Khung giờ nguy hiểm, càng thức càng đối mặt nguy cơ đột quỵ

Nhiều người trẻ thường thức khuya lướt điện thoại, xem phim để thư giãn sau một ngày làm việc vất vả. Ảnh: Shutterstock.

Cuộc sống hiện đại khiến ngày làm việc của nhiều người dường như không kết thúc khi hết giờ hành chính. Màn hình điện thoại vẫn sáng đến nửa đêm, email công việc được trả lời ngay trên giường, còn các nền tảng xem phim hay mạng xã hội dễ dàng "giữ chân" người dùng thêm vài giờ mỗi tối.

Đối với nhiều người trẻ, thức khuya đã trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày thay vì chỉ là thói quen nhất thời.

Điều đáng lo ngại là những thói quen tưởng như vô hại này không chỉ gây mệt mỏi mà còn có thể làm tăng nguy cơ cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), thường được gọi là đột quỵ nhẹ. Dù các triệu chứng có thể biến mất sau vài phút, TIA vẫn được xem là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ xảy ra đột quỵ trong tương lai.

"Khung giờ nguy hiểm"

Theo Sohu, báo cáo "Phòng chống và Kiểm soát Đột quỵ Trung Quốc năm 2023" cho thấy khung thời gian 23h khuya đến 1h sáng là thời điểm huyết áp dao động mạnh và tim hoạt động kém linh hoạt hơn, dễ hình thành cục máu đông.

Nghiên cứu từ Trường Y tế Công cộng Harvard (Mỹ) cũng chỉ ra sự suy giảm hoạt động thần kinh giao cảm và tăng độ nhớt máu vào ban đêm, kết hợp với thói quen sinh hoạt không lành mạnh, có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Điều này có thể là do ban đêm là lúc huyết áp xuống thấp nhất. Sự thay đổi cảm xúc đột ngột, thức khuya hoặc uống quá nhiều rượu bia vào thời điểm này sẽ khiến mạch máu bị rối loạn, làm tăng nguy cơ tắc mạch.

Bên cạnh đó, đêm khuya là thời điểm các thành viên trong gia đình ít để ý, không nhận thấy những thay đổi của người bệnh, có thể làm chậm trễ việc tìm kiếm sự trợ giúp y tế và làm tăng nguy cơ tử vong.

Trì hoãn giờ đi ngủ để "giành lại thời gian cho bản thân"

Các nhà tâm lý học và bác sĩ thần kinh hiện dùng thuật ngữ "trì hoãn giờ đi ngủ để giành lại thời gian cho bản thân", nhằm mô tả xu hướng cố tình thức khuya sau một ngày làm việc bận rộn để xem phim, chơi game hoặc lướt mạng xã hội.

Theo Times of India, tiến sĩ Chandana R. Gowda, bác sĩ chuyên khoa thần kinh tại Bệnh viện Fortis (Ấn Độ), cho biết ngày càng nhiều người trẻ bình thường hóa những thói quen thiếu lành mạnh trên. Đây là xu hướng đáng báo động vì ánh sáng xanh từ màn hình điện tử có thể ức chế quá trình sản xuất melatonin - hormone điều hòa chu kỳ ngủ - thức của cơ thể. Khi lượng melatonin giảm, não bộ sẽ khó đi vào giấc ngủ sâu, đồng thời quá trình phục hồi của cơ thể cũng bị ảnh hưởng.

Không chỉ vậy, việc tiếp xúc với các nội dung có tính kích thích như video ngắn, trò chơi điện tử hoặc mạng xã hội trước giờ ngủ còn khiến hệ thần kinh duy trì trạng thái hưng phấn, kéo dài thời gian đi vào giấc ngủ và làm giảm chất lượng nghỉ ngơi.

Đặc biệt, xã hội hiện nay đang dần hình thành quan niệm sai lầm khi xem ngủ ít là biểu hiện của sự chăm chỉ hoặc thành công. Thực tế, não bộ không thể thích nghi vô hạn với tình trạng thiếu ngủ. Nếu liên tục bị tước đi thời gian nghỉ ngơi, cơ thể sẽ tích lũy tổn thương theo thời gian và cuối cùng biểu hiện bằng các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, trong đó có đột quỵ.

Thiếu ngủ kéo dài trong nhiều tháng hoặc nhiều năm có thể làm tăng nguy cơ thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ. Ảnh: Shutterstock.

Thiếu ngủ kéo dài âm thầm gây hại cho não bộ

Tiến sĩ Chandana R. Gowda cho biết thiếu ngủ đang ngày càng được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng nhưng thường bị bỏ qua đối với các bệnh lý thần kinh và tim mạch, kể cả ở người trẻ tuổi.

Trong khi ngủ, cơ thể sẽ thực hiện nhiều quá trình thiết yếu như điều hòa huyết áp, sửa chữa các tổn thương ở thành mạch máu, cân bằng hormone căng thẳng và giảm phản ứng viêm. Khi giấc ngủ liên tục bị gián đoạn, các cơ chế bảo vệ này đều suy giảm.

"Khi thiếu ngủ kéo dài, cơ thể rơi vào trạng thái tăng hormone căng thẳng, huyết áp dao động, phản ứng viêm gia tăng và quá trình chuyển hóa bị rối loạn. Tất cả đều có thể làm tăng nguy cơ cơn thiếu máu não thoáng qua và về lâu dài dẫn đến đột quỵ", tiến sĩ Gowda cho biết.

Thức khuya còn tạo ra "hiệu ứng domino" đối với sức khỏe. Người ngủ ít thường phải sử dụng nhiều cà phê hoặc nước tăng lực để chống buồn ngủ, ít vận động hơn, dễ ăn khuya bằng các thực phẩm chế biến sẵn và chịu mức độ căng thẳng cao hơn. Sự kết hợp của những yếu tố này khiến hệ tim mạch và mạch máu não liên tục chịu áp lực.

Nếu tình trạng thiếu ngủ kéo dài trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, những tổn thương sẽ tích lũy dần và làm tăng nguy cơ xảy ra cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ.

Đừng bỏ qua những dấu hiệu đột quỵ nhẹ

Điều nguy hiểm nhất của cơn thiếu máu não thoáng qua là các triệu chứng thường chỉ xuất hiện trong vài phút rồi tự biến mất, khiến nhiều người chủ quan. Theo tiến sĩ Gowda, những dấu hiệu cảnh báo thường gặp gồm:

Đột ngột tê bì hoặc yếu một bên mặt, tay hoặc chân
Khó nói hoặc nói ngọng, nói không rõ
Chóng mặt, choáng váng
Nhìn mờ hoặc mất thị lực tạm thời
Méo miệng
Lú lẫn, mất định hướng trong vài phút

Ngoài ra, một số người còn có thể gặp tình trạng mất thăng bằng đột ngột, đau đầu dữ dội hoặc khó hiểu lời nói của người khác.

Đáng chú ý, đột quỵ nhẹ không còn là bệnh chỉ gặp ở người cao tuổi. Lối sống ít vận động, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, hút thuốc lá, béo phì và tăng huyết áp không được kiểm soát đang khiến nguy cơ đột quỵ gia tăng ở cả người trẻ.

Mai Phương