Nguy cơ ngộ độc do ăn cá nóc

Không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều phụ nữ đang thoăn thoắt sơ chế cá nóc để bán cho khách hàng tại nhiều chợ dân sinh. Kèm theo lời quảng cáo “ngon hơn thịt gà”, “cá không có xương dăm”… Không chỉ có tại các chợ dân sinh, trên mạng xã hội, nhiều người cũng thường xuyên đăng tải để bán cá nóc.

Bà N. T. L. ở thôn 6, xã Triệu Cơ cho biết, người dân ở đây ăn cá nóc thường xuyên. Thịt cá nóc trắng, thơm ngon như thịt gà. Tiểu thương ở chợ dân sinh có thể bán từ 40-50 kg cá nóc/ngày. Tùy theo nhu cầu, người bán sẽ sơ chế cắt đầu, lột da, loại bỏ nội tạng, người mua chỉ cần về rửa sạch và chế biến thành món ăn.

Cá nóc được người dân bày bán tại chợ dân sinh ở thôn 6, xã Triệu Cơ - Ảnh: S.H

Hiện cá nóc tươi được bán với giá dao động từ 50-60 nghìn đồng/kg. Còn cá nóc khô được bán với giá 400 nghìn đồng/kg. Ở vùng biển bãi ngang, nhiều người “nghiện” món ăn chế biến từ cá nóc. Cá nóc có nhiều loại, có loại độc tố ít, có loại độc tố nhiều. Khi chế biến cần phân biệt được loại cá nóc nào an toàn để sử dụng. Cá nóc độc tố nhiều là loại cá nóc hòm, cá nóc gai, cá nóc hoa ở ngoài khơi xa, thường có phần gân và đuôi màu đen. Loại cá nóc này ngư dân thường bỏ đi sau khi đánh bắt được. Còn cá nóc độc tố ít mà ngư dân ven biển thường chế biến thành món ăn là loại cá nóc cơm thường có gân và đuôi màu vàng.

Ngư dân Trần M. P. ở thôn 6, xã Triệu Cơ thông tin, mỗi lần đi biển về, nếu đánh bắt được cá nóc, ngư dân đều giữ lại một ít để chế biến thành món ăn hoặc phơi khô dùng dần. Ngư dân vùng biển luôn biết phân biệt cá nóc gì ăn được và chỉ tự tay mình chế biến thì mới dám ăn.

Ở vùng biển thôn 6, lượng cá nóc đánh bắt được chủ yếu là bị mắc vào lưới hai, lưới ba… khi ngư dân đánh bắt thủy sản gần bờ. Còn hiện tại, một số làng biển ở xã Mỹ Thủy, ngư dân đã tự chế ra ngư cụ chuyên dùng để đánh bắt cá nóc. Đó là chùm lưỡi câu (lưỡi câu làm bằng tăm xe đạp) hình tròn được móc mồi là các loại cá, mực hoặc nhái đồng. Đánh bắt cá nóc bằng loại ngư cụ chuyên dùng này, mỗi ngày ngư dân có thể đánh bắt được từ 50-70kg cá nóc. Thời điểm ngư dân đánh bắt cá nóc nhiều nhất là vào buổi sáng sớm hoặc gần chiều tối.

Bác sĩ Nguyễn Thị Ái Phi, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Vĩnh Linh cho biết, ngày 8/6/2026, Khoa Cấp cứu hồi sức-Tích cực chống độc của bệnh viện đã tiếp nhận bệnh nhân L.Q.P. (33 tuổi) trong tình trạng đau bụng dữ dội, nôn, sốt, đau đầu, hoa mắt… sau khi ăn cá nóc. Sau 1 ngày được các y, bác sĩ của bệnh viện tích cực điều trị và theo dõi, sức khỏe của bệnh nhân L.Q.P. mới ổn định.

Độc tố có trong cá nóc là Tetrodotoxin, chất này tập trung nhiều ở gan, thận, tụy, cơ quan sinh sản, mắt, mang, da, máu của cá nóc. Độc tố tăng mạnh vào mùa cá nóc sinh sản (từ tháng 2-7 hàng năm). Thịt cá nóc không có độc tố nhưng khi đánh bắt, chế biến hoặc cá ươn, bị dập nát, độc tố ngấm vào thịt sẽ gây độc khi ăn. Độc tố trong loài cá này độc tới mức chỉ cần ăn khoảng 10 gram thịt cá nóc chứa độc tố là bị ngộ độc. Trường hợp nặng gây liệt toàn thân, da tím tái, trụy tim... với tỉ lệ tử vong lên đến 60% nếu cấp cứu chậm.

Độc tố cá nóc có tính bền vững cao. Nếu đun sôi ở 100oC trong 6 giờ độc tố mới giảm một nửa, đun sôi ở 200oC trong 10 phút độc tố mới bị phá hủy hoàn toàn. Người ăn phải cá nóc có độc tố Tetrodotoxin, sau 5 phút đến 3-4 giờ mới xuất hiện cảm giác ngứa ở miệng; môi, lưỡi tê, khó chịu. Tiếp theo thấy mệt mỏi, chóng mặt, choáng váng, cảm giác như nghẹt thắt lồng ngực, vã mồ hôi, mặt ửng đỏ, đau bụng, buồn nôn, nôn, run giật, cứng hàm, cứng lưỡi, chi dưới yếu, đồng tử co, liệt vận động nhãn cầu... Trường hợp nặng xuất hiện liệt toàn thân, người mềm ra, chân tay mất khả năng vận động, da tím tái, nhiệt độ và huyết áp giảm, khó thở, cuối cùng liệt cơ hô hấp, trụy tim mạch và tử vong.

Mặc dù các cơ quan chức năng, địa phương đã tích cực tuyên truyền, cảnh báo người dân không nên ăn cá nóc vì độc tố trong cá nguy hiểm đến tính mạng con người nhưng hiện nay, nhiều người dân vẫn chủ quan, thiếu hiểu biết và không tuân theo khuyến cáo của các cơ quan chức năng.

Sỹ Hoàng