Nhà nước bảo trợ quyền lao động, tự tạo việc làm của người khuyết tật

Những người bị khuyết tật vận động nhẹ vẫn có thể tham gia lao động với những công việc giản đơn như cắt tràm hom. Ảnh minh họa: Đoàn Phú

Tùy tình trạng sức khỏe, NKT vẫn có nhu cầu lao động để tự nuôi sống bản thân, giảm gánh nặng cho gia đình, xã hội.

Khẳng định giá trị bản thân qua lao động

Năm 8 tuổi, chị Nguyễn Thị Hậu (ở xã Bàu Hàm) bị sốt bại liệt nên gặp khó khăn trong vận động. Tuy dạng tật của chị được đánh giá ở mức độ khuyết tật nặng, chị Hậu vẫn mong muốn tìm kiếm những công việc phù hợp như: đan lát, thêu, bán hàng tạp hóa… để tự nuôi bản thân, giảm bớt gánh nặng phụ thuộc khi sống cùng cha mẹ.

Chị Hậu tâm sự: Để trở thành người sống độc lập, chị nỗ lực rất lớn trong quá trình tìm việc làm, làm việc, cộng với chi tiêu rất tiết kiệm nên có tích lũy nhằm phòng khi lớn tuổi, công việc khó khăn, cha mẹ già yếu không thể hỗ trợ đời sống cho chị được như hiện tại.

Với những NKT vận động và thuộc mức độ khuyết tật nặng như chị Hậu, thực tế gặp khó khăn rất lớn trong cơ hội tìm việc làm theo đúng sở thích so với người lao động (NLĐ) bình thường. Khuyết tật vận động là tình trạng giảm hoặc mất chức năng cử động đầu, cổ, chân, tay, thân mình dẫn đến hạn chế trong vận động, di chuyển. Khuyết tật nghe, nói là tình trạng giảm hoặc mất chức năng nghe, nói hoặc cả nghe và nói, phát âm thành tiếng và câu rõ ràng dẫn đến hạn chế trong giao tiếp, trao đổi thông tin bằng lời nói. Khuyết tật nhìn là tình trạng giảm hoặc mất khả năng nhìn và cảm nhận ánh sáng, màu sắc, hình ảnh, sự vật trong điều kiện ánh sáng và môi trường bình thường. Khuyết tật thần kinh, tâm thần là tình trạng rối loạn tri giác, trí nhớ, cảm xúc, kiểm soát hành vi, suy nghĩ và có biểu hiện với những lời nói, hành động bất thường. Khuyết tật trí tuệ là tình trạng giảm hoặc mất khả năng nhận thức, tư duy biểu hiện bằng việc chậm hoặc không thể suy nghĩ, phân tích về sự vật, hiện tượng, giải quyết sự việc…

Ông Dương Văn Kiệt (ở xã Lộc Quang) bày tỏ: Những NKT như ông rất ủng hộ chính sách nhân văn của Trung ương, địa phương đối với NKT như: khuyến khích NKT tự tạo việc làm, hộ gia đình tạo việc làm cho NKT qua chính sách vay vốn với lãi suất ưu đãi để sản xuất, kinh doanh từ Ngân hàng Chính sách xã hội; hướng dẫn về sản xuất, kinh doanh, hỗ trợ chuyển giao công nghệ sản xuất, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, miễn giảm thuế theo quy định…

Điều 158 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định, Nhà nước bảo trợ quyền lao động, tự tạo việc làm của NLĐ là NKT; có chính sách khuyến khích, ưu đãi phù hợp đối với NSDLĐ trong tạo việc làm và nhận NLĐ là NKT vào làm việc theo quy định của pháp luật về NKT.

Lao động đối với người khuyết tật

Các cơ quan y tế, hội đồng giám định y khoa là đơn vị, tổ chức có chức năng, thẩm quyền xác định, đánh giá mức độ khuyết tật của NKT. Luật gia Đặng Bửu Trọng, Hội Luật gia thành phố Đồng Nai cho biết: NKT nặng là những người do khuyết tật dẫn đến mất một phần hoặc suy giảm chức năng, không tự kiểm soát hoặc không tự thực hiện được một số hoạt động đi lại, mặc quần áo, vệ sinh cá nhân và những việc khác phục vụ nhu cầu sinh hoạt cá nhân hằng ngày mà cần có người theo dõi, trợ giúp, chăm sóc. NKT đặc biệt nặng là những người do khuyết tật dẫn đến mất hoàn toàn chức năng, không tự kiểm soát hoặc không tự thực hiện được các hoạt động đi lại, mặc quần áo, vệ sinh cá nhân và những việc khác phục vụ nhu cầu sinh hoạt cá nhân hằng ngày mà cần có người theo dõi, trợ giúp, chăm sóc hoàn toàn. NKT nhẹ là NKT không thuộc các dạng khuyết tật nặng và đặc biệt nặng.

Cũng theo luật gia Đặng Bửu Trọng, theo quy định, doanh nghiệp sử dụng từ 10 NKT làm việc ổn định được hưởng chính sách ưu đãi như: hỗ trợ kinh phí cải tạo điều kiện, môi trường làm việc phù hợp cho NKT. Mức hỗ trợ theo tỷ lệ NKT làm việc ổn định tại cơ sở sản xuất, kinh doanh, mức độ khuyết tật của NLĐ và quy mô của cơ sở sản xuất, kinh doanh; vay vốn ưu đãi theo dự án phát triển sản xuất, kinh doanh từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Điều kiện vay, thời hạn vay, mức vốn vay và mức lãi suất vay thực hiện theo quy định hiện hành áp dụng đối với dự án vay vốn giải quyết việc làm…

Ngoài các chính sách ưu đãi doanh nghiệp khi sử dụng lao động là NKT, Bộ luật Lao động năm 2019 có những quy định rất rõ về nghĩa vụ của người sử dụng lao động (NSDLĐ) đối với lao động là NKT như sau: NSDLĐ phải bảo đảm về điều kiện lao động, công cụ lao động, an toàn, vệ sinh lao động và tổ chức khám sức khỏe định kỳ phù hợp với NLĐ là NKT. NSDLĐ phải tham khảo ý kiến của NLĐ là NKT khi quyết định những vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích của họ (Điều 159).

Đồng thời tại Điều 160 Bộ luật Lao động năm 2019 nghiêm cấm: Sử dụng NLĐ là NKT nhẹ suy giảm khả năng lao động từ 51% trở lên, khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, trừ trường hợp được NKT đồng ý. Sử dụng NLĐ là NKT làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm mà không có sự đồng ý của NKT sau khi đã được NSDLĐ cung cấp đầy đủ thông tin về công việc đó.

Đoàn Phú