép tay, chi chít mực xanh, đỏ, những dòng gạch chân, những vết sửa, xóa, những lá thư tay, những ghi chép ngắn, thậm chí chỉ vài dòng và những trang nhạc lý ghi trên giấy ố vàng… Hình ảnh đã thật sự là chứng nhân thời gian, lưu trữ những gì mộc mạc, chân thành và sáng tạo nhất của Trần Tiến.

Ê-kíp thể hiện được hình ảnh một nghệ sĩ “sống thẳng tính và luôn khao khát được sống thế nào, hát thế ấy”. Nỗ lực và tầm nhìn nhiếp ảnh, xử lý tư liệu ảnh vượt thời gian của họ tạo nên “bản nhạc” thị giác về Trần Tiến đến với công chúng. “Bản thân nhạc sĩ có thể cũng không nhớ hết những khoảnh khắc này của cuộc đời mình” - Giám đốc Nghệ thuật Duy Đào cho biết.

Hình ảnh, con chữ lẫn âm nhạc hòa quyện

Trần Tiến - Người hát thơ mình chứa nhiều bức ảnh Trần Tiến cùng những người xung quanh đời ông. Người mẹ ông hết mực yêu thương, người anh cả “anh hùng Samson” trong nhà: Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hiếu (sinh năm 1936), bạn bè, bằng hữu tri âm, người đã khuất, đặc biệt là những đàn anh như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn lúc sinh thời là người có tầm ảnh hưởng lớn đến ông.

“Cả cuộc đời của tôi luôn luôn là những khát vọng sống” - nhạc sĩ Trần Tiến bày tỏ. Còn những nhận xét, đánh giá từ bạn bè văn nghệ sĩ, báo chí, những người đồng hành với nhạc sĩ Trần Tiến qua nhiều chặng đường sáng tác thì sao? Phần cuối ấn phẩm là tập hợp và chia sẻ khá phong phú từ nhiều góc nhìn về con người và âm nhạc của nghệ sĩ tự do/nghệ sĩ du ca độc đáo của âm nhạc Việt Nam như Trần Tiến.

Một dấu ấn quan trọng giúp phần nhiếp ảnh “thăng hoa” trong ấn phẩm đó là nhờ Duy Đào (Đào Đức Duy) - tốt nghiệp xuất sắc ngành thiết kế tại Art Center College of Design (California, Mỹ) và là nhà thiết kế/giám đốc sáng tạo người Việt Nam đầu tiên nhận đề cử Giải Grammy 2024 ở hạng mục Thiết kế ấn phẩm đặc biệt cho album Gieo của ban nhạc Ngọt. Anh chính là người đứng đầu đội ngũ phát triển thiết kế trình bày hình ảnh cho ấn phẩm Trần Tiến - Người hát thơ mình với tư duy thị giác đương đại.

Chia sẻ với Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai, Duy Đào nói: “Chúng tôi đã tiếp cận di sản Trần Tiến không bằng sự minh họa đơn thuần, mà bằng một cấu trúc thị giác mới: mạnh mẽ, tiết chế, tôn trọng tinh thần du ca và cá tính tự do của tác giả. Mùa hè năm 2024, chúng tôi được sống cùng nhạc sĩ ở Vũng Tàu nhiều ngày, những buổi làm việc cùng trưa nắng, những bát phở và mâm cơm bụi… cùng vô vàn câu chuyện và tiếng cười đan xen ngẫu hứng”.

Đội ngũ chụp ảnh chân dung Trần Tiến của Duy Đào đứng đầu là nhiếp ảnh gia Lâm Nguy - tay máy nổi tiếng của thế hệ 9X, đặc biệt là trong lĩnh vực chân dung nghệ sĩ và thời trang nghệ thuật. Nhóm đội ngũ hình ảnh hỗ trợ gồm: Mạnh Phùng, An Đặng, Bảo Nguyễn, Mike Phạm, Bá Thi, Thành Draw, Colin Trần, Hiệp Hoàng. Để chụp bức ảnh làm poster tặng kèm trong ấn phẩm, Lâm Nguy kéo theo cả ê-kíp gần 20 người, làm việc suốt một ngày chỉ để có được tấm ảnh nhạc sĩ Trần Tiến ưng ý nhất.

Trung Nghĩa